fa اثر تراکم کاشت بر عملکرد دانه و بعضی خواص کیفی پنج ژنوتیپ گندم دوروم تحت شرایط آب و هوایی اهواز تخصصي Special پژوهشي Scientific & Research در این بررسی به منظور شناخت مناسب ترین تراکم و مناسب ترین ژنوتیپ گندم دوروم (معرفی شده توسط مرکز تحقیقات کشاورزی خوزستان) از لحاظ کمّی و کیفی، آزمایشی در مزرعه آزمایشی گروه زراعت و اصلاح نباتات دانشگاه شهید چمران اهواز در سال زراعی 77- 1376 انجام گرفت. در این آزمایش از طرح بلوک های کامل تصادفی استفاده شد. خصوصیات مورد مطالعه درصد لکه آردی(yellow berry) (درصد وزنی دانه&rlm;هایی که مقطع آردی داشتند)؛ کیفیت، پروتئین،درصد پروتئین دانه، تعداد سنبله در واحد سطح و نیز عملکرد دانه بود. در بین ژنوتیپ&rlm;های مورد آزمایش (Shwa/Mald, Gediz Altar84, Chen /Altar, Aconchi89) ژنوتیپChen/Altar بیشترین درصد (53/11درصد) و ژنوتیپ(Shwa/Mald) کمترین درصد (3/2 درصد) لکه آردی را داشتند. (Shwa/Mald) بالاترین کیفیت پروتئین را با عدد زلنی 31/35 و Altra84 پائین ترین کیفیت را با عدد زلنی 44/29دارا بودند. ژنوتیپ (Shwa/Mald) بالاترین درصد (66/13%) پروتئین را در بین ژنوتیپ&rlm;های مختلف داشت . تراکم های400 و500 بوته در متر مربع بیشترین درصد (5/8 %) و تراکم 200 بوته در متر مربع کمترین درصد (16/3%) لکه آردی را داشت در مورد درصد پروتئین دانه روند برعکس بود به طوری که تراکم 200 بوته در متر مربع بالاترین درصد پروتئین دانه (12/13%) و تراکم 500 بوته در متر مربع کمترین درصد پروتئین دانه (31/12%) را داشت. در مورد کیفیت پروتئین دانه با وجود دارا بودن روند افزایش از تراکم&rlm;های بیشتر به طرف تراکم&rlm;های پایین تر، اختلاف معنی داری بین تراکم&rlm;های مختلف مشاهده نشد. با افزایش تراکم، عملکرد دانه افزایش یافت (بالاترین عملکرد در تراکم 500 بوته در متر مربع با 5678 کیلوگرم در هکتار ) و ژنوتیپ Chen/Altar بالاترین عملکرد را دربین ژنوتیپ&rlm;ها دارا بود (4976 کیلوگرم در هکتار میانگین چهار تراکم). همبستگی منفی معنی داری بین کیفیت پروتئین با عملکرد دانه (در سطح 5%) و هم چنین درصد پروتئین با عملکرد دانه (در سطح 1%) چه در تراکم&rlm;ها و چه در ژنوتیپ&rlm;ها مشاهده شد ولی درصد لکه آردی با عملکرد دانه همبستگی مثبت و معنی داری (در سطح 1%) داشت. با توجه به نتایج به دست آمده از این آزمایش برای شرایط آب و هوایی اهواز ژنوتیپ Shwa/Mald در تراکم 500 بوته در متر مربع قابل توصیه می باشد. In order to determine the suitable plant density and genotype of durum wheat (introduced by Agricultural Research Center of Khuzestan) in terms of qualitative and quantitaive characteristics, an experiment was conducted in Ahvaz, Iran in 1977/98 cropping season.The recorded characteristics were included yellow berry,protein quality, protein percentage of grain, no. of spikes per m2 and grain yield. Among the five genotypes studied (Shwa/Mald,Chen/Altar,Altar84,Gediz and Aconchi 89) , Chen/Altar showed the highest percentage of yellow berry (11.53%) and Shwa/Mald the lowest (2.3 % ).Shwa/Mald had the highest protein quality with Zeleny number of 35.3 and Altar 84 had the lowest protein quality with Zeleny number of 29.4. Shwa/Mald had also the highest protein percentage (13.7 %) among the five genotypes. Plant density of 400 and 500 plants/m2 resulted in the highest (8.5) and 200 plants/m2 the lowest (3.2) percentage of yellow berry . Plant density of 200 and 500 plants/m2 had the highest and the lowest grain protein with 13.1% and 12.3%, respectively. In spite of increase in protein quality at lower density there was no any significant differences among the plant densities. As density increased, grain yield also increased. The highest grain yield was obtained at 500 plants/m2 (5678 kg ha-1) and Chen/Altar had the highest yield among the genotypes (4976 kg ha &ndash;1).There was significantly negative correlation between grain yield and protein quality (p<0.05) and protein percentage (p<0.01). However, significantly positive correlation(p<0.01) was observed between grain yield and yellow berry. This study showed that Shwa/Mald with 500 plant m-2 can be recommended for Ahvaz climatic conditions. دوروم, لکه آردی, کیفیت پروتئین, عدد زلنی, درصد پروتئین. Durum wheat, Yellow berry, Protein quality, Zeleny number, Protein percentage 0 0 http://agrobreedjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-1-399&slc_lang=fa&sid=1 Jafari Haghighi برمک جعفری حقیقی 100319475328460011340 100319475328460011340 Yes Reza Mamaghani رضا مامقانی 100319475328460011341 100319475328460011341 No Ali Kashani علی کاشانی 100319475328460011342 100319475328460011342 No Seyed Ataoallah Siadat سید عطاء اله سیادت 100319475328460011343 100319475328460011343 No