fa اثر تنش خشکی، کود شیمیایی نیتروژن و کود آلی بر قرائت کلروفیل متر، عملکرد دانه و اجزای عملکرد ذرت دانه ای سینگل کراس 704 تخصصي Special پژوهشي Scientific & Research به منظور بررسی اثر تنش خشکی، کود شیمیایی نیتروژن، کود آلی و مخلوط کود نیتروژن و کود آلی بر قرائت کلروفیل متر، عملکرد دانه و اجزای عملکرد ذرت دانه ای سینگل کراس 704، آزمایشی مزرعه‌ای، در دو سال زراعی 1384 و 1385 به صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در مزرعه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه تربیت مدرس انجام شد. عوامل مورد مطالعه شامل مقادیر و ترکیبات مختلف کود نیتروژن شیمیایی (صفر، 92، 184 و 276 کیلوگرم نیتروژن در هکتار)، مخلوط کودهای شیمیایی و آلی (46 کیلوگرم نیتروژن + 5/2 تن کود آلی، 92 کیلوگرم نیتروژن + 5 تن کود آلی و 138 کیلوگرم نیتروژن + 5/7 تن کود آلی درهکتار) و کود آلی (5، 10 و 15 تن در هکتار) و سه سطح آبیاری (آبیاری معادل نیاز آبی گیاه (شاهد)، آبیاری معادل 75 درصد نیاز آبی گیاه و آبیاری معادل50 درصد نیاز آبی گیاه) بودند. نتایج حاصله نشان دادند که کاهش نیتروژن با تنش خشکی باعث کاهش رشد گیاه ذرت شدند. با افزایش شدت تنش خشکی و افزایش مقدار نیتروژن، اعداد کلروفیل متر افزایش یافت و یک رابطه خطی با درصد نیتروژن دانه نشان داد. این ارتباط تحت تأثیر تیمارهای تنش خشکی قرار داشت. بیشترین عملکرد دانه به ترتیب در سال اول و دوم در تیمار 138 کیلوگرم نیتروژن + 5/7 تن کود آلی به مقدار 7555 و7912 کیلوگرم در هکتار به دست آمد. بیشترین عملکرد دانه به ترتیب در سال اول و دوم در آبیاری شاهد به مقدار 8756 و9462 کیلوگرم در هکتار حاصل شد. تنش خشکی در آبیاری معادل 50 و 75 درصد نیاز آبی گیاه، عملکرد دانه را به ترتیب 63 و41 درصد در سال اول و 66 و 41 درصد در سال دوم کاهش داد. بیشترین عملکرد دانه به ترتیب در سال اول و دوم در برهمکنش تیمار کودی 138 کیلوگرم نیتروژن + 5/7 تن کود آلی در هکتار و آبیاری معادل نیاز آبی گیاه به مقدار 11790 و 12360 کیلوگرم در هکتار به دست آمد. نتایج این پژوهش نشان داد که کود نیتروژن کافی از منابع شیمیایی، عملکرد دانه ذرت را در شرایط تنش خشکی به مقدار کم افزایش داد، در حالی که نیتروژن به صورت مخلوط (شیمیایی و آلی) عملکرد دانه را در شرایط تنش خشکی بیشتر افزایش می دهد و با آبیاری کامل عملکرد دانه افزایش بیشتری داشت. در شرایط تنش شدید خشکی، کود نیتروژن به صورت مخلوط با کود آلی توانست عملکرد دانه را افزایش دهد. بنابراین با مصرف توام کودهای شیمیایی و آلی، علاوه بر کاهش میزان مصرف کودهای شیمیایی، عملکرد دانه نیز افزایش یافت. نتایج این پژوهش نشان داد که با مصرف 138 کیلوگرم نیتروژن + 5/7 تن کود آلی در هکتار و آبیاری معادل نیاز آبی گیاه، ضمن صرفه جویی نیمی از کود شیمیایی نیتروژن، عملکرد دانه و کارآیی مصرف آب به ترتیب 2/6 و 6 درصد در سال اول و 1/4 و 2/4 درصد در سال دوم نسبت به تیمار 276 کیلوگرم نیتروژن در هکتار افزایش یافت. In order to investigate effects of water stress, nitrogen fertilizer and manure and mixed nitrogen fertilizer and manure on chlorophyll meter reading, grain yield and yield components of grain maize cv. SC 704, a field study was conducted in 2005 and 2006 cropping seasons. A randomized complete block design with factorial arrangement with three replications was used. Treatment consisted of four levels of nitrogen fertilizer (0, 92, 184 and 276 kg N ha-1), mixed nitrogen fertilizer and manure (46 kg N ha-1 + 2.5 tons ha-1 farm yard manure (FYM), 92 kg N ha-1 + 5 tons ha-1 FYM and 138 kg N ha-1 +7.5 tons ha-1 FYM ) and Farm Yard Manure (5, 10 and 15 tons ha-1 FYM ) three levels of irrigation (optimum irrigation (control), water stress 75% crop water requirement and water stress 50% crop water requirement). Results showed that decreasing in nitrogen with water stress reduced plant growth. Maximum growth was observed when nitrogen and adequate water for maize crop was applied. Chlorophyll meter readings were significantly higher when water stress and nitrogen increased, and had a linear relationship with kernel nitrogen percentage and was affected by water supply. The results also showed the maximum grain yield was obtained in 138 kg N ha-1 + 7.5 tons ha-1 FYM with an average of 7555 and 7912 kg ha-1 in the first and second years, respectively. Maximum grain yield was observed when optimum irrigation was applied with an average grain yield of 8756 and 9462 kg ha-1 in the first and second years, respectively. When water stress was applied at 50 and 75% of optimum irrigation, grain yield was decreased by 63 and 41% in first year and by 66 and 41% in second year. The maximum grain yield was obtained in 138 kg N ha-1 + 7.5 tons ha-1 FYM and optimum irrigation with an average grain yield of 11790 and 12360 kg ha-1 in the first and second years, respectively. Results indicated that adequate nitrogen fertilizer slightly increased grain yield under water stress. Integrated nitrogen and FYM application increased grain yield under water stress but optimum irrigation increased grain yield. Under severe water stress condition nitrogen applied as integrated nitrogen fertilizer and manure increased grain yield. Integrated nitrogen fertilizers and manure, reduced the needs for chemical fertilizers and produced higher grain yield. It is concluded that application of 138 kg N ha-1 + 7.5 tons FYM ha-1 at optimum irrigation decreased the needs for chemical N fertilizer by 50%. It also increased the grain yield and water productivity by 6.2 and 6%, respectively in the first year and by 4.1 and 4.2% in the second years, as compared to the 276 kg N ha-1. تنش خشکی, ذرت, عملکرد دانه, اجزای عملکرد, قرائت کلروفیل متر, کود آلی, کود نیتروژن. Chlorophyll meter reading, Grain yield, Maize, Manure, Nitrogen fertilizer, Drought stress, Yield components. 303 330 http://agrobreedjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-1-214&slc_lang=fa&sid=1 Majid Majidian مجید مجیدیان 100319475328460012235 100319475328460012235 Yes Amir Ghalavand امیر قلاوند 100319475328460012236 100319475328460012236 No Aliakbar Kamgar Haghighi علی اکبر کامگار حقیقی 100319475328460012237 100319475328460012237 No Najafali Karimian نجفعلی کریمیان 100319475328460012238 100319475328460012238 No