fa اثر مصرف مواد بهبود دهنده خاکی و برگی بر عملکرد دانه و کارآیی مصرف آب آبیاری آفتابگردان (Helianthus annuus L.) در شرایط تنش کم‌آبی تخصصي Special پژوهشي Scientific & Research <p>به منظور ارزیابی اثر تنش‌کم‌آبی بر صفات زراعی و کارآیی مصرف آب آبیاری گیاه آفتابگردان رقم هیبرید سینگل کراس آذرگل، آزمایشی در دو منطقه اصفهان و تهران در بهار سال 1391 اجرا شد. تیمارهای آزمایشی به صورت کرت‌های خرد شده فاکتوریل با سه تکرار شامل 1- تنش کم‌آبی در سه سطح 60، 120 و 180 میلی‌متر تبخیر از تشتک تبخیر کلاس A (در کرت اصلی) 2- مصرف مواد بهبود دهنده‌ خاک در سطوح شاهد (عدم مصرف)، زئولیت (5/4 تن در هکتار) و پلیمر سوپر جاذب (100 کیلوگرم در هکتار) و 3- محلول‌پاشی مواد بهبود دهنده‌گیاه در سطوح شاهد (عدم مصرف)، سیلیکات کلسیم (400 میلی‌گرم در لیتر) و هگزاکونازول (دو گرم در لیتر) (بصورت فاکتوریل در کرت فرعی) بودند. نتایج نشان داد که تنش کم‌آبی به طور معنی‌داری موجب کاهش عملکرد دانه (45 درصد) و روغن (20 درصد)، عملکرد زیستی (22 درصد)، تعداد دانه در طبق (32 درصد) و وزن هزار دانه (29 درصد) شد. تنش کم آبی در سطح 180 میلی‌متر تبخیر موجب کاهش عملکرد روغن دانه‌ آفتابگردان به میزان 58 درصدشد، درصورتی که مصرف توأم پلیمر سوپر جاذب و سیلیکات کلسیم این کاهش را به 19 درصدتقلیل داد. مصرف توأم هر دو ماده‌زئولیت و هگزاکونازول باعث بیشترین افزایش در کارآیی مصرف آب آبیاری گردید (05/0 کیلوگرم بر متر مکعب). نتایج این آزمایش نشان داد که هرچند هریک از تیمارهای بهبود دهنده‌ به تنهایی به طورمعنی‌داری نسبت به شاهد (عدم مصرف مواد بهبود دهنده) از کاهش کارآیی مصرف آب آبیاری در شرایط تنش شدید جلوگیری کردند، ولی مصرف توأم این مواد در بهبود کارآیی مصرف آب آبیاری برتر بوده و باعث افزایش کارآیی مصرف آب به میزان 25 تا 59 درصد نسبت به شاهد شدند.</p> <p>To evaluate the effect of improvers and water deficit on seed yield and irrigation water use efficiency of sunflower (Helianthus annuus L.), a field experiment was conducted as split-factorial in randomized complete block design with three replications in Isfahan and Tehran, Iran, during the 2012 growing season. Experimental treatments were 1- water stress at three levels 60, 120 and 180 mm evaporation form class A pan were assigned to main plots, 2- soil improvers at three levels control (no application), zeolite (4.5 t.ha-1) and super absorbent polymer (100 kg.ha-1) and 3- plant improvers at theree levels control (zero), calcium silicate (400 mg.l-1) and Hexaconazole (2 g.l-1) as factorial were randomized in sub-plots. Water deficit significantly decreased seed yield (45%) and oil yield (20%), biological yield (22%), seed number per plant (32%) and 1000 seed weight (29%). Application of zeolite and hexaconazole led to higher seed yield. Water deficit at 180 mm level reduced the oil yield by 58%. Application of super absorbent polymer and calcium silicate reduced the effect of water deficit stress by 19%. Application of zeolites and hexaconazole had the highest irrigation water use efficiency (IWUE). IWUE increased with application of combination of soil and plant improverby 25% to 59%.</p> آفتابگردان, پلیمر سوپر جاذب, زئولیت, سیلیکات کلسیم و هگزاکونازول Calcium Silicate, Hexaconazole, Sunflower, Super absorbent polymer and Zeolite 115 127 http://agrobreedjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-1-482&slc_lang=fa&sid=1 Mehrdad Moradi Ghahderijani مهرداد مرادی قهدریجانی kamal.asilan@gmail.com 100319475328460010986 100319475328460010986 No Kamal Sadat Asilan کمال سادات اسیلان kamal.asilan@gmail.com 100319475328460010987 100319475328460010987 Yes SeyyedAlimohammad Modarres Sanavy سید علی محمد مدرس ثانوی kamal.asilan@gmail.com 100319475328460010988 100319475328460010988 No