fa اثر نوع کود نیتروژن و مصرف کود زیستی بر عملکرد و کیفیت آفتابگردان (Helianthus annuus L.) تخصصي Special پژوهشي Scientific & Research به منظور بررسی تأثیر روش‌های مختلف تغذیه خاک و باکتری‌های افزاینده رشد Plant Growth Promoting Rhizobacteria (PGPR) بر عملکرد دانه و روغن و ترکیب اسیدهای چرب آفتابگردان (Helianthus annuus L.)، آزمایشی در سال‌های زراعی 1386-1385 و 1387-1386 در مزرعه پژوهشی دانشکده کشاورزی دانشگاه تربیت مدرس، تهران اجرا گردید. این آزمایش به صورت کرت‌های یک بار خرد شده در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی در سه تکرار به اجرا در آمد. عامل اصلی شامل کود در پنج سطح 100 درصد آلی (F1)، 75 درصد آلی+25 درصد شیمیایی (F2)، 50 درصد آلی+50 درصد شیمیایی (F3)، 25 درصد آلی+75 درصد شیمیایی (F4)، 100 درصد شیمیایی (F5) و عامل فرعی شامل دو سطح تلقیح بذور با باکتری‌های افزاینده رشد (I1) و عدم تلقیح بذور (I0) بود. نتایج به دست آمده نشان داد که عملکرد دانه، عملکرد بیولوژیک، عملکرد روغن و میزان پروتئین به طور معنی‌داری در روش‌های تلفیقی بیشتر از تیمارهای شیمیایی و آلی بود. بیشترین و کمترین میزان روغن (1/51 و 3/46 درصد) به ترتیب در تیمار 100 درصد آلی و تیمار 50 درصد آلی+50 درصد شیمیایی به دست آمد، در حالی که در رابطه با میزان پروتئین (9/20 و 3/18 درصد) نتیجه معکوس بود. با افزایش سهم کود آلی در روش‌های مختلف تغذیه‌ای و با استفاده از کود زیستی باکتریایی، میزان اسیدهای چرب اشباع به طور معنی‌داری کاهش و اسیدهای چرب غیر اشباع (اولئیک و لینولئیک) افزایش یافتند. بیشترین میزان اسید لینولئیک (6/52 درصد) و اسید اولئیک (8/39 درصد) به ترتیب در تیمار‌های 50 درصد آلی+50 درصد شیمیایی و 100 درصد آلی بدست آمد. نتایج نشان داد که تلقیح بذرها با کود زیستی باکتریایی موجب افزایش عملکرد دانه (8/7 درصد) و روغن (3/11 درصد)، عملکرد بیولوژیک، میزان پروتئین (9/4 درصد) و روغن (6/2 درصد) و بهبود کیفیت روغن گردید. بنابراین به نظر می‌رسد که در مدیریت تولید آفتابگردان، با استفاده از روش‌های مختلف تغذیه‌ای نیتروژن می‌توان روغن‌هایی با کیفیت متنوع برای مصارف مختلف تولید کرد. In order to study the effects of different soil nutrition methods and plant growth promoting rhizobacteria (PGPR) on grain and oil yield and fatty acid composition in sunflower (Helianthus annuus L.), a field experiment was conducted on research farm at college of agriculture, Tarbiat Modares University, Tehran in 2006-2007 and 2007-2008 growing seasons. The experiment was studied in a split plot arrangement of treatments in a randomized complete block design with three replications. Five fertilizer treatments including 100% organic (F1), 75% organic + 25% chemical (F2), 50% organic + 50% chemical (F3), 25% organic + 75% chemical (F4), 100% chemical (F5) were randomized to the main plots and two treatments of non-bacterial inoculation (I0) and bacterial inoculation (I1) were randomly assigned as the subplots. The results showed that integrated treatments produced significantly more grain, biological and oil yield and protein content than those grown in each of organic or chemical treatments. The maximum and minimum oil contents (51.1% and 46.3%) were obtained with the 100% organic and 50% organic + 50% chemical treatments, respectively, whereas the same treatments were in the converse position for protein content (20.9% and 18.3%). Saturated fatty acids decreased significantly, while unsaturated fatty acids (linoleic acid and oleic acid) increased in response to raising the organic manure and using biofertilizer. The highest linoleic acid (52.6%) and oleic acid (39.8) were observed in 50% organic + 50% chemical and 100% organic treatments, respectively. Application of biofertilizer increased the grain (7.8%), oil (11.3%) and biological yield, and also protein (4.9%) and oil (2.6%) content and improved the oil quality of sunflower seeds. Therefore, it seems that sunflower productivity and seed oil quality can be improved using different nitrogen nutrition methods. باکتری‌های افزاینده رشد, پروتئین, روغن وکود آلی. Oil, Organic manure, PGPR, Protein and Sunflower 467 481 http://agrobreedjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-1-141&slc_lang=fa&sid=1 Sanaz Shoghi Kalkhoran ساناز شوقی کلخوران 100319475328460011720 100319475328460011720 No دانشکده کشاورزی دانشگاه تربیت مدرس Amir Ghalavand امیر قلاوند ghalavaa@modares.ac.ir 100319475328460011721 100319475328460011721 Yes دانشکده کشاورزی دانشگاه تربیت مدرس Seyyed Ali Mohammad Modarres-Sanavy سید علی محمد مدرس ثانوی 100319475328460011722 100319475328460011722 No دانشکده کشاورزی دانشگاه تربیت مدرس Parisa Akbari پریسا اکبری 100319475328460011723 100319475328460011723 No دانشکده کشاورزی دانشگاه تربیت مدرس