fa بررسی تنوع ژنتیکی و جغرافیایی در برنج با استفاده از صفات فیزیولوژیکی و زراعی تخصصي Special پژوهشي Scientific & Research با توجه به اهمیت غذایی برنج و جایگاه استراتژیک آن در امنیت غذایی جهان، لازم است برای دستیابی به عملکرد بالا، کیفیت مطلوب و سایر صفات مهم اقتصادی و زراعی، ابتدا مطالعات جامعی از تنوع ژرم‌پلاسم این گیاه صورت گرفت. به همین منظور، 419 رقم برنج متعلق به نقاط مختلف کشور از بانک ژن گیاهی ایران دریافت و مطالعات لازم صورت پذیرفت. 16 صفت مهم زراعی و فیزیولوژیکی طبق استاندارد مؤسسه بین‌المللی برنج (SES) انداز‌ه‌گیری و سپس به وسیله نرم‌افزار SPSS و با استفاده از روش واریانس مینیمم وارد تجزیه کلاستر انجام گرفت. در بررسی ارقام تک تک استان‌ها، استان‌های گیلان و مازندران از حداکثر تنوع و استان‌های کهگیلویه و بویر احمد، سیستان و بلوچستان و چهار محال و بختیاری ازحداقل تنوع برخوردار بودند. در کلاستربندی جمعی (از 419 رقم کل کشور) در فاصله تشابه ژنتیکی 35 درصد تعداد شش کلاستر مشخص گردید. این دندروگرام نشان می‌داد که ارقام استان‌های گیلان و مازندران به طور مستقل در گروه‌های مشخص قرار می‌‌گیرند، در حالی که بسیاری از ارقام استان‌های ایلام، خوزستان،کهگیلویه و بویر احمد و فارس شباهت زیادی به ارقام استان مازندران داشتند. یکی از دلایل عمده چنین تشابهی، انتقال ارقام مازندران به استان‌های یاد شده می‌باشد. Rice is an important nutrient crop and plays strategic role for food security worldwide. Study of genatic variation is essential for yield improvement, increasing quality and other agronomically important traits. Four hundered and nineteen rice accession of several provinces received from National Plant Gene Bank were studied. Sowing, seedling transplanting (single plant) and other husbandary measures carried out according to the cultural practices needed in Mazandaran region. Sixteen physiological and agronomically important traits recorded on the basis of standard evaluation system (SES). Cluster analysis performed according to the minimum variance, using SPSS software. The maximum and minimum variation belonged to the Gillan and Mazandaran provinces and Kohkiluieh-Boyerahmad, Sistan-Baluchestan and Chaharmahal-Bakhtiari provinces, respectively. The cluster of the whole data (total population, 419 cultivars) showed 6 distinct clusters at 35% genetic distance. This dandrogram (total population) indicated that the rice accession from Gillan and Mazandaran located at two independent clusters but most of accessions from Eilam, Khuzestan, Kohkuluih-Boyerahmad and Fars provinces were very close to the Mazandaran accessions. It is concluded that many accessions of Mazandaran have been transferred to the these provinces. برنج, تنوع ژنتیکی , جغرافیایی و تجزیه کلاستر. Rice, Geographical and Genetic variation, Cluster analysis, Minimum variance, Accessions 0 0 http://agrobreedjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-1-357&slc_lang=fa&sid=1 Ghorban Ali Nematzadeh قربانعلی نعمت زاده 100319475328460011541 100319475328460011541 Yes Reza Talebie رضا طالبی 100319475328460011542 100319475328460011542 No Zahra Khodarahmpour زهرا خدارحم پور 100319475328460011543 100319475328460011543 No Ghaffar Kiani غفار کیانی 100319475328460011544 100319475328460011544 No