fa اثر تنش گرما بر پایداری عملکرد، محتوای کلروفیل و ثبات غشای سلول برگ پرچم در ارقام رایج برنج در استان خوزستان تخصصي Special پژوهشي Scientific & Research این پژوهش با هدف تعیین اثر تنش گرما بر ویژگی های ساختاری و فیزیولوژیک ارقام رایج برنج در استان خوزستان اجرا گردید. آزمایش با دو عامل تاریخ کاشت و رقم به صورت کرت‌های یکبار خرد شده در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی و سه تکرار به مدت دو سال (1385 و1386) در مزرعه ایستگاه تحقیقات کشاورزی شاوور وابسته به مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان اجرا شد. سه تاریخ کاشت (15 اردیبهشت، 5 خرداد و 25 خرداد) درکرت‌های اصلی و 5 رقم برنج شامل هویزه و حمر (متحمل به گرما) عنبوری قرمز و چمپا (حساس به گرما) و رقم پرمحصول دانیال (نیمه متحمل به گرما) در کرت‌های فرعی قرار گرفتند. نتایج تجزیه مرکب نشان داد که بین تاریخ‌های کاشت با شرایط حرارتی متفاوت، از نظر عملکرد دانه تفاوت معنی‌داری بین ارقام برنج وجود داشته و بیشترین عملکرد دانه مربوط به تاریخ کاشت مطلوب (5 خرداد) با میانگین 7/5096 کیلوگرم در هکتار بود. همچنین در میان ارقام برنج، رقم متحمل به گرمای هویزه با میانگین 6/4977 کیلو گرم در هکتار بر سایر ارقام برتری داشت. میزان کلروفیل برگ پرچم در زمان ظهور 50 درصد خوشه و برداشت، کاملاً متأثر از تاریخ کاشت و رقم بود و تاریخ کاشت اول (15 اردیبهشت) بیشترین میزان و رقم هویزه از کمترین مقدار کلروفیل برخوردار بود. باتوجه به نتایج تجزیه یکساله، تاریخ کاشت‌های سوم و اول به ترتیب بیشترین و کمترین ثبات غشای سلولی را داشتند و در هر سه تاریخ کاشت رقم هویزه دارای ثبات بیشتری نسبت به سایر ارقام بود. همچنین از نظر حساسیت محیطی و ثبات عملکرد، رقم هویزه ضمن تحمل بیشتر از پایداری بالاتری نیز برخوردار بود. To study the effect of heat stress on physiological and structural characteristics of rice cultivars, an experiment was carried out in a split-plot arrangement using randomized complete blocks design with three replications in 2006 and 2007 cropping seasons at Shavoor Agricultural Research Station, Ahwaz, Iran. For exposing rice cultivars to different higher temperature regimes, main plots were assigned to three sowing dates from 5 May with 20 days intervals and cultivars Hoveizeh, Hamar (heat tolerance) Red Anbori, Champa (heat sensitive) and Danial (relatively heat tolerant) were randomized in sub-plots. The results of combined analysis of variance showed that sowing date had significant effect on grain yield. The highest grain yield was harvested from the second sowing date (26 May). cv. Hoveizeh with grain yield of 4977.6 Kg.ha-1 was the superior cultivar. Chlorophyll content at 50% heading and harvesting time were also affected by sowing date and cultivars. The first sowing date (5 May) had the highest chlorophyll content, however, the lowest chlorophyll content was measured for cv. Hoveizeh. The simple analysis of variance also indicated that the third (15 June) and first (5 May) sowing dates had the highest and lowest cell membrane stability, respectively. Cv. Hoveizeh had greater cell membrane stability when compared with the other cultivars, in all three planting dates. cv. Hoveizeh had also the lower environmental sensivity, hence, higher grain yield stability. برنج تنش گرما, ثبات غشایی, عملکرد و محتوای کلروفیل برگ پرچم. Cell membrane stability, Chlorophyll content, Flag leaf, Grain yield, Heat stress and Rice 82 100 http://agrobreedjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-1-200&slc_lang=fa&sid=1 Abdolali Gilani عبدالعلی گیلانی 100319475328460012077 100319475328460012077 Yes Seyyed Atalollah Siadat سید عطاء اله سیادت 100319475328460012078 100319475328460012078 No Khalil Alami-Saeed خلیل عالمی سعید 100319475328460012079 100319475328460012079 No Abdolmahdi Bakhshandeh عبدالمهدی بخشنده 100319475328460012080 100319475328460012080 No Foad Moradi فواد مرادی 100319475328460012081 100319475328460012081 No Mansour Seidnejad منصور سیدنژاد 100319475328460012082 100319475328460012082 No