fa اثر زمان کاشت بر عملکرد و شاخص‌های سودمندی و رقابتی زنیان (Carum copticum L.) و اسفرزه (Plantago ovate Forsk.) در کشت مخلوط تخصصي Special پژوهشي Scientific & Research <p>به منظور بررسی اثر زمان کاشت و نسبت‌های اختلاط بر عملکرد دانه و شاخص‌های سودمندی و رقابتی کشت مخلوط زنیان و اسفرزه، آزمایشی به‌صورت کرت‌های خرد شده در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در سال زراعی 92-1391 در دانشگاه زابل اجرا گردید. زمان کاشت 20 دی‌ و 20 بهمن در کرت‌های اصلی و کشت‌های خالص دو گونه و نسبت‌های کشت افزایشی (25، 50، 75 و 100 درصد اسفرزه به 100 درصد زنیان) در کرت‌های فرعی قرار داده شدند. نتایج نشان داد که بیشترین عملکرد دانه و ترکیبات ثانویه زنیان و اسفرزه از زمان کاشت 20 دی بدست آمد. حداکثر عملکرد مجموع دو گونه برای دانه (2363 کیلوگرم در هکتار)، کارایی استفاده از زمین (53/1LER=) و شاخص بهره‌وری سیستم (10237SPI=) از ترکیب 50 درصد اسفرزه +100 درصد زنیان بدست آمد. گیاه زنیان در تیمار 25 درصد اسفرزه +100 درصد زنیان به عنوان گیاه غالب دارای بالاترین ضریب ازدحامی (38/2K=ajwain) و غالبیت (54/0A=ajwain) بود. نتایج نشان داد که با افزایش تراکم مخلوط، اسفرزه گیاه غالب بود. میزان شاخص رقابت در کلیه نسبت‌های مخلوط کمتر از یک بود که سودمندی تیمار های کشت مخلوط را نشان می‌دهد. در مجموع با توجه به توان رقابتی اسفرزه در تراکم‌های بالاتر، نسبت کاشت 25 و 50 درصد اسفرزه +100 درصد زنیان بهترین عملکرد را در شرایط آزمایش حاضر داشت.</p> To study the effect of sowing time and on the isabgol- ajwain intercropping a field experiment was performed in split plot arrangement using randomized complete block design with three replications at Zabol University, Zabol, Iran in 2013. Experimental treatments consisted of: two sowing time January 10 and February 9 which were assigned to main plots, and six isabgol and ajwain additive ratios (sole isabgol, sole ajwain, 25% isabgol+100% ajwain, 50% isabgol+100% ajwain, 75% isabgol+100% ajwain and 100% isabgol+100% ajwain) were randomized in sub-plots. Results showed that the highest seed yield and secondary metabolic of both species obtained from sowing time of January 10. The highest seed yield of two species (2363 kg.ha-1), land equivalent ratio (LER = 1.53), System Productivity Index (SPI=10237) was obtained at mixed cropping of 50% isabgol+100% ajwain. Ajwain in intercropping of 25% isabgol+100% ajwain had the highest crowding coefficient (Kajwain=2.38) and dominance (Kajwain=0.54). By increasing the density of intercropping isabgol was dominant species. Competition Index (CI) for all intercropping treatments was lesser than unity, indicating yield advantage in intercropping over monocropping systems. These findings suggest that intercropping of ajwain- isabgol at 25 isabgol+100% ajwain and 50% isabgol+100% ajwain can be considered for yield advantage in hot and dry areas of experiment site conditions. اسفرزه, افت واقعی عملکرد, شاخص رقابت, ضریب غالبیت و نسبت برابری زمین Actual yield loss, Aggressivity, Competition index, Land equivalent ratio and Isabgol 139 152 http://agrobreedjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-1-484&slc_lang=fa&sid=1 Hassan Mosapour حسن موسی پور m_asgharipour@uoz.ac.ir 100319475328460010978 100319475328460010978 No Ahmad Ghanbari احمد قنبری m_asgharipour@uoz.ac.ir 100319475328460010979 100319475328460010979 No Alireza Sirousmehr علیرضا سیروس مهر m_asgharipour@uoz.ac.ir 100319475328460010980 100319475328460010980 No Mohamad Reza Asgharipour محمدرضا اصغری m_asgharipour@uoz.ac.ir 100319475328460010981 100319475328460010981 Yes