fa اثر آبیاری با فاضلاب شهری تصفیه شده بر عملکرد دانه و تجمع فلزات سنگین در دانه ژنوتیپ‌های جو (Hordeum vulgare L.) تخصصي Special پژوهشي Scientific & Research <strong><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;">به منظور بررسی اثر آب فاضلاب تصفیه شده بر عملکرد دانه، اجزای عملکرد و تجمع فلزات سنگین در بذر ژنوتیپ‌های جو، یک آزمایش مزرعه‌ای به صورت کرت&shy;های خرد شده در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در مزرعه تحقیقاتی تصفیه خانه فاضلاب یزد در سال&shy;های 95- 1394 و 96- 1395 اجرا شد. تیمارهای آزمایشی شامل 1- آبیاری با آب فاضلاب در کل دوره رشد گیاه، 2- آبیاری متناوب با آب فاضلاب و آب کشاورزی و 3- آبیاری با آب کشاورزی در کل دوره رشد گیاه به عنوان کرت اصلی و سه ژنوتیپ جو (لوت، </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">MSB-87-12</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;"> و افضل) به عنوان کرت فرعی بودند. نتایج نشان داد که بیشترین تعداد سنبله در واحد سطح در سال اول (345 عدد) در ژنوتیپ </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">MSB-87-12</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;"> و در سال دوم (325 عدد) در رقم لوت و در شرایط آبیاری با آب فاضلاب به دست آمد. بیشترین تعداد دانه در سنبله (58 و 57 عدد به ترتیب در سال اول و دوم) و عملکرد دانه (7832 و 7069 کیلوگرم در هکتار به ترتیب در سال اول و دوم) در هر دو سال در رقم لوت که با آب فاضلاب آبیاری شده بود، به دست آمد. در هر دو سال آزمایش، برهمکنش بین تیمارها بر میزان عناصر کمیاب (آرسنیک، روی، منگنز، مس، آهن و سرب) در دانه‌های ژنوتیپ‌های جو معنی‌دار نبود. نتایج نشان داد که آبیاری گیاه جو با پساب تصفیه شده منجر به افزایش تجمع فلزات سنگین در دانه شد که البته مقادیر آن‌ها پایین‌تر از استاندارد‌های سازمان بهداشت جهانی بود. نتایج این آزمایش نشان داد که استفاده از آب فاضلاب تصفیه شده ضمن افزایش عملکرد دانه جو می‌تواند باعث صرفه‌جویی در هزینه‌های تامین و مصرف کودهای شیمیایی شود.</span></span></strong> To assess the effects of irrigation with treated wastewater on the grain yield, yield components and grain heavy metals content of barley genotypes, two-years field experiment was conducted on Research Field of Yazd Municipal Wastewater Purification Station in 2015-16 and 2016-17. Experimental design was split plot arrangement in randomized complete block with three replications. Treatments consisted of three irrigation water quality; treated municipal wastewater (WW), alternatively fresh water/treated municipal wastewater (FW/WW) and fresh water (FW) during growing stages as main plot and three barley genotypes; Loot, MSB-87-12 and Afzal as subplots. Results showed that, the highest spike.m^-2 obtained in MSB-87-12 in 2015-16 (345) and Loot in 2016-17 (325) that were irrigated with treated wastewater. Overall, the results showed that the highest grain number.spike^-1 and grain yield obtained for cv. Loot which was irrigated with treated wastewater in both years. Interactions between methods of irrigation and genotype did not significantly affect on heavy metals concentration (Fe, Cu, Mn, Zn, As, Cd and Pb) in barley grains. Treated municipal wastewater application caused an increase of trace elements (Fe, Mn, Zn, Cu, Cd, Pb and As) in grain of barley genotypes. However, the values obtained for all heavy metals were below the permissible limits recommended by the World Health Organization (WHO), European :union: (EU) and the Institute of Standards and Industrial Research of Iran (ISIRI). According to these results, the use of treated wastewater for irrigation of barley crop can suggested for higher grain yield, decreasing fertilizer application and protection of environment. آبیاری, اجزای عملکرد, پساب تصفیه شده, جو و عناصر کمیاب Barley, Irrigation, Trace elements, Treated wastewater and Yield components 284 296 http://agrobreedjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-1-547&slc_lang=fa&sid=1 Abbasali Yazdani عباسعلی یزدانی yazdani.abas@gmail.com 100319475328460010687 100319475328460010687 Yes دانشجوی دکتری دانشکده کشاورزی دانشگاه شهید باهنر کرمان Mehri Saffari مهری صفاری 100319475328460010688 100319475328460010688 No دانشکده کشاورزی دانشگاه شهید باهنر کرمان Gholamhossein Ranjbar غلامحسن رنجبر 100319475328460010689 100319475328460010689 No مرکز ملی تحقیقات شوری یزد، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی