fa گرو‌ه‌بندی ژنوتیپ‌های توتون گرمخانه‌ای‌ براساس تجزیههای آماری چند متغیره تخصصي Special پژوهشي Scientific & Research به منظور بررسی تنوع ژنتیکی در ژنوتیپ‌های توتون گرمخانه‌ای، تعداد 49 ژنوتیپ توتون برگزیده در سال 1389 در مرکز تحقیقات توتون گیلان (رشت) در قالب طرح لاتیس 7×7 با دو تکرار کشت شدند و 14 صفت ( تعداد برگ، طول برگ، عرض برگ، ضریب سطح برگ، شاخص شکل برگ، طول دوره گل‌دهی، شروع گلدهی، روز تا گل‌دهی، ارتفاع بوته، قطر ساقه، عملکرد برگ سبز، عملکرد برگ خشک، مجموع درآمد، میانگین قیمت هرکیلو برگ خشک و عدد کلروفیل‌متر) مورد ارزیابی قرار گرفتند. تجزیه خوشه‌ای به روش UPGMA، ژنوتیپ‌های مورد مطالعه را در پنج گروه مجزا قرار داد که به ترتیب 6، 1، 25، 4 و 13 ژنوتیپ در این پنج گروه قرار گرفتند. صحت گروه‌بندی حاصل از تجزیه خوشه‌ای با تابع تشخیص کانونی به روش خطی فیشر 8/87 درصد تایید شد. هیبرید C258×MC944 از لحاظ اکثر صفات مهم اقتصادی دارای ارزش بالایی بود. گروه پنجم ژنوتیپ‌هایی را که پایین‌ترین ارزش را از لحاظ صفات مهم عملکرد و اجزای عملکرد داشتند، در برگرفت. نتایج حاصل از تجزیه به عامل‌ها جهت گروه‌بندی ژنوتیپ‌ها و بررسی ماهیت ضرایب همبستگی بین صفات، براساس مولفه‌های اصلی پس از چرخش وریماکس چهار عامل با نام‌های عملکرد اقتصادی، فنولوژی، قیمت و خصوصیات برگ را مشخص نمود که در مجموع 19/79 درصد از تغییرات بین صفات را توجیه کردند و بررسی نمودار پراکنش دوگانه براساس دو عامل اول و دوم، ناحیه چهارم را به عنوان ناحیه مطلوب تشخیص داد. نتایج این تحقیق می‌تواند در برنامه‌ریزی پروژه‌های اصلاحی و تصمیم گیری برای انتخاب والدین مناسب در دو رگ گیری برای افزایش عملکرد برگ خشک مورد استفاده قرار گیرد. Forty nine tobacco genotypes, selected from Tobacco Research Center of Rasht, Iran, were evaluated for genetic diversity on the basis of 14 characters (No. of leaf, leaf length, leaf width, leaf area coefficient, leaf shape index, flowering duration, days to flowering, plant height, stem diameter, fresh leaf yield, dry leaf yield, revenue, price of one kilogram dry leaf and SPAD value) using simple lattice design (7×7) with two replications in 2010. Cluster analysis using UPGMA method assigned the 49 genotype in five different groups consisting of 6, 1, 25, 4 and 13 genotypes, respectively. Grouping results were confirmed by canonical discriminate function analysis and Fisher Linear method (87.8%). C258×MC944 hybrid had the highest values for most economical traits. The fifth group included genotypes that had low value for most economical characteristics. Factor analysis results based on principal component analysis after Varimax rotation showed that four factors economic yield, phonology, price and leaf characteristics determined 79.19% of variation from the total observed variation. Fourth region was detected as desirable region on the basis of the first and second factors evaluation. Results of the present experiment could be used for selection of suitable parents in crossing programs to increase dry leaf yield in tobacco. تجزیه به مولفه‌های اصلی, تنوع ژنتیکی, چرخش وریماکس و صفات مورفولوژیک. Genetic diversity, Morphological traits, Principal components analysis and Varimax rotation 250 263 http://agrobreedjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-1-64&slc_lang=fa&sid=1 Mohammad Mohsenzadeh Golfazani محمد محسن زاده گلفزانی 100319475328460011279 100319475328460011279 No دانشکده کشاورزی دانشگاه گیلان Habibollah Samizadeh Lahiji حبیب الله سمیع‌زاده لاهیجی 100319475328460011280 100319475328460011280 No دانشکده کشاورزی دانشگاه گیلان Ali Aalami علی اعلمی ali_aalami@yahoo.com 100319475328460011281 100319475328460011281 Yes دانشکده کشاورزی دانشگاه گیلان Mardavij Shoaie Deilami مرداویج شعاعی دیلمی 100319475328460011282 100319475328460011282 No مرکز تحقیقات توتون گیلان Soheila Talesh Sasani سیهلا طالش ساسانی 100319475328460011283 100319475328460011283 No دانشکده کشاورزی دانشگاه گیلان