fa کنترل تغییرات موضعی محل آزمایش در ارزیابی ژرم پلاسم گلرنگ (Carthamus tinctorius L.) در شرایط دیم تخصصي Special پژوهشي Scientific & Research ارزیابی موثر ارقام در قالب طرح‌های آزمایشی از طریق شناسایی الگوی تغییرات موضعی و با در نظر گرفتن این الگو در تجزیه آماری امکان پذیر است. در این آزمایش، 100 لاین خالص گلرنگ در قالب طرح لاتیس ساده با کنترل تغییرات موضعی بمنظور انتخاب ژنوتیپ‌های مناسب جهت آزمایشات پیشرفته در سال 1382 در مزرعه تحقیقاتی مؤسسه تحقیقات کشاورزی دیم مراغه در شرایط دیم مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج نشان داد که مدل لاتیس مربع همراه با اشتباهات همبسته در طول ردیف‌ها برای عملکرد دانه، مدل لاتیس در مورد ارتفاع بوته و مدل بلوک‌های کامل تصادفی همراه با روند تصادفی در طول ردیف‌ها برای تعداد روز تا گلدهی بعنوان بهترین مدل برای کنترل موضعی تغییرات محل آزمایش بودند و روند ثابتی از نظر تغییرات در این آزمایش دیده نشد. برآورد وراثت پذیری عمومی برای صفات مختلف نشان داد که پتانسیل ژنتیکی خوبی جهت انتخاب از لحاظ هر سه صفت وجود دارد. بر اساس مدل‌های انتخاب شده، بهترین برآورد نااریب خطی از سه خصوصیت مورد بررسی برای میانگین هر ژنوتیپ محاسبه و با توجه به انحراف استاندارد میانگین‌های برآورد شده برای هر خصوصیت، ژنوتییپ های برتر انتخاب شدند. از آنجائیکه انتخاب بر اساس حداکثر اطلاعات موجود در داده‌ها بود، ارزیابی ژنوتیپ‌ها در شرایط واقعی تر صورت گرفت. بنابراین، توصیه می‌شود که برای اهداف به نژادی، ابتدا بهترین مدل جهت توصیف پراکنش داده‌ها شناسایی و سپس ارزیابی ژنوتیپ‌ها بر اساس آن مدل انجام شود. Effective assessment of genotypes superiority is possible by identification of spatial variability and selection of appropriate methods of statistical analysis. In order to select suitable genotypes for advanced trials in dryland conditions, 100 safflower pure lines were evaluated using simple lattice by accounting for spatial variability. Results showed that, the lattice design with correlated errors along rows, the lattice design and the randomized complete block, design with first order auto-correlated errors along rows were the best models and most effective in accounting for spatial variability in grain yield, plant height and days to flowering, respectively. There was not any evidence for fixed trend in this experiment. Broad sense heritability estimates revealed a significant genetic potential for selection for all of the measured characters. Based on the selected models, the best linear unbiased estimates for all genotypes were calculated and the superior genotypes were selected regarding related standard errors. Since the criterion used was based on maximum information of the data, the interpretations drawn from the best model for each trait would give the most realistic assessment of the performance of genotypes. Hence, for breeding objectives, it is recommended that at first a best model be identified to describe the spatial variation in the data, followed by evaluation of the genotypes based on that model. تغییرات موضعی, طرح آزمایشی, گلرنگ, جرم پلاسم Spatial Variability, Experimental design, Safflower, Germplasm 99 108 http://agrobreedjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-1-244&slc_lang=fa&sid=1 Khoshnood Alizadeh Dizaj خشنود علیزاده دیزج 100319475328460012411 100319475328460012411 Yes