fa اثر نوع و میزان کود نیتروژن بر عملکرد و کارایی‌ مصرف آب و نیتروژن در نعناع فلفلی (Mentha piperita L.) تخصصي Special پژوهشي Scientific & Research <p dir="RTL"><strong>به‌منظور مقایسه نوع و مقدار کود نیتروژن بر عملکرد، میزان اسانس و کارایی مصرف آب گیاه نعناع فلفلی<br> &nbsp;(</strong><strong><em><span dir="LTR">Mentha piperita</span></em></strong><strong><span dir="LTR"> L.</span></strong><strong>)، آزمایشی به‌صورت فاکتوریل بر پایه طرح بلوک&rlm;های کامل تصادفی با سه تکرار در سال&rlm;های 93-1392 و 94-1393 در دانشگاه کشاورزی و منابع طبیعی رامین خوزستان اجرا گردید. کودهای نیتروژنی شامل اوره، سولفات آمونیوم و اوره آمونیوم نیترات (</strong><strong><span dir="LTR">UAN</span></strong><strong>) در سطوح صفر، 70، 140، 210 و 280 کیلوگرم نیتروژن در هکتار به عنوان تیمار مورد مقایسه قرار گرفتند. نتایج نشان داد که عملکرد تر نعناع فلفلی به ازای هر کیلوگرم نیتروژن در سال دوم آزمایش (7/97 کیلوگرم در هکتار) نسبت به سال اول (88 کیلوگرم در هکتار) بیشتر بود. عملکرد ماده خشک با افزایش مقدار نیتروژن از منبع کودی اوره آمونیوم نیترات<br> (با 25 کیلوگرم در هکتار)، نسبت به اوره (18 کیلوگرم در هکتار) و سولفات آمونیوم (16 کیلوگرم در هکتار)، بیشتر بود. در هر دو سال آزمایش، کود اوره آمونیوم نیترات عملکرد اسانس بیشتری داشت و حداکثر عملکرد نسبی اسانس در سال اول و دوم آزمایش به ترتیب از 280 و 210 کیلوگرم نیتروژن در هکتار بدست آمد. محتوای نیتروژن ساقه با افزایش میزان کود نیتروژن افزایش یافته و کودهای اوره و اوره آمونیوم نیترات، باعث انباشته شدن نیتروژن بیشتری در برگ شدند. کارایی بیولوژیک مصرف آب به ازای هر کیلوگرم نیتروژن مصرفی در کود اوره آمونیوم نیترات (9/1 گرم بر مترمکعب)، نسبت به اوره (4/1 گرم بر مترمکعب) و سولفات آمونیوم (3/1 گرم بر مترمکعب) بیشتر بود. حداکثر کارایی اقتصادی و بهره&rlm;وری آب در سال اول و دوم آزمایش به ترتیب از مقادیر 280 و 250 کیلوگرم نیتروژن بدست آمدند. با افزایش میزان مصرف کود نیتروژن، کارایی زراعی مصرف نیتروژن در سال دوم<br> (با شیب 34/0گرم بر گرم) نسبت به سال اول (با شیب 17/0 گرم بر گرم)، کاهش نشان داد و کارایی جذب اوره و سولفات آمونیوم با افزایش مصرف، کاهش یافتند، اما در کود اوره آمونیوم نیترات، تا سطح 170 کیلوگرم در هکتار باعث افزایش کارایی جذب شده و سپس کاهش یافت. کارایی فیزیولوژیک نیتروژن در کود سولفات آمونیوم در هر دو سال آزمایش مشابه بود و نسبت به اوره و کود اوره آمونیوم نیترات برتری جزئی نشان داد. بر اساس نتایج این آزمایش به نظر می&rlm;رسد که مصرف مقادیر بالای کود اوره آمونیوم نیترات در زراعت نعناع فلفلی در خوزستان نسبت به کودهای اوره و سولفات آمونیوم کارایی بهتری داشته باشد، در حالی که در سطوح پایین، کارایی تولید اوره و پس از آن سولفات آمونیوم بهتر بود.</strong></p> <p>To investigate the effect of source and rate of nitrogen fertilizer on yield, water use efficiency and essential oil of peppermint (<em>Mentha piperita</em> L.), an experiment with factorial arrangement in randomized complete block design with three replications was carried out in 2014 and 2015 growing season at the Ramin University of Agriculture and Natural Resources of Khuzestan, Ahvaz, Iran. Nitrogen fertilizer sources including; Urea, Ammonium Sulfate and Urea Ammonium Nitrate (UAN) at the rates; 0, 70, 140, 210 and 280 kg N.ha^-1 were applied. Results showed that fresh yield of peppermint increased in the second year (97.7 kg.ha^-1) was more than the first year (88 kg.ha^-1). Dry yield of peppermint was greater in UAN (25 kg.ha^-1) than Urea (18 kg.ha^-1) and Ammonium Sulfate (16 kg.ha^-1). Genrally, application of UAN fertilizer led to higher essential oil yield and maximum relative essential oil yield in the first and second years in 280 and 210 kg N.ha^-1 treatments. With increasing nitrogen levels, stem nitrogen content increased and in Urea and UAN treatments more nitrogen accumulated in leaves. Water use efficiency was greater in UAN (1.9 g.m^-3) folloewe by Urea (1.4 g.m^-3) and Ammonium Sulfate (1.3 g.m^-3). Maximum economic use efficiency and water productivity in the first and second years were obtained in 280 and 250 kg Nha^-1, respectively. With increasing nitrogen levels, nitrogen use efficiency in the second year (0.34 g.g^-1) was higher than the first year (0.17 g.g^-1). Recovery efficiency of Urea and Ammonium Sulfate decreased, however, application of UAN fertilizer up to 170 kg.ha^-1 increased the recovery efficiency. Physiological efficiency of nitrogen in the Ammonium Sulfate fertilizer was similar in the two years and showed slightly higher than Urea and UAN fertilizers. Results of this experiment showed that application of higher rates of UAN fertilizer in peppermint in Khouzestan had higher efficiency, while nitrogen use efficiency in Urea and Ammonium Sulfate fertilizers was greater at the lower rates.</p> اسانس, اوره آمونیوم نیترات, کارایی زراعی مصرف نیتروژن و نعناع فلفلی. Essential oil yield, Nitrogen use efficiency, peppermint and Urea Ammonium Nitrate 14 31 http://agrobreedjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-1-503&slc_lang=fa&sid=1 Adel Poshtdar عادل پشت دار adelposhtdar@gmail.com 100319475328460010851 100319475328460010851 Yes دانشگاه کشاورزی و منابع طبیعی رامین خوزستان Alireza Abdali Mashhadie علیرضا ابدالی adelposhtdar@gmail.com 100319475328460010852 100319475328460010852 No دانشگاه کشاورزی و منابع طبیعی رامین خوزستان Foad Moradi فواد مرادی adelposhtdar@gmail.com 100319475328460010853 100319475328460010853 No پژوهشکده بیوتکنولوژی کشاورزی ایران Seyyed Atalollah Siadat سید عطاءاله سیادت adelposhtdar@gmail.com 100319475328460010854 100319475328460010854 No دانشگاه کشاورزی و منابع طبیعی رامین خوزستان Abdolmahdi Bakhshandeh عبدالمهدی بخشنده adelposhtdar@gmail.com 100319475328460010855 100319475328460010855 No دانشگاه کشاورزی و منابع طبیعی رامین خوزستان