fa مطالعه ژنتیکی خصوصیت ریشه گندم (Triticum aestivum L.) در شرایط تنش خشکی تخصصي Special پژوهشي Scientific & Research برای مطالعه اثر ترکیب‌پذیری عمومی (GCA) و خصوصی (SCA) و نحوه عمل ژن‌ها از لحاظ صفات وزن خشک ریشه و نسبت ریشه به ساقه در شرایط تنش خشکی در 6 لاین و دو رقم گندم نان یک طرح تلاقی دای‌آلل 8*8 یک طرفه در سال 1381 در گلخانه انجام گرفت. مواد گیاهی (والدین و هیبریدهای F1) در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با چهار تکرار ارزیابی شدند. نتایج تجزیه واریانس ساده و دای‌آلل نشان داد که برای هر دو صفت وزن خشک ریشه و نسبت وزن ریشه به ساقه در هر دو شرایط معمولی و تنش رطوبتی بین ژنوتیپ‌ها اختلاف معنی‌دار آماری وجود دارد و با توجه به نسبت واریانس GCA به SCA ، نقش بیشتر اثر افزایشی ژن‌ها در کنترل صفت وزن خشک ریشه مشاهده شد. برای صفت وزن خشک ریشه در هر دو شرایط معمولی و تنش رطوبتی دو والد 2-7007 و شاه‌پسند دارای بالاترین اثر ترکیب‌پذیری عمومی بوده و به عنوان بهترین ترکیب‌شونده‌های عمومی شناسائی شدند. ازنظر صفت نسبت وزن خشک ریشه به ساقه در هر دو شرایط والد 6/5806 دارای بالاترین اثر ترکیب‌پذیری عمومی بود و به عنوان بهترین ترکیب‌شونده عمومی از نظر این صفت شناسایی شد. در شرایط رطوبت معمول اثر ژنی فوق غالبیت در تظاهر هر دو صفت و در شرایط تنش رطوبتی اثر ژنی غالبیت نسبی برای وزن خشک ریشه و غالبیت کامل برای نسبت ریشه به ساقه ملاحظه شد. همچنین در شرایط تنش خشکی برای دو صفت وزن خشگ ریشه و نسبت ریشه به ساقه لاین 2/5593 دارای حداکثر تعداد ژن‌های غالب و لاین 4-524 دارای حداکثر ژن‌های مغلوب در کنترل ژنتیکی این صفت بودند. General and specific combining ability and gene action for some traits as root dry weight and root: shoot ratio under drought stress condition in bread wheat genotypes were studied, using eight parents (six lines and two cultivars) in a diallel crossing design in 2002. The 28 F1 hybrids and the eight parental genotypes were sown in a randomized complete block design with four replications in a research greenhouse. Results of the analysis of variance showed that differences between genotypes were significant for root dry matter and root: shoot dry matter in both normal and drought stress conditions. It was also observed that the majority of the genetic variance for root dry matter was due to additive gene action. Under normal conditions, the parents 7007-2 and Shahpasand had the highest general combining ability (GCA) for root dry matter trait and considered to be the best general combiner for root to shoot dry matter ratio under in both conditions. Results also indicates that, the over-dominant gene actions under stress condition were the most contributors to the inheritance of both traits. The lines 5593/2 and 524-4 had the maximum dominant genes and the minimum recessive genes, for both traits under drought stress respectively. ریشه گندم, ترکیب‌پذیری, عمل ژن, تحمل, تنش خشکی Wheat root, Combining, gene effect, Tolerance, Drought 0 0 http://agrobreedjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-1-321&slc_lang=fa&sid=1 Jafar Ahmadi جعفر احمدی 100319475328460012034 100319475328460012034 Yes Abbas Ali Zali عباسعلی زالی 100319475328460012035 100319475328460012035 No Bahman Yazadi Samadi بهمن یزدی صمدی 100319475328460012036 100319475328460012036 No Ali Reza Talei علیرضا طالعی 100319475328460012037 100319475328460012037 No Mohammad Reza Ghanadha محمد رضا قنادها 100319475328460012038 100319475328460012038 No Sadigheh Fabriki Orang صدیقه فابریکی اورنگ 100319475328460012039 100319475328460012039 No