fa اثر محلول‌پاشی اسید آبسیزیک و سیتوکینین در مراحل مختلف رشد دانه بر پاره‌ای از جنبه‌های فیزیولوژیک روابط منبع و مخزن در دو رقم گندم تخصصي Special پژوهشي Scientific & Research هورمون‌ها از مهم‌ترین عوامل داخلی تنظیم کننده رشد گیاهان زراعی در پاسخ به عوامل محیطی و ژنتیکی محسوب می‌شوند. در بین هورمون‌های مختلف، اسید آبسیزیک (ABA) و سیتوکینین (CK) علاوه بر تنظیم فرایندهای مرتبط با پیری در شکل‌گیری قدرت منبع و مخزن نیز نقش اساسی دارند. این تحقیق به منظور بررسی اثرات مصرف خارجی این دو تنظیم کننده رشد در 5 سطح با غلظت 50 مایکرومولار بر بعضی خصوصیات فیزیولوژیکی مرتبط با قدرت منبع و مخزن در مرحله رشد دانه در دو رقم مرودشت و زاگرس که به ترتیب حساس و مقاوم به تنش خشکی آخر فصل بودند، در سال زراعی 1385-1384 در مزرعه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه تهران و در قالب اسپلیت پلات و بر مبنای طرح پایه بلوک‌های کامل تصادفی و در سه تکرار اجرا گردید. نتایج حاصل از مصرف خارجی این دو تنظیم کننده رشد در مراحل مختلف رشد دانه (تقسیم سلولی و پرشدن دانه) نشان داد که عملکرد دانه و زیست‌توده، شاخص برداشت، وزن هزار دانه و تعداد دانه در سنبله بطور معنی‌داری تحت تاثیر مصرف خارجی این دو تنظیم کننده رشد قرار گرفت. بیشترین عملکرد دانه و زیست توده و تعداد دانه در سنبله در اثر مصرف خارجی CK در مرحله تقسیم سلولی به دست آمد. بیشترین شاخص برداشت را مصرف ABA در مرحله پرشدن دانه و CK در مرحله تقسیم سلولی ایجاد کردند. همچنین مصرف خارجی CK و ABA بطور معنی‌داری پروتئین محلول ،کلروفیل، فتوسنتز و هدایت روزنه‌ای برگ‌های پرچم را به ترتیب افزایش و کاهش دادند. مصرف خارجی ABA در هر دو مرحله بر عکس CK، غلظت ABA وIAA اسید دانه‌ها را به ترتیب افزایش و کاهش داد. نتایج حاصله از این تحقیق نشان داد که، محلول پاشی CK در مرحله تقسیم سلولی بیشترین تأثیر مثبت و معنی‌دار را بر عملکرد دانه و زیست‌توده در مقایسه با سایر تیمارهای مورد بررسی داشت، بنابراین می‌تواند عملکرد دانه گندم را بهبود بخشد. Plant growth regulators are the most important internal regulatory agents that adjust plant growth and development in relationship to gentic and environmental conditions. Among the plant growth regulators, cytokinins (CK) and abscisic acid (ABA) not only regulating the process of senescence and remobilization, but also have major roles on formation of sink and source strength and capacity. This study carried out to determine effect of exogenous application of CK and ABA (50 µM) on some physiological aspects of source and sink strength of two wheat cultivars (Marvdasht, Zagros), using a split plot arrangment based on Randomized Complete Block Design (RCBD) with three replications, in experimental field of the univereisty of Tehran, in 2005-2006 growing season. Results showed that when these plant growth regulators applied at different stages of grain growth including cell division (CD) and grain filling (GF), grain yield, biomass, harvest index (HI), 1000 grain weight and grain no. spike-1, significantly changed. Application of CK at CD stage, led to higher grain yield, biomass and grain no. spike-1. However, ABA at GF stage and CK at CD stage increased HI and significantly affected soluble proteins, chlorophyll content, photosynthesis rate, stomatal conductance and ABA and CK concentrations in flag leaves. In contrary, exogenous application of ABA increased ABA concentration of developing grains, while had inverse effect on IAA of the same grains. It can be coneluded that exogenous application of CK at cell division stage in grain growth phase may significantly improve biomass and grain yield. گندم, اسید آبسیزیک, اسید ایندول استیک, پروتئین‌های محلول , کلروفیل, فتوسنتز . Bread wheat, Cytokinin, Abscisic acid (ABA), Indol acetic acid (IAA), Soluble protein, Photosynthesis. 268 282 http://agrobreedjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-1-272&slc_lang=fa&sid=1 Mohsen Saeidi محسن سعیدی 100319475328460012541 100319475328460012541 Yes Foad Moradi فواد مرادی 100319475328460012542 100319475328460012542 No Ali Ahmadi علی احمدی 100319475328460012543 100319475328460012543 No Kazem Postini کاظم پوستینی 100319475328460012544 100319475328460012544 No Godarz Najafian گودرز نجفیان 100319475328460012545 100319475328460012545 No