fa اثر حذف برگ در مرحله گرده‌افشانی آفتابگردان(Helianthus annuus L.) بر عملکرد و اجزای عملکرد دانه در سطوح مختلف تراکم بوته و تاریخ کاشت تخصصي Special پژوهشي Scientific & Research تغییر در سایه‌انداز گیاهی به منظور ایجاد وضعیتی که در آن تاج پوشش بتواند حداکثر نور لازم را برای انجام فتوسنتز دریافت کند، یکی از راه‌های افزایش تولید گیاهان زراعی می‌باشد. به همین منظور و همچنین برای تعیین اثر اندازه منبع بر اندازه مخزن و نقش مواد ذخیره‌ای ساقه در پر شدن طبق در شرایط کاهش فتوسنتز جاری گیاه، یک آزمایش مزرعه‌ای به صورت کرت‌های دوبار خرد شده در قالب بلوک‌های کامل تصادفی با چهار تکرار در مزرعه تحقیقاتی مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر کرج در سال 1385 اجرا شد. عامل تاریخ کشت در سه سطح شامل 30 خرداد ماه، 20 تیر ماه و 10 مرداد ماه در کرت‌های اصلی، عامل تراکم در چهار سطح شامل 6 ،8، 10 و 12 بوته در مترمربع در کرت‌های فرعی و حذف برگ در سه سطح شامل بدون حذف برگ، حذف نصف برگ‌ها از پایین بوته و حذف یک در میان برگ‌ها از بالا در کرت‌های فرعی فرعی. نتایج نشان داد که تاریخ کاشت،‌تراکم بوته و حذف برگ اثر معنی‌داری در سطح 1% بر عملکرد دانه، تعداد دانه پر و پوک و تعداد کل دانه داشت. در حالیکه اثر متقابل تراکم بوته × تاریخ کاشت بر صفات مزبور و اثر متقابل حذف برگ × تاریخ کاشت بر عملکرد، تعداد کل دانه، وزن هزار دانه، معنی‌دار نگردید، ولی بر تعداد دانه پر در مترمربع و تعداد دانه خالی در سطح 5% معنی‌دار گردید. با افزایش تراکم بوته عملکرد دانه در نتیجه افزایش تعداد دانه در واحد سطح افزایش یافت به طوری که تراکم 12 بوته در مترمربع با عملکرد 2538 کیلوگرم در هکتار بیشترین عملکرد را به خود اختصاص داد. در مجموع تحقیق حاضر نشان داد که میزان عملکرد دانه به سطح فتوسنتزکننده وابسته بود، اما اثر برگ‌های پایین بر عملکرد و اجزاء عملکرد دانه کمتر از حذف یک در میان برگ‌ها از بالا بود. Changing crop canopy as to facilitating the interception of more radiation and maximizing photosythosis rate is one of the approaches to increasing crop production. In order to study this hypothesis as well as to determine the effect of the size of source and sink and the role of stem reserved assimilates in grain filling in caps, a field experiment was carried out in split plot arrangement- using complete randomized block design with four replications, in Seed and Plant Improvement Institute Field Experiment Station, Karaj, Iran. In 2006 cropping season. Sowing dates (June 20, Jully 11 and Jully 31) was assigned to main plot and four plant density levels (6, 8, 10 and 10 plants m-2) and three leaf defoliation levels (without defoliation, defoliation of alternate leaves of upper half of plant and defoliation of leaves of lower half of plant) ware randomized in sub-plob and sub-sub plots, respectivety. Results showed that sowing date, plant density and defoliation had significant effect on seed yield, No. of seed m-2, No. of unfilled seed and No. of total seed m-2. The interaction of three factors, howewer was significant on No. of filled seed and unfilled seed m-2 at 5% probability level. Increasing plant density, increased No. of seed m-2, hence the wighest grain yield m-2 was achieved for 12 plant m-2 (2538 kg/ha). Results also revealed that grain yield is more dependent on current photosynthesis and leaves in upper part of plants are more important in determination of grain yield m-2 and its components. آفتابگردان, تاریخ کاشت, تراکم بوته, حذف برگ, عملکرد دانه, اجزاء عملکرد, درصد روغن, درصد پروتئین. Sunflower, Sowing date, Planting density, Defoliation, Grain yield, Yield components, Oil percentage. 32 44 http://agrobreedjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-1-254&slc_lang=fa&sid=1 Ehsan Jamshidi احسان جمشیدی 100319475328460012463 100319475328460012463 Yes Amir Ghalavand امیر قلاوند 100319475328460012464 100319475328460012464 No Jahanfar Daneshian جهانفر دانشیان 100319475328460012465 100319475328460012465 No