fa اثر سیستم‌های خاک‌ورزی و فواصل ردیف بر عملکرد دانه و درصد روغن دو رقم کلزا تخصصي Special پژوهشي Scientific & Research به منظور مطالعه تأثیر سیستم‌های خاک‌ورزی و فواصل ردیف بر عملکرد کمی و درصد روغن ارقام کلزا آزمایشی دو ساله در قالب اسپلیت پلات فاکتوریل با طرح پایه بلوک‌های کامل تصادفی در 3 تکرار در سال‌های زراعی 82-1381 و83 &ndash;1382 در مزرعه مرکز تحقیقات کشاورزی مازندران در بایع‌کلا واقع در 25 کیلومتری ساری اجرا گردید. عامل اصلی شامل نظام‌های خاک‌ورزی در 3 سطح (بدون خاک‌ورزی و کشت در بقایای غلات، خاک‌ورزی حداقل شامل برگرداندن بقایای غلات با دیسک و شخم، و خاک‌ورزی متداول شامل برگرداندن بقایا با دو دیسک عمود بر هم) بود که در کرت‌های اصلی قرارگرفتند. در کرت‌های فرعی ترکیب سطوح تیماری ارقام Hyola 401و PF 7045.91 و فواصل ردیف 8 ، 16 و 24 سانتیمتر قرار داده شدند. نتایج دو ساله نشان داد که اثر اصلی سیستم خاک‌ورزی و رقم در سطح 1 درصد معنی‌دار بود و بین عملکرد دانه در سیستم خاک‌ورزی معمول و سیستم بدون خاک‌ورزی تفاوت معنی‌داری دیده نشد. از نظر عملکرد دانه رقم PF 7045.91 در فاصله ردیف کمتر و سیستم خاک‌ورزی معمول با عملکرد 3689 کیلوگرم در هکتار برتر بود. اثر رقم در سطح 1 درصد بر روی صفات طول دوره گلدهی، ارتفاع شاخه فرعی، ارتفاع بوته، تعداد شاخه فرعی، تعداد دانه، وزن هزار دانه ، عملکرد دانه، درصد روغن و عملکرد روغن معنی‌دار بود. نتایج نشان داد که علی‌رغم بیشتر بودن عملکرد دانه در سیستم خاک‌ورزی معمول می‌توان از کشت ارقام در سیستم‌های بدون خاک‌ورزی یا خاک‌ورزی حداقل در فواصل ردیف 8 سانتیمتر استفاده کرد. به طور کلی نتایج حاصل از این تحقیق نشان داد که سیستم‌های خاک‌ورزی حداقل و بدون خاک‌ورزی دارای مزیت‌هایی در مقایسه با سیستم خاک‌ورزی معمول هستند که کاربرد آن‌ها را توجیه ‌می‌کند. In order to study the effect of tillage systems and row distances on yield, yield components and oil content of rapeseed cultivars (Brassica napus L.), two field experiments were carried out at the Sari Agricultural Expriemental Station, 25 km of Eastern Sari, Iran in 2001&ndash;2002 and 2002&ndash;2003. The experimental design was split plot factorial with three replications. Three tillage system levels were assigned to main plots, and combination of rapeseed cultivars (Hyola 401, PF 7045.91) and row distances (including 8, 16 and 24 cm) were randomized to sub-plots. The tillage levels were consisting of: no-tillage, minimum tillage (residual return with plough and one disk) and conventional tillage (residual return with two disks). Analysis of variance using SAS showed that tillage systems and rapeseed cultivars had significant effect on grain yield at 1% probability level. There was no difference between minimum and no tillage. PF 7045.91 also had the highest grain yield at low distance and conventional tillage (3689 kg.ha). followed by Hyola 40 in 8 cm row distance and no tillage (3164 kg.ha) cultivars differed (p<0.01) for flowering period, branch height, plant height, branch number, pod number, 1000-grain weight, grain yield, oil content and oil yield. Results also showed that more grain yield was produced in conventional tillage system, suitable cultivars are to although by used in minimum or no tillage systems with 8 cm row distance for sustainable of Agricultural systems. It is concluded that minimum and no tillage systems have some advantages over conventional tillage system. سیستم‌های خاک‌ورزی, کلزای پائیزه, فاصله ردیف, عملکرد دانه, درصد روغن, بدون خاک‌ورزی, ‌حداقل خاک‌ورزی. Tillage systems, Row distance, Grain yield, Oil content, No-tillage, Minimum tillage. 97 111 http://agrobreedjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-1-301&slc_lang=fa&sid=1 Hashmat Omidi حشمت امیدی 100319475328460012132 100319475328460012132 Yes Zeinolabedin Tahmasebi Sarvestani زین العابدین طهماسبی سروستانی 100319475328460012133 100319475328460012133 No Amir Ghalavand امیر قلاوند 100319475328460012134 100319475328460012134 No Seyed Ali Mohammad Modarres Sanavi سیدعلی محمد مدرس ثانوی 100319475328460012135 100319475328460012135 No