fa مکان‌یابی دو ژن مستقل کنترل‌کننده مقاومت به زنگ سیاه گندم (Triticum aestivum L.) با استفاده از روش تجزیه هاپلوتایپی و مدل‌سازی ژنتیکی تخصصي Special پژوهشي Scientific & Research <strong><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;">با وجود روش&shy;های متعدد برای مکان&shy;یابی ژن‌ها/</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">QTL</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;">های کنترل&shy;کننده صفات کمی، تا کنون روش جامعی جهت ترسیم نقشه ژنتیکی دو ژن کنترل&shy;کننده یک صفت کیفی که بطور مستقل روی فنوتیپ گیاه اثر می‌گذارند، ارائه نشده است. در این تحقیق جمعیت پایه </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">F2</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;"> گندم حاصل از تلاقی دو لاین </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">RL6071</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;"> (حساس) و </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">Tr129</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;"> (مقاوم) با اسپور قارچ عامل بیماری زنگ سیاه (</span></span></strong><strong><em><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">Puccinia graminis</span></span></span></em></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;"> Pers.</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;">) تلقیح و جمعیت به دو گروه مقاوم و حساس تفکیک شد. نتایج ارزیابی فنوتیپی جمعیت&shy;های </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">F2</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;"> و </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">&nbsp;F2:3</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;"> نشان&shy;دهنده تفرق 15:1 جمعیت برای مقاومت به زنگ سیاه و وجود دو ژن غالب و مستقل بود. با استفاده از 422 نشانگر مولکولی ریزماهواره که پوشش خوبی برای تمامی نواحی کروموزومی 21 کروموزوم گندم نان داشتند، مشابهت بین آلل&shy;های بالک&shy;های </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">DNA</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;"> لاین&shy;های حساس و والدین حساس و مقاوم مورد ارزیابی قرار گرفت. از نشانگرهایی که تطابق آللی مناسبی بین بالک‌های حساس و والد حساس نشان دادند، برای بررسی تطابق آللی لاین حساس </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">RL6071</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;"> با 161 لاین </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">F2</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;"> استفاده شد. با استفاده از تفرق نشانگرهای ریزماهواره در جمعیت </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">F2</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;"> و مدل&shy;سازی ژنتیکی، حضور دو ژن غالب و مستقل برای کنترل مقاومت به زنگ سیاه در لاین </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">Tr129</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;"> مورد تایید قرار گرفت. بر مبنای نتایج حاصل از تجزیه ژنتیکی و تجزیه هاپلوتایپی، نشانگرهای مولکولی پیوسته با دو ژن، مکان قرار گرفتن این ژن‌ها روی کروموزوم&shy;های </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">6A</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;"> و </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">2B</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;">&nbsp; گندم لاین </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">Tr129</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;"> ترسیم شد. </span></span></strong> In spite of various methods which have been developed to identify and map quantitative trait loci (QTL) on genomes, mapping chromosome locations of two independent genes simultaneously controlling a qualitative trait in a genetic population have not been reported. In this study, F₂ population derived from a cross between RL6071 (susceptible) and Tr129 (resistant) was inoculated with spores of <em>Puccinia graminis</em> Pers. causal agents of stem rust in wheat and population was classified into resistance and susceptible groups. Phenotypic assessment of F₂and F_2:3populations showed that there was a 15:1 segregation ratio for stem rust resistance indicating presence of two dominant resistance genes independently controlling this trait. Four hundred twenty two SSR markers which had a good coverage for all 21 chromosomes of wheat were used to evaluate the correspondences of alleles between bulked DNA from susceptible lines with those of both parents. Markers, showing good correspondence of alleles between bulked susceptible lines with susceptible parent, were used to compare alleles of susceptible parent RL6071 with those of 161 F₂progenies. Using segregation of alleles for SSR markers in F₂ population and genetic modeling, the presence of two dominant resistance genes independently controlling rust resistance in Tr129 was confirmed. Based on genetic analysis of data and haplotype analysis of linked markers to each gene, the stem rust resistance genes in line Tr129 were mapped on chromosomes 6A and 2B of line Tr129.&nbsp;&nbsp;&nbsp; تطابق آللی, زنگ سیاه گندم, نشانگرهای ریزماهواره و نقشه‌های کروموزومی Haplotype analysis, Genetic modeling, Stem rust of wheat, SSR markers and Genetic maps 334 348 http://agrobreedjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-1-551&slc_lang=fa&sid=1 Habibollah Ghazvini حبیب اله قزوینی Habib_ghaz@yahoo.com 100319475328460010695 100319475328460010695 Yes مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران