fa اثر تنش خشکی پس از گرده‌افشانی بر محتوای پلی‌آمین‌های دانه دو رقم گندم نان تخصصي Special پژوهشي Scientific & Research به منظور مطالعه اثر تنش خشکی در مرحله تقسیم سلولی (از زمان گرده‌افشانی تا 14 روز بعد) و پر شدن دانه (14 روز بعد از گرده‌افشانی تا مرحله رسیدگی فیزیولوژیک) بر محتوای پلی‌آمین‌های دانه و ارتباط آن با رشد دانه در دو رقم متحمل (زاگرس) و حساس (مرودشت) به تنش خشکی و آزمایشی در آذر ماه سال 1386 به صورت فاکتوریل در گلخانه دانشکده کشاورزی دانشگاه تهران، در قالب طرح پایه بلوک‌های کامل تصادفی در سه تکرار اجرا شد. میزان رطوبت خاک در تیمار شاهد در محدوده ظرفیت مزرعه و در تیمارهای تنش خشکی در محدوده 50 درصد ظرفیت مزرعه نگهداری شد. نتایج نشان داد که در تیمار شاهد، غلظت پوترسین در دانه‌های در حال رشد رقم زاگرس به طور معنی‌داری بیشتر از رقم مرودشت بود. هر دو نوع تیمار تنش خشکی باعث افزایش معنی-دار میزان پوترسین دانه‌های رقم مرودشت و کاهش معنی‌دار آن در دانه‌های رقم زاگرس شد. بیشترین غلظت اسپرمین و اسپرمیدین در دانه‌ها در مرحله تقسیم سلولی مشاهده شد. اعمال تنش خشکی به ویژه در مرحله تقسیم سلولی، باعث افزایش معنی‌دار اسپرمین و اسپرمیدین در دانه‌های در حال رشد هر دو رقم، به خصوص رقم متحمل به خشکی زاگرس گردید. با توجه به نتایج به دست آمده، به نظر می‌رسد که اسپرمین و اسپرمیدین نیز همانند هورمون‌های گیاهی اکسین و سیتوکینین یا در مشارکت با آنها در تنظیم تقسیم سلولی دانه‌های در حال رشد گندم و شکل‌گیری قدرت مخزن نقش موثری داشته و باعث پایا نگه داشتن تقسیم سلولی دانه‌های در حال رشد در شرایط تنش خشکی می‌شوند. To evaluate the effect of water stress at cell division stage (from anthesis until 14 days later) and grain filling (from 14 days after anthesis until physiological maturity) on polyamines concentration in the grains and their relationships with grain development in two wheat cultivars differing in drought tolerance cv. Marvdasht (sensitive) and cv. Zagross (tolerant). A factorial experiment in randomized complet block design with three replications was carried out in glass-houses, the University of Tehran, Karaj, Iran, in 2006-2007. The concentration of putrescine in the grains of cv. Zagross was higher than cv. Marvdasht, in control treatment, however, in two water stress conditions, it significantly decreased in cv. Zagross as compared to cv. Marvdasht. The highest concentration of spermine and spermidine was observed at first sampling date at cell division stage. Water stress, in the grains of both cultivars, especially during cell division stage, concenetration of spermine and spermidine significantly increased, but was greater in cv. Zagross. In conclusion, spermine and spermidine play improratnt roles in regulating cell division and delaying of senescence and it is likely that they act in the same way as IAA and CK or in cooperation with these compounds. They are also involved in regulation and stability of cell division at early stage of development of wheat grain and formation of sink strength under water stress conditions. اسپرمیدین, اسپرمین, پلی‌آمین‌ها, پوترسین, تنش خشکی و گندم. Polyamines, Putrescine, Spermidine, Spermine, Water stress and Bread wheat. 481 494 http://agrobreedjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-1-133&slc_lang=fa&sid=1 Mohsen Saeidi محسن سعیدی saeidi_mohsen@yahoo.com 100319475328460011571 100319475328460011571 Yes دانشکده کشاورزی دانشگاه رازی کرمانشاه Ali Ahmadi علی احمدی 100319475328460011572 100319475328460011572 No پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران Foad Moradi فواد مرادی 100319475328460011573 100319475328460011573 No پژوهشکده بیوتکنولوژی کشاورزی کرج Afshin Tavakoli افشین توکلی 100319475328460011574 100319475328460011574 No کشاورزی دانشگاه زنجان