fa بررسی ریخت‌ شناسی دانه گرده گونه های Medicago درایران تخصصي Special پژوهشي Scientific & Research کشور ایران با داشتن 23 گونه از جنس Medicago یکی از مراکز اصلی پیدایش و تنوع گونه‌های این جنس محسوب می‌شود. در میان گونه‌های این جنس تشابه فراوانی از نظر بخش زایشی و صفات مربوط به نیام به چشم می‌خورد که شناسایی تاکسونومیک آن‌ها را با مشکل مواجه ساخته است. در تحقیق حاضر، ویژگی‌های دانه گرده گونه‌های Medicago در ایران به منظور مطالعه روابط گونه‌ها با یکدیگر و استفاده از این صفات در مطالعات سیستماتیک جنس به کمک میکروسکوپ الکترونی SEM بررسی و تجزیه و تحلیل شده است. نتایج نشان داد که دانه گرده عمدتاً از نوع سه شیار روزن و به ندرت 4 تا 6 شیاری است. از منظر استوایی شکل دانه گرده بیضوی تا مستطیلی و یا کروی و از منظر قطبی به اشکال مثلثی نوک کند تا مثلثی سربریده و یا چهار گوش است. تزئینات سطح اگزین در اکثر گونه‌های این جنس از نوع مشبک ( به اشکال سوراخ دار، حفره دار، مشبک نامنظم و اسکوربیولات) و زگیل دار است. گونه M. rigiduloides با داشتن دانه گرده 4 تا 6 شیاری از گونه مشابه M. rigidula که سه شیار روزن دارد با این روش قابل تشخیص خواهد بود وگونه M. tornata نیز بادانه گرده کروی و تزئینات زگیل دار از گونه مشابه M. polymorpha که دانه گرده مستطیلی با تزئینات مشبک دارد به راحتی قابل تفکیک و شناسایی است و بدین ترتیب گونه‌های M. rigiduloides و M. tornata برای اولین بار از ایران گزارش می‌گردند. With more than 23 species of Medicago, Iran is one of the origins and centers of diversity of this genus. Due to close similarity in sexual organs and pod-characteristics, taxonomical classification of these species based on morphological characteristics is difficult. Scanning Electron Microscopy (SEM) was used to study the major characteristics of pollen grain among Iranian Medicago species. Pollen grains were mostly tricolpate, but quadricolpate or hexacolpate pollen grains were also observed in one species. The equatorial view was elliptic to rectangular or spherical shapes and the polar view was obtuse-triangular, truncate-triangular or square tips. Majority of species showed reticulate (perforate, faveolate, regulate and, scrobiculate) and verrucate exine surface. M. rigiduloides with quadric or hexic colpate pollen grain was barely distinguishable from M. rigidula with tricolpate pollen exine surface. On the other hand, M. tornata with its spherical pollen and verrucate exin surface was obviously different from M. polymorpha with rectangular pollen grain and reticulate exine surface. This is the first report of M. rigiduloides and M .tornata from Iran. دانه گرده, یونجه, Medicago , M .tornata , M. rigiduloides , ایران Pollen grain, Medicago, M. tornata, M. rigiduloides, Iran 184 199 http://agrobreedjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-1-250&slc_lang=fa&sid=1 Farangis Ghanavati فرنگیس قنواتی 100319475328460012389 100319475328460012389 Yes Javad Mozaffari جواد مظفری 100319475328460012390 100319475328460012390 No Aliasghar Masoumi علی اصغر معصومی 100319475328460012391 100319475328460012391 No Shahrokh Kazempour شاهرخ کاظم پور 100319475328460012392 100319475328460012392 No