Iranian Society of Crops and Plant Breeding Sciences

fa اثر کم آبیاری بر عملکرد دانه و اجزای عملکرد هیبریدهای آفتابگردان (.Helianthus annuus L) Effect of deficit irrigation on seed yield and yield components of sunflower (Helianthus annuus L.) hybrids تخصصي Special پژوهشي Scientific & Research به‌منظور ارزیابی اثر کم‌آبیاری بر هیبریدهای آفتابگردان و همچنین شناسایی هیبریدهای متحمل به کمآبی، 12 هیبرید آفتابگردان شامل فرخ، شمس، قاسم، برزگر، آذرگل،G5*43 ،G6*43، هایسان25، هایسان36، سامبرو، یوروفلور و سیرنا در سه تیمار آبیاری شامل آبیاری بر اساس 60 (آبیاری کامل)، 120 (تنش ملایم) و 180 میلی‌متر (تنش شدید) تبخیر از تشتک تبخیر کلاس A به صورت کرت‌های خردشده بر پایه طرح بلوکهای کامل تصادفی با سه تکرار در سالهای 1391 و 1392 در ایستگاه اسلام آبادغرب مورد ارزیابی قرار گرفتند. تیمارهای آبیاری در کرتهای اصلی و هیبریدهای آفتابگردان در کرت‌های فرعی قرار داده شدند. بر اساس نتایج تجزیه واریانس مرکب تیمارهای آبیاری اثر معنیداری بر صفات طول دوره رشد، قطر ساقه، قطر طبق، تعداد دانه در طبق، وزن هزار دانه و عملکرد دانه داشته و بر درصد روغن دانه اثر معنی دار نداشتند.  هیبریدهای آفتابگردان فقط از نظر طول دوره رشد، وزن هزار دانه و عملکرد دانه دارای تفاوت معنیدار بودند. برهمکنش هیبریدهای آفتابگردان× آبیاری برای صفات مورد بررسی معنیدار نبود. مقایسه میانگینها نشان داد که عملکرد دانه هیبریدهای آفتابگردان بیش از سایر صفات تحت تأثیر تیمارهای آبیاری قرار گرفت. عملکرد دانه در تیمارهای آبیاری کامل، تنش ملایم و تنش شدید  به‌ترتیب 4470، 3637 و 2832 کیلوگرم در هکتار بود. علت کاهش عملکرد در شرایط تنش شدید، کاهش تجمعی اجزای عملکرد دانه شامل قطر طبق، تعداد دانه در طبق و وزن هزار دانه بود. هیبریدهای آفتابگردان از نظر طول دوره رشد، ارتفاع بوته، قطر طبق، قطر پوکی مرکز طبق، تعداد دانه در طبق، وزن هزار دانه و میزان روغن دانه تفاوت معنیداری با یکدیگر داشتند، اما از نظر عملکرد دانه، قطر طبق، قطر ساقه و تعداد دانه در طبق تفاوت معنیداری نداشتند. نتایج مقایسه میانگین‌ها نشان داد که هیبرید برزگر با 4091 کیلوگرم در هکتار دارای بیشترین عملکرد دانه و هیبرید سامبرو با 3362 کیلوگرم در هکتار دارای کمترین عملکرد دانه بودند. بیشترین میزان روغن دانه از تیمار آبیاری کامل و هیبرید هایسان36 (8/45 درصد) بدست آمد. نتایج این آزمایش نشان داد که که رقم برزگر هم در شرایط آبیاری کامل و هم در شرایط کم آبیاری، دارای عملکرد دانه بالاتری است و از این رو برای هر دو شرایط قابل توصیه می‌باشد. <pre> This experiment was conducted to evaluate the effect of deficit irrigation on seed yield and its components of sunflower hybrids, and also identify tolerant hybrids. Twelve sunflower hybrids; Farrokh, Shams, Ghasem, Barzegar, G5 ×43, G6×43, Hysun25, Hysun36, Azargol, Sumbro, Euroflor and Sirena were evaluated under three irrigation treatments; normal irrigation (60 mm), mild drought stress (120 mm) and severe drought stress (180 mm) evaportation from Class A Pan, using split plot arrangements in randomized complete block design with three replications in Islamabad Gharb research station, Iran in 2012 and 2013 cropping seasons. Irrigation treatments were assigned to main plots, and sunflower hybrids were randomized in sub plots. Results of combined analysis of variance showed that irrigation treatments had significant effect on growth duration, stem diameter, head diameter, seed per head, 1000 seed weight and seed yield, but had no significanteffect on seed oil content. Sunflower hybrids were significantly difference for growth duration, 1000 seed weight and seed yield. Interaction effect sunflower hybrid×irrigation was not significant for any of measured traits. Mean comparison showed that seed yield of sunflower hybrids was more affected by irrigation treatments than other traits, as average seed yield in normal irrigation, mild drought stress and severe drought stress were 4470, 3637 and 2832 kg ha-1, respectively. Reduction in seed yield was due to cumulative reduction in yield components such as head diameter, seed per head and 1000 seed weight. Sunflower hybrids were also different for growth duration, plant height, non-filled seed, head diameter, seed per head and 1000 seed weight. Barzegar and Sumbro hybrids had the highest and lowest seed yield (4091 and 3362 kg.ha-1, respecrively) and the the highest seed oil content was obtaind in Hysun36 hybrid (45.6%). The results showed that Barzegar hybrid had the higher seed yield in both full irrigation and deficit irrigation conditions, therefore it can be recommended to be grown under these conditions.</pre> آفتابگردان, تنش خشکی, روغن دانه, قطر طبق و هیبرید. Drought stress, Head diameter, Hybrid, Seed oil content, and Sunflower. 1 14 http://agrobreedjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-248-2&slc_lang=fa&sid=1 Asadolah Zareei Siahbidi اسداله زارعی سیاه بیدی azareei46@gmail.com 10031947532846006567 10031947532846006567 Yes Field and Horticultural Crops Science Research Department, Kermanshah Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, AREEO, Kermanshah, Iran. ببخش تحقیقات زراعی و باغی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان کرمانشاه. سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرمانشاه، ایران Abbas Rezaizad عباس رضایی زاد abbasrezaizad@hahoo.com 10031947532846006568 10031947532846006568 No Field and Horticultural Crops Science Research Department, Kermanshah Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, AREEO, Kermanshah, Iran بخش تحقیقات زراعی و باغی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان کرمانشاه. سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرمانشاه، ایران Jahanfar Daneshian جهانفر دانشیان J_daneshian@yahoo.com 10031947532846006569 10031947532846006569 No Seed and Plant Improvement Institute, AREEO, Tehran, Iran موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر. سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران