fa ارزیابی عملکرد و کیفیت علوفه لاین‌های شبدر ایرانی (Trifolium resupinatum L.) در شرایط اقلیمی کرج تخصصي Special پژوهشي Scientific & Research <p dir="RTL"><strong>به منظور تعیین ارزش غذایی علوفه لاین‌های شبدر ایرانی</strong><strong><span dir="LTR">(<em>Trifolium resupinatum</em> L.) </span></strong><strong>، 15 لاین شبدر به صورت کرت‌های خرد شده در زمان در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با چهار تکرار به مدت دو سال (89 و 1388) در موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر کرج و آزمایشگاه بخش تغذیه موسسه تحقیقات علوم دامی کشور مورد مقایسه قرار گرفتند. تجزیه واریانس مرکب داده‌ها نشان داد که بین لاین‌های شبدر ایرانی از نظر میزان پروتئین، قابلیت هضم ماده خشک، قابلیت هضم ماده آلی، قابلیت هضم ماده آلی در ماده خشک و محتویات دیواره سلولی (</strong><strong><span dir="LTR">NDF</span></strong><strong> و</strong><strong><span dir="LTR">ADF</span></strong><strong>) تفاوت معنی‌داری وجود داشت. لاین‌های برتراز نظر&nbsp; کیفیت علوفه متعلق به توده‌ها و جمعیت‌های شبدر اقلید فارس، کردستان، محلی زابل، هفت چین شازند و بالاده کازرون بودند. مقایسه میانگین‌ها نشان داد که بیشترین عملکرد علوفه تر و خشک مربوط به لاین 1 (به ترتیب 8/31 &nbsp;و 6/6 تن در هکتار) بود و این برتری نسبت به توده شاهد 10 و 6/7 درصد بود. مقایسه بین چین‌ها نشان داد که چین اول با 6/47 تن علوفه تر و 6/9 تن در هکتار علوفه خشک، نسبت به چین دوم و سوم برتری داشت. مقایسه سال‌ها نشان داد که سال اول با 1/33 تن علوفه تر و 8/6 تن در هکتار علوفه خشک نسبت به سال دوم، حدود 9 درصد برتری داشت. به طور کلی از نظر عملکرد کمی و&nbsp; کیفیت&nbsp; علوفه لاین‌های 1 ، 2 ، 3 ، 5 ، 6 و 8 به‌عنوان لاین‌های امید‌بخش شناسایی شدند که می‌توانند برای تولید علوفه با ارزش غذایی مناسب برای تغذیه دام‌ها در نظر گرفته شوند.</strong></p> <p>To evaluate forage yield and quality of&nbsp; Persian clover lines, a field experiment was carried out using randomized complete block desigh with 15 lines and four replications in filed station of Seed and Plant Improvement Institute&nbsp; and nutrion labarotory of Animal Science Research Instiute of Iran, for two growing seasons (2009-11), Karaj, Iran. Combined analysis of variance showed significant diffrences among Persian clover lines for crude protein, digestable dry matter, organic matter digestability, dry matter organic matter digestability, AFD and NFD. Results showed that clover lines of higher quality belonged to Eqlid-e-Fars, Kordestan, Local Zabol, Hafte-e-chin Shazand and Baladeh-e-Kazeroon clover populations. Line No. 1 with 31.8 t.ha^-1 and 6.6 t.ha^-1 had the highest fresh forage and dry forage yields, respectively. Mean comparison of cuts showed that the first cut with 47.6 t.ha^-1 fresh forage and 9.6 t.ha^-1 dry forage yield was superior to the second and third cuts. Mean comparison of years showed that forge production was higher in the first year by 9%. Overall results showed that lines No. 1, 2, 3, 5, 6 and 8 were promising lines that can be used for animal feed.</p> ارزش غذایی علوفه, شبدر, قابلیت هضم و میزان پروتئین Crude protein, Digestability, Nutritive value of forage and Persian clover 273 287 http://agrobreedjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-1-494&slc_lang=fa&sid=1 Mohammad Zamanian محمد زمانیان M_Zamaniyan@yahoo.com 100319475328460010906 100319475328460010906 Yes استادیار پژوهش موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر Morteza Rezaii مرتضی رضایی M_Zamaniyan@yahoo.com 100319475328460010907 100319475328460010907 No استادیار پژوهش موسسه تحقیقات علوم دامی