fa اثر همزیستی میکوریزا، مصرف ژل سوپرجاذب و گلایسین بتائین و عصاره چغندرقند بر صفات فیزیولوژیک و عملکرد دانه کرچک (Ricinus communis L.) در شرایط تنش خشکی تخصصي Special پژوهشي Scientific & Research <p dir="RTL"><strong>به‌منظور ارزیابی اثر تعدیل کنندگی روش‌های زیستی (میکوریزا)، محلول‌پاشی گلایسین بتائین و عصاره ریشه چغندر<br> &nbsp;و ژل سوپرجاذب در شرایط خشکی در گیاه کرچک به‌عنوان کشت دوم، آزمایشی دوساله (1391 الی1392) به‌صورت کرت‌های خرد شده در قالب بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در مزرعه تحقیقاتی جهاد کشاورزی شهرستان اشنویه، استان آذربایجان غربی انجام شد. آبیاری بعد از رسیدن رطوبت خاک به ۸۰، ۷۰، ۶۰ و 50 درصد ظرفیت زراعی به‌عنوان فاکتور اصلی و محلول‌پاشی گلایسین بتائین (50 میلی مولار)، عصاره ریشه چغندر قند، ژل سوپرجاذب</strong><strong><span dir="LTR">A200 </span></strong><strong>&nbsp;(225 کیلوگرم در هکتار) و قارچ میکوریزا (</strong><strong><em><span dir="LTR">Glomus mosseae</span></em></strong><strong>) به‌عنوان فاکتور فرعی در نظر گرفته شدند. نتایج نشان داد که افزایش شدت تنش از 80 تا 50 درصد ظرفیت زراعی، باعث کاهش49 درصدی عملکرد دانه کرچک شد. کمترین میزان روغن (9/43 درصد) در دانه‌های گیاهان شاهد (آبیاری شده در ظرفیت زراعی 50 درصد) به دست آمد. بیشترین میزان مالون دی آلدئید (2/177 نانو مول بر گرم وزن تر برگ) در تنش شدید خشکی و در گیاهان شاهد (تیمار نشده) به دست آمد. بیشترین عملکرد دانه (2730 کیلوگرم در هکتار)، بیشترین میزان فعالیت آنزیم آسکوربات پراکسیداز (</strong><strong><span dir="LTR">APX</span></strong><strong>) (9/117 تغییرات جذب در دقیقه در میلی&shy;گرم پروتئین)، بیشترین میزان فعالیت آنزیم کاتالاز</strong> <strong>(</strong><strong><span dir="LTR">CAT</span></strong><strong>) (1/87 تغییرات جذب در دقیقه در میلی&shy;گرم پروتئین) و حداکثر فعالیت آنزیم سوپر اکسید دیسموتاز (</strong><strong><span dir="LTR">SOD</span></strong><strong>) (9/46 واحد در میلی&shy;گرم پروتئین) از تیمار محلول&shy;پاشی با عصاره چغندر به دست آمد. نتایج آزمایش حاضر نشان داد که در کلیه سطوح آبیاری، محلول‌پاشی گلایسین بتائین و عصاره چغندر از طریق القای سازوکار تحمل، باعث افزایش میزان فعالیت آنزیم‌های آنتی‌اکسیدانی شده و در نتیجه عملکرد دانه گیاهان تیمار شده به علت کاهش</strong> <strong>آثار مضر تنش خشکی نسبت به گیاهان شاهد، افزایش یافت. بر اساس نتایج این آزمایش به نظر می‌رسد که محلول‌پاشی برگی عصاره ریشه چغندر قند جهت تعدیل اثر تنش خشکی در کرچک مناسب می‌باشد.</strong></p> <p>To study the effect of mychorizha, glysin betaein and sugar beet extract&nbsp; on some physiological and biochemical parameters of castor bean as a second crop under drought stress conditions, a split plot arrangement in&nbsp; randomized complete block design with three replications was carried out&nbsp; in the Agricultural Research Station of Oshnaviya, West Azarbijan, Iran,&nbsp; in 2012 and 2013. Drought stress applied at four levels (irrigation after soil moisture reached to 80%, 70%, 60% and 50% of field capacity) were as assigned to the main plots and foliar application with glycine betaine (50 mM), sugar beet extract (100%) and water (control) and the use of super absorbent gel A200 (225 kg.ha^-1) and inoculation with mycorrhiza (<em>Glomus mossea</em>) were randomized in sub-plots. Foliar application of glycine betaine, sugar beet extract and water were carried out at leaf 10 stage of the plant, and mycorrhiza and super absorbent gel were applied at planting. Mean comparison showed that increasing stress intensity from 80% to 50% of field capacity decreased seed yield by 49%. The highest malondialdehyde content (177.2 nmol.gFW) was achieved in severe water deficit stress with spraying water (control). The highest seed yield (2730 kg.ha^-1) and the highest activity of APX (117.9 A290.mg protein), CAT (87.1 A240.mg protein) and SOD (46.9 unit.mg protein) enzymes were achieved from foliar application of sugar beet extract.&nbsp; Therefore, at all levels of irrigation, glycine betain and sugar beet extract treatments through induction of tolerance mechanisims increased the activities of antioxidant enzymes and thus increased seed yield compared to control due to decreasing adverse effect of water deficit stress. Therefore, foliar spraying with sugar beet extract can be suggested to alleviate water deficit stress effect in castor bean.</p> آنزیم‌های آنتی‌اکسیدان, تنش خشکی, کرچک, کشت دوم و محلول‌پاشی Antioxidant enzymes, Castor bean, Drought stress, Foliar application and Second crop. 236 250 http://agrobreedjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-1-491&slc_lang=fa&sid=1 Hashem Hadi هاشم هادی hhadi52@gmail.com 100319475328460010971 100319475328460010971 Yes استادیار دانشکده کشاورزی دانشگاه ارومیه Abdolghader Kalantar عبدالقادر کلانتر 100319475328460010972 100319475328460010972 No دانشکده کشاورزی دانشگاه ارومیه