fa اثر فواصل ردیف کاشت بر درصد جذب تابش، عملکرد دانه و شاخص‌های رشد ارقام کلزا (Brassica napus L.) در کشت دوم بعد از برنج تخصصي Special پژوهشي Scientific & Research به منظور بررسی اثر فواصل ردیف کاشت بر عملکرد دانه و تغییرات شاخص های رشد ارقام کلزا (Brassica napus L.) به صورت کشت دوم در اراضی شالیزاری، آزمایشی طی دو سال زراعی 83 -1382 و 84-1383 در مؤسسه تحقیقات برنج کشور (رشت) اجرا شد. آزمایش به صورت اسپلیت پلات با طرح پایه بلوک‌های کامل تصادفی در چهار تکرار انجام شد. چهار رقم کلزا به نام‌های Hyola308، RGS003، PF7045/91 (ساری گل) و Hyola401 به عنوان عامل اصلی و سه فاصله ردیف کاشت 20 ، 25 و30 سانتی‌متر با تراکم ثابت 40 بوته در متر مربع به عنوان عامل فرعی در نظر گرفته شدند. نتایج حاصل از تجزیه مرکب داده‌های دو ساله نشان داد که رقم ساری گل (PF7045/91) در هر دو سال دارای حداکثر سرعت رشد نسبی (RGR) (29/4 گرم بر گرم در 10 درجه روز - رشد، سرعت رشد گیاه (CGR) (25/9 گرم بر متر مربع در 10 درجه روز - رشد)، شاخص سطح برگ (LAI) (89/1) و سرعت جذب خالص (NAR) (89/15 گرم بر متر مربع در 10 درجه روز - رشد)، عملکرد دانه (2043 کیلو گرم در هکتار) و درصد روغن دانه (19/34 درصد) بود و از این لحاظ اختلاف معنی داری در سطح احتمال یک درصد با سایر ارقام داشت و رقم Hyola308 از نظر شاخص‌های فوق کمترین مقدار را دارا بود. مقایسه تأثیر فواصل ردیف کاشت بر شاخص های رشد ارقام مورد مطالعه نشان داد که فاصله ردیف کاشت 20 سانتی‌متر نسبت به سایر فواصل کاشت دارای بیشترین RGR (28/4 گرم بر گرم در 10 درجه روز - رشد)، CGR (98/6 گرم بر متر مربع در 10 درجه روز - رشد)، LAI(706/1)، NAR (25/10 گرم بر متر مربع در 10 درجه روز - رشد)، عملکرد دانه (1777 کیلو گرم در هکتار) و درصد روغن (35/33 درصد) در هر دو سال آزمایش بود و از لحاظLAI و NAR اختلاف معنی داری با سایر فواصل ردیف کاشت داشت. رقم PF7045/91 بیشترین و رقم Hyola308 کمترین درصد جذب تابش (به ترتیب 5/75 و 5/61 درصد) را در بین ارقام کلزا داشتند و فاصله ردیف کاشت 20 سانتی‌متر نیز بیشترین درصد جذب تابش (5/68 درصد) را دارا بود. به طور کلی رقم PF7045/91 دارای حداکثر سرعت رشد نسبی (RGR)، سرعت رشد گیاه (CGR)، شاخص سطح برگ (LAI)، سرعت جذب خالص (NAR)، درصد جذب تابش، عملکرد دانه و درصد روغن دانه بود و فاصله ردیف کاشت 20 سانتی‌متر با وجود عدم اختلاف معنی دار از لحاظ صفات ذکر شده نسبت به فواصل دیگر برتری داشت. Effect of row spacing on grain yield and variation in growth indices of rapeseed (Brassica napus L.) cultivars as second crop following rice was investigated in a paddy fields at Rice Research Institute of Iran (Rasht), in 2003-2004 and 2004-2005 growing seasons. The experiment was conducted as a split plot in randomized complete block design with four replications. The main plots consisted of four rapeseed cultivars: Hyola308, RGS003, PF7045/91(Sarigol) and Hyola401 and the sub-plots were three row spacing: 20, 25 and 30 cm at constant plant densities (40 plant/m2). Results showed that PF7045/91 (Sarigol) ranked the first in relative growth rate (4.29 g/g.10GDD), crop growth rate (9.25g/m2.10GDD), leaf area index (1.89) and net assimilation rate (15.89 g/m2.10GDD), grains yield(2043 kg/ha) and oil content (34.19%) was significantly different with the other cultivars. Hyola308 ranked the last among cultivars. Row spacing of 20 cm ranked the first in relative growth rate (4.28 g/g.10GDD), crop growth rate (6.98 g/m2.10GDD), leaf area index (1.706), net assimilation rate (10.25 g/m2.10GDD), grains yield (1777 kg/ha) and oil content (33.35%) and were significantly different from other row spacings in LAI and NAR indices. Results also showed that PF7045/91 (Sarigol) ranked the first in light interception (LI%) and Hyola308 ranked the last (75.5% and 61.5%, respectively). Row spacing of 20 cm ranked the first in light interception (68.5%). Therefore, PF7045/91 (Sarigol) ranked the first in relative growth rate, crop growth rate, leaf area index, and net assimilation rate, grains yield, oil content and light interception. Row spacing of 20 cm also ranked the first for these traits. جذب تابش, شاخص های رشد, فاصله ردیف کاشت, کلزا, عملکرد دانه و درصد روغن. Growth indices, Light interception, Rapeseed (Brassica napus L.), Row spacing, Grains yield , Oil content. 281 302 http://agrobreedjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-1-213&slc_lang=fa&sid=1 MohammadHadi Hosseinzadeh محمدهادی حسین زاده 100319475328460012239 100319475328460012239 No Masoud Esfahani مسعود اصفهانی 100319475328460012240 100319475328460012240 Yes Mohammad Rabiei محمد ربیعی 100319475328460012241 100319475328460012241 No Babak Rabiei بابک ربیعی 100319475328460012242 100319475328460012242 No