fa برآورد ترکیب پذیری واثر ژن در لاین‌های ذرت با استفاده از تجزیه لاینتستر در شرایط تنش خشکی تخصصي Special پژوهشي Scientific & Research به منظور برآورد ترکیب‌پذیری عمومی و خصوصی و نوع اثر ژن، تعداد 30 لاین متوسط‌رس و دیررس ذرت با تسترهای MO17،K18 ، K19 و1/K19 به روش لاینتستر تلاقی داده شده و 120 هیبرید حاصل در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در سال 1388 در موسسۀ تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر (کرج) مورد ارزیابی قرار گرفتند. صفات مورد مطالعه شامل عملکرد دانه، ارتفاع بوته، ارتفاع بلال، تعداد دانه در ردیف بلال، تعداد ردیف دانه بلال، عمق دانه و وزن هزار دانه بودند. نتایج تجزیه واریانس در هر دو شرایط آبیاری مطلوب وتنش خشکی که به صورت 14 روز یک‌بار آبیاری می‌شد، اختلاف معنی‌داری را بین هیبریدها برای تمام صفات مورد بررسی به استثنای تعداد دانه در ردیف بلال در شرایط آبیاری مطلوب نشان داد. معنی-دار بودن میانگین مربعات لاینتستر در هر دو شرایط آبیاری نشان داد که واکنش لاین‌ها با تسترهای مختلف برای صفات مربوطه متفاوت بود. نسبت(σ_gca^2)⁄(σ_sca^2 ) نشان دهنده نقش بیشتر واریانس غیر‌افزایشی (SCA) نسبت به واریانس افزایشی (GCA) در کنترل صفات مزبور بود. در مجموع هر دو اثر افزایشی و غیر‌افزایشی در کنترل این صفات نقش داشتند. لاین‌هایK3651/2، K47/2-2-1-3-1-1-1-1، K47/2-2-1-4-1-1-1-1، K47/2-2-1-21-2-1-1-1 و K3640/8 در شرایط تنش خشکی دارای قابلیت ترکیب‌پذیری عمومی نسبتاً بالایی بودند. ارزیابی ترکیب‌پذیری خصوصی تلاقی‌ها در شرایط تنش نشان داد که تلاقیL18×T1،L23×T2،L30×T3و L10 ×T4دارای بالاترین و L7×T1، L30 ×T2،L26×T3،و L23× T4 دارای پایین‌ترین ترکیب-پذیری‌خصوصی بودند، بنابراین به نظر می‌رسد که هر دو اثر افزایشی و غیر‌افزایشی در کنترل این صفات نقش داشتند. To estimate general combining ability, specific combining ability and gene effect, 30 maize inbred lines were crossed with four male sterile testers. One hundred and twenty developed hybrids were planted in randomized complete block design with three replications in research field station of Seed and Plant Improvement Institute of Iran (SPII), Karaj, in 2009. Kernel yield, plant height, ear height, kernel number.row-1,row number.cob-1,kernel depth and 1000 kernel weight were measured. Analysis of variance, in both irrigation conditions, showed significant difference among hybrids for all characteristics except the row number.cob-1 in normal irrigation condition. Significant mean-square for line × tester implied that responses of lines and testers differed in two irrigation conditions. Evaluation of ("σ" _"GCA" ^"2" )⁄("σ" _"SCA" ^"2" ) indicated that there was greater dominance variance (SCA) than additive variance (GCA) for all traits.K3651/2, K47/2-2-1-3-1-1-1-1, K47/2-2-1-4-1-1-1-1, K47/2-2-1-21-2-1-1-1, and K3640/8 inbred lines showed the highest GCA in the moisture stress condition. The highest SCA in the moisture stress condition was observed for T1×L18, T3×L30,T2× L23 and T4×L10 and the lowest SCA for T1×L7,T2×L30, T3×L26, T4×L23 combinations. Overall both additive and non-additive gene effects were involved in controlling of measured traits. اثر ژن, ترکیب‌پذیری عمومی, ترکیب‌پذیری خصوصی, ذرت و لاینتستر. Gene effect, General combining ability, Specific combining ability, Maize, and Line×Tester 60 70 http://agrobreedjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-1-52&slc_lang=fa&sid=1 Seyedeh Fatemeh Hosseini سیده فاطمه حسینی 100319475328460011238 100319475328460011238 No دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرج Rajab Choukan رجب چوکان : r_choukan@yahoo.com 100319475328460011239 100319475328460011239 Yes موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه و نهال وبذر Mohammadreza Bihamta محمدرضا بی همتا 100319475328460011240 100319475328460011240 No پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران Abdollah Mohammadi عبداله محمدی 100319475328460011241 100319475328460011241 No دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرج