fa ارزیابی تحمل به خشکی در هیبرید های دیررس و متوسط رس ذرت با استفاده از شاخص های تحمل به خشکی تخصصي Special پژوهشي Scientific & Research به منظور بررسی اثر تنش رطوبتی در مراحل مختلف رشد بر عملکرد دانه و تعیین تحمل هیبرید های دیررس و متوسط رس ذرت دانه ای نسبت به تنش رطوبتی، آزمایشی بصورت اسپلیت بلوک در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی در سه تکرار در سال زراعی 1383 در مرکز تحقیقات کشاورزی مغان اجراء گردید. فاکتور های آزمایشی چهار رژیم آبیاری بعنوان عامل A شامل I1 = آبیاری نرمال، I2= قطع آب در مرحله رویشی، I3= قطع آب درمرحله گل دهی و I4 =قطع آب درمرحله پرشدن دانه در کرت های عمودی و هفت هیبرید تجارتی ذرت شامل 704SC، 703SC، 700SC، 720SC، 647SC، 724 SCو 600TWC بعنوان عامل B در کرت های افقی بررسی شدند. بر اساس عملکرد دانه ژنوتیپ های مورد بررسی در شرایط بدون تنش رطوبتی و دارای تنش رطوبتی، شاخص های تحمل به خشکی، شاخص حساسیت (SSI)، شاخص تحمل(TOL)، میانگین محصول دهی(MP)، میانگین هندسی محصول دهی(GMP)، شاخص تحمل به تنش (STI) و میانگین هارمونیک (HAR) بر آورد شدند. نتایج نشان داد علاوه بر همبستگی معنی دار شاخص های STI ،MP، GMP وHAR با عملکرد دانه، در بین شاخص های فوق الذکرنیز همبستگی معنی داری در شرایط تنش و بدون تنش خشکی وجود داشت. همچنین با توجه به اینکه شاخص STI توانست گروهA را از سایر گروه ها تشخیص دهد، بعنوان مناسب ترین شاخص برای گزینش ژنوتیپ های مقاوم به خشکی انتخاب شد. بنابراین در ترسیم نمودار های سه بعدی فقط از شاخص STI و عملکرد دانه در شرایط تنش و بدون تنش استفاده گردید. بر اساس عملکرد دانه در هر دو شرایط دارای تنش و بدون تنش (نمودار سه بعدی)، ژنوتیپ های 704SC و 647SC بعنوان متحمل ترین ارقام نسبت به خشکی انتخاب شدند. In order to study the effect of drought stress on grain yield and determining maize hybrids with tolerance to drought stress, a field experiment was conducted in Moghan Agricultural Research field station in 2004 cropping seasons, using a split block arrangement in randomized complete block design with three replications. The experimental Factors were four irrigation regimes as factor A including: (I1: normal irrigation, I2: water stress at vegetative, I3: water stress at flowering and I4: water stress at grain filling stages) and 7 commercial maize hybrids as factor B including: SC704 , SC703, SC700, SC720, SC647, SC724,TWC600. Based on grain yield of hybrids in normal and stress conditions, stress susceptibility index (SSI), tolerance (TOL), mean productivity (MP), mean geometric productivity (GMP), stress tolerance index (STI) and Harmonic Mean (MHAR) were calculated. The results showed that, in addition to significant correlation between these indices and grain yield there were also significant relationships between different indices. Since stress tolerance index (STI) was more efficient index in identifying group A from other groups, it was chosen as the most suitable index for selecting tolerant genotypes to drought stress. Therefore, in three-dimension plot only STI index with grain yield in normal and drought stress conditions were used. The plot also identified SC704 and SC647 as tolerant hybrids under drought stress conditions. تنش خشکی, دیررس, ذرت, شاخص های تحمل به خشکی, عملکرد دانه و متوسط رس. Drought Stress, Drought tolerance indices, Grain yield, Late maturity, Maize and Medium maturity 416 427 http://agrobreedjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-1-207&slc_lang=fa&sid=1 Asgar Shirinzadeh عسگر شیرین زاده 100319475328460012212 100319475328460012212 Yes Reza Zarghami رضا ضرغامی 100319475328460012213 100319475328460012213 No Mohammadreza Shiri محمدرضا شیری 100319475328460012214 100319475328460012214 No