fa استفاده از الگوی دو مرحله‌ای برای توصیف تسهیم ماده خشک بین برگ و ساقه ارقام سویا (Glycine max L.) تخصصي Special پژوهشي Scientific & Research <p dir="RTL"><strong>در گیاهان زراعی، توزیع ماده خشک بین برگ و ساقه در طول دوره رویشی از یک الگوی دو قسمتی پیروی می‌کند، در مقادیر کمتر ماده خشک کل، بخش عمده&shy;ای از ماده خشک تولید شده به برگ اختصاص می&shy;یابد، ولی در مقادیر بالای ماده خشک کل، بخش کمی از ماده خشک به برگ&shy;ها اختصاص می&shy;یابد. هدف از این آزمایش محاسبه ضرایب این الگوی دو قسمتی به&shy;منظور توصیف تسهیم ماده خشک بین برگ&shy;ها و ساقه سویا در شرایط آبیاری مطلوب و ارزیابی پایداری این ضرایب تحت تأثیر رقم و تراکم بوته بود. برای این منظور دو آزمایش در مزرعه تحقیقاتی دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان در سال&shy;های 1385 و 1391 اجرا شد. در آزمایش اول بذر رقم سحر به مدت&shy;های مختلف فرسوده شده و سپس کشت شدند. در آزمایش دوم دو رقم سویا (سحر و کتول) در چهار تراکم </strong><strong>(15، 30، 45 و 60 بوته در مترمربع)</strong> <strong>کشت شدند. وزن خشک برگ و ساقه هر 10 روز یک بار اندازه‌گیری شدند. از مرحله سبز شدن تا مرحله شروع پرشدن دانه، الگوی دو قسمتی برای تسهیم ماده خشک بین برگ&shy;ها و ساقه&shy;ها مشاهده شد. در مقادیر کمتر وزن خشک کل، به ترتیب 59 و 41 درصد از ماده خشک تولید شده به برگ&shy;ها و ساقه&shy;ها اختصاص یافت، اما در مقادیر بیشتر ماده خشک، به‌ترتیب 48 و 52 درصد ماده خشک تولید شده به برگ&shy;ها و ساقه&shy;ها اختصاص یافت. مقدار متوسط 132 گرم در مترمربع ماده خشک در نقطه چرخش بین دو مرحله سبزشدن تا مرحله شروع پرشدن دانه تعیین گردید. در ارقام و تراکم&shy;های مختلف از نظر الگوی دو قسمتی توزیع ماده خشک اختلاف معنی داری وجود نداشت و این الگو توصیف خوبی از تغییرات را نشان داد، بنابراین، تسهیم ماده خشک بین برگ&shy;ها و ساقه تا مرحله توقف تولید برگ در ساقه اصلی از الگوی دو قسمتی پیروی می&shy;کند. </strong></p> <p>Recent studies have shown that dry matter partitioning between leaf and stem in vegetative growth satges of crops follows a biphasic pattern. The purpose of this experiment was to calculate biphasic pattern coefficients that describe the partitioning of dry matter between leaves and stems of soybean cultivars under irrigation conditions and assessment of the stability of these coefficients for different cultivars and and plant density. Two field experiments were conducted in the Research Field of Gorgan University of Agricultural Sciences and Natural Resources, Gorgan, Iran in 2006 and 2012 cropping seasons. In the first experiment, seed of cultivar Sahar was deteriorated in different times then sown. In the second experiment, two soybean cultivars (Sahar and Katool were sown in four densities (15, 30, 45 and 60 plant.m^-2). Stem and leaf dry weights were measured every 10 days. From emergence to first-seed stage (R5), a biphasic pattern for allocation of dry matter between leaves and stems was observed. In the lower amount of total dry matter, 59% and 41% of dry matter produced was allocated to leaves and stems, respectively. Also, the mean value of 132 g.m^-2of dry matter in turning point between these two phases was determined. There were not significant differences between soybean cultivars for biphasic pattern of dry matter partitioning, and this pattern described the observed variations. Thus, it can be concluded that dry matter partitioning between leaves and stems in the termination of leaf production stage on main stem of soybean followed a biphasic pattern.</p> تراکم بوته, توزیع ماده خشک, سویا و مدل شبیه سازی Partitioning of dry matter, Plant density, Simulation model and Soybean 76 87 http://agrobreedjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-1-507&slc_lang=fa&sid=1 Alireza Nehbandani علی رضا نه بندانی a.nehbandani@yahoo.com 100319475328460010834 100319475328460010834 Yes دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان Afshin Soltani افشین سلطانی a.nehbandani@yahoo.com 100319475328460010835 100319475328460010835 No دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان Ebrahim Zeinali ابراهیم زینلی a.nehbandani@yahoo.com 100319475328460010836 100319475328460010836 No دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان Samiyeh Raeisi سامیه رئیسی a.nehbandani@yahoo.com 100319475328460010837 100319475328460010837 No مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی گرگان Rohollah Najafi روح ال نجفی a.nehbandani@yahoo.com 100319475328460010838 100319475328460010838 No دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان