fa تعیین نیاز به کود نیتروژن در مراحل مختلف رشد برنج رقم خزر با استفاده از کلروفیل‌متر دستی تخصصي Special پژوهشي Scientific & Research به منظور تشخیص وضعیت نیتروژن برگ برنج (L. Oryza sativa) رقم خزر و تعیین زمان مناسب مصرف کود نیتروژن به صورت سرک با استفاده از دستگاه کلروفیل‌متر دستی (SPAD) آزمایشی در سال 1382 در خاک‌های سبک و ساحلی استان گیلان در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با شش تیمار اجرا گردید. کود نیتروژن از منبع اوره در مقادیر: 40 کیلوگرم (به‌صورت پایه)، 40+40 کیلوگرم (پایه + اواسط پنجه‌زنی)،40+20+20 کیلوگرم (پایه+اواسط پنجه‌زنی+تشکیل مریستم خوشه)، 60+60 کیلوگرم (پایه+اواسط پنجه‌زنی)، 60+30+30 کیلوگرم (پایه+اواسط پنجه‌زنی+تشکیل مریستم خوشه)، به همراه شاهد (بدون مصرف نیتروژن) در سه تکرار مورد مطالعه قرار گرفت. مقادیر کلروفیل‌متر و غلظت نیتروژن بالاترین برگ کاملاً توسعه یافته بوته برنج (براساس روش کجلدال) در 9 مرحله: 19، 29، 39، 49، 59، 69، 79، 89 و 99 روز پس از نشاءکاری اندازه‌گیری شد. بررسی روابط رگرسیونی برای کلیه مراحل رشد نشان داد که مقادیر کلروفیل‌متر تنها 5/22 درصد از تغییرات غلظت نیتروژن را برحسب واحد وزن خشک برگ توجیه می‌کند، اما زمانی که غلظت نیتروژن برحسب واحد سطح برگ بیان شد، حدود 82 درصد از تغییرات نیتروژن توسط مقادیر کلروفیل‌متر قابل توجیه گردید. در هر یک از مراحل رشد برنج، مقادیر کلروفیل‌متر با غلظت نیتروژن برحسب واحد سطح برگ همبستگی بالاتری را نسبت به غلظت نیتروژن برحسب وزن برگ نشان داد. بنابراین کلروفیل‌متری می‌تواند یک روش ساده، سریع و غیر تخریبی برای تخمین غلظت نیتروژن برحسب واحد سطح برگ باشد و پیش‌بینی نیاز کود سرک نیتروژن را در برنج فراهم ‌آورد. In order to estimate the leaf nitrogen (N) status of rice plant (oryza sativa L Cv. Khazar) and to recommend the precise timing of N-fertilizer topdressing by using chlorophyll meter (SPAD-502), a field experiment was carried out in a RCBD with 6 treatments and three replications in a coastal light texture soil in Guilan province -Iran in 2003 cropping season. Six N rates using Urea T1-control (no N fertilizer), T2-40 kg/ha (Basal), T3-40+40 kg/ha (Basal + Mid-tillering), T4-40+20+20 kg/ha (Basal + Midtillering + Panicle initiation), T5- 60+60 kg/ha (Basal + Midtillering) and T6-60+30+30 kg/ha (Basal + Midtillering + Panicle initiation) Kg/ha were applied. The chlorophyll meter (SPAD) values and leaf N concentration (by Kjeldahl procedure) were determined at 9 stage: 19, 29, 39, 49, 59, 69, 79, 89 and 99 days after transplanting on the uppermost fully expanded leaf in rice plant. Regression analysis showed that, when data for all growth stages were pooled, SPAD values predicated only about 23% of variation of leaf N concentration on a dry-weight basis, but SPAD values predicated about 80% of variation of leaf N concentration on a leaf area basis. At each growth stage, SPAD values correlated with leaf N concentration on a leaf area basis better than leaf N concentration on a dry-weight basis.Thus, chlorophyll meter provides a simple, quick, and nondestructive method to estimate the leaf N concentration on a leaf area basis and can be used to predict the appropriate timing for N fertilizer topdressing in rice. برنج, نیتروژن, تقسیط نیتروژن, کلروفیل‌متر دستی Rice, Nitrogen, Topdressing, Chlorophyll meter (SPAD), Leaf area, Dry weight 134 145 http://agrobreedjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-1-304&slc_lang=fa&sid=1 Hamid Reza Ali-Abasi حمیدرضا علی عباسی 100319475328460012139 100319475328460012139 Yes Massoud Esfahani مسعود اصفهانی 100319475328460012140 100319475328460012140 No Massoud Kavoosi مسعود کاوسی 100319475328460012141 100319475328460012141 No Babak Rabiee بابک ربیعی 100319475328460012142 100319475328460012142 No