fa اثر تنش گرما بر رشد و خصوصیات گیاهی سه رقم تجاری چغندرقند (Beta vulgaris L.) تخصصي Special پژوهشي Scientific & Research <strong><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;">جهت ارزیابی عکس‌العمل سه رقم تجارتی چغندرقند (آریا، رزافلور و پایا) به تنش گرما،</span></span></strong> <strong><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;">آزمایشی در سال‌های 1394 و 1395 به صورت <span style="font-style:normal;">آزمایشگاهی </span></span>(44-20 درجه سانتی‌گراد) با چهار تکرار و گلخانه‌ای (30 درجه سانتی‌گراد) با پنج تکرار در قالب فاکتوریل و به صورت طرح کاملاً تصادفی در مرحله جوانه‌زنی و استقرار گیاهچه در موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه بذر چغندر قند (کرج) اجرا شد. نتایج نشان داد که جوانه‌زنی هر سه رقم در دمای 32 درجه سانتی‌گراد، شدیداً کاهش یافت و در دمای 38 درجه سانتی‌گراد هیچ‌گونه جوانه‌زنی طبیعی صورت نگرفت. حداکثر جوانه‌زنی رقم رزافلور و آریا در دمای20 درجه سانتی‌گراد، و برای رقم پایا در دمای 26 درجه سانتی‌گراد حاصل شد. رقم پایا کمترین (41 درصد) و رقم آریا بیشترین (65 درصد) کاهش جوانه‌زنی در دمای32 درجه سانتی‌گراد را در مقایسه با حداکثر میزان جوانه‌زنی خود داشتند. در آزمایش گلخانه‌ای‌،</span></strong> <strong><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;">نتایج تجزیه به مولفه‌های اصلی نشان داد که</span></span></strong> <strong><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;">رقم رزافلور از نظر کارایی‌ فتوشیمیایی فتوسیستم2 (</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">Fv/Fm</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;">)، وزن خشک کل بوته، شاخص سبزینگی برگ و درصد ظهور گیاهچه برتر بود و رقم پایا از نظر سطح برگ، وزن تر کل بوته، هدایت روزنه‌ای، نسبت سطح برگ، سطح ویژه برگ و کاهش دمای برگ بر سایر ارقام برتری داشت. ارقام چغندر قند از نظر صفات سطح برگ و کارایی‌ فتوشیمیایی فتوسیستم2 (</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">Fv/Fm</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;">) تفاوت معنی‌داری با یکدیگر نداشتند. رقم پایا دارای وزن تر، سطح برگ، و هدایت ‌روزنه‌ای بالاتری بوده و بر اثر تعرق، دمای سطح برگ آن به میزان بیشتری کاهش یافت. رقم رزافلور از نظر وزن خشک نسبت به سایر ارقام برتر بود. بر اساس نتایج بدست آمده از دو آزمایش، به نظر می‌رسد که ارقام رزافلور و پایا نسبت به رقم آریا، تحمل بیشتری به تنش دمای بالا در مراحل ابتدایی رشد دارند. </span></span></strong> To evaluate the effect of heat stress on three commercial sugar beet cultivars (Aria, Rosaflor and Paya), two experiments were conducted in laboratory (20-44&deg;C; at germination stage) and greenhouse (30&deg;C; at seedling establishment stage) in factorial layout, based on completely randomized design in Sugar Beet Seed Institute, Karaj, Iran, in 2015 and 2016. Severe loss of germination of sugar beet cultivars was obtained at 32&deg;C, and at 38&deg;C, no any normal germination observed. The maximum germination percentage of Rosaflor and Aria cultivars obtained at 20&deg;C, while that of Paya obtained at 26&deg;C. Paya and Aria cultivars had the lowest (41%) and the highest (65%) decrease in germination at 32&deg;C, respectively, in comparison to their maximum germinations. In greenhouse experiment, principal component analysis showed that Rosaflor performed better than other cultivars regarding to; photochemical efficiency of PSII (Fv/Fm), total dry weight, SPAD value and seedling emergence, while Paya cultivar was superior regarding to; leaf area, total fresh weight, stomatal conductance, leaf area ratio (LAR), specific leaf area (SLA) and leaf temperature depression. No significant difference was observed among sugar beet cultivars in leaf area and photochemical efficiency of PSII (Fv/Fm) traits. Paya cultivar had higher fresh weight, leaf area and stomatal conductance which led to more decline in leaf temperature through higher transpiration rate. The highest dry weight belonged to Rosaflor cultivar. According to results of laboratory and greenhouse experiments, it seems that Rosaflor and Paya cultivars were more tolerant to heat stress at early growth stage compared to Aria cultivar. تنش گرما, تجزیه به مولفه‌های اصلی, چغندرقند, کاهش دمای برگ و کارایی فتوشیمیایی فتوسیستم2 Heat stress, Leaf temperature depression, Photochemical efficiency of PSII, Principal component analysis and Sugar beet. 349 362 http://agrobreedjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-1-552&slc_lang=fa&sid=1 Mohammad Malmir محمد مالمیر 100319475328460010696 100319475328460010696 No دانشجوی دکتری دانشکده کشاورزی دانشگاه تربیت مدرس Rahim Mohammadian رحیم محمدیان r_mohammadian@hotmail.com 100319475328460010697 100319475328460010697 Yes موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه بذر چغندرقند، سازمان تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی Ali Soroushzadeh علی سروش زاده 100319475328460010698 100319475328460010698 No دانشکده کشاورزی دانشگاه تربیت مدرس Ali Mokhtasi-Bidgholi علی مختصی بیدگلی 100319475328460010699 100319475328460010699 No دانشکده کشاورزی دانشگاه تربیت مدرس Mohammad Abdollahian- Noghabi محمد عبداللهیان نوقابی 100319475328460010700 100319475328460010700 No موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه بذر چغندرقند، سازمان تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی