Iranian Society of Crops and Plant Breeding Sciences

fa ارزیابی خلاء عملکرد پنبه (.Gossypium hirsutum L) با استفاده از روش آنالیز خط مرزی در شهرستان بهشهر Evaluation of cotton (Gossypium hirsutum L.) yield gap in Behshahr county using boundary line analysis تخصصي Special پژوهشي Scientific & Research به منظور شناسایی عوامل مهم در ایجاد خلاء عملکرد پنبه در منطقه میانکاله شهرستان بهشهر، اطلاعات و عملیات مدیریتی ۸۸ مزرعه پنبه فاریاب از جمله اطلاعات مربوط به زراعت قبلی و آخرین سال از زراعت گیاهان بقولاتی، تاریخ کاشت، تراکم بوته، مقدار بذر مصرفی، نوع، میزان و دفعات مصرف کودهای پایه و سرک، تعداد دفعات مصرف سموم شیمیایی و علف‌کش‌ها، تعداد دفعات آبیاری، مدیریت آفات، مدیریت علف‌های هرز و مدیریت برداشت و عملکرد وش در سال‌های ۱۴۰۱ و ۱۴۰۲ جمع‌آوری و خلاء عملکرد با استفاده از روش آماری آنالیز خط مرزی (BLA) محاسبه شد. بر اساس نتایج این روش که رابطه بین یک متغیر مدیریتی و حداکثر عملکرد قابل دستیابی مورد ارزیابی قرار گرفته و امکان شناسایی سطح بهینه هر متغیر فراهم می‌شود، عملکرد قابل دستیابی ۳۹۶۱ کیلوگرم در هکتار، میانگین عملکرد واقعی وش ۲۱۲۴ کیلوگرم در هکتار و خلاء عملکرد ۱۸۳۷ کیلوگرم در هکتار (معادل 4/45 درصد) بدست آمد. نتایج نشان داد که عوامل اصلی ایجاد کننده خلاء عملکرد علف‌های هرز (نیاز به مصرف سموم پیش‌رویشی یا وجین دستی)، تعداد چین (توصیه به کشت ارقام مناسب زراعت ماشینی)، تراکم بوته (7 تا 11 بوته در مترمربع)، تعداد دفعات آبیاری (حداقل دو بار در مراحل حساس رشد گیاه)، تعداد دفعات مصرف سموم شیمیایی (۵ بار)، مصرف کود نیتروژن (90 کیلوگرم به‌صورت سرک)، رعایت تاریخ کاشت (۲۸ اردیبهشت تا ۲۱ خرداد) و رعایت تناوب زراعی (قرار دادن بقولات در تناوب)، مهم ترین راهکارها برای جبران خلاء عملکرد مزارع پنبه مورد ارزیابی در شهرستان بهشهر محسوب می‌شوند.   Introduction: Yield gap, defined as the difference between potential and actual yield, is a major challenge in crop production. Identifying the limiting factors of yield gap is the first step toward increasing productivity without expanding cultivated lands. Cotton (Gossypium hirsutum L.) is a strategic crop in Iran, and Behshahr county is a major production hub in Mazandaran province. Despite its importance, no comprehensive study has been conducted to determine the local yield limiting factors in this region. This study aimed to identify managerial factors affecting the cotton yield gap in Behshahr county using Boundary Line Analysis (BLA) and to provide optimal management recommendations. Materials and Methods: The study was conducted during the 2022 and 2023 growing seasons in 88 cotton fields in the Miankaleh region, Behshahr, Iran. Management data were collected through face-to-face interviews with farmers and field monitoring. Recorded variables included sowing date, plant density, nitrogen fertilizer rate and application frequency, irrigation frequency, pest and weed management, crop rotation, and harvesting method. The actual yield was recorded at the end of the season. The Boundary Line Analysis (BLA) method was used to quantify the yield gap and determine the attainable yield. Statistical analyses were performed using SAS 9.4 and Excel 2016 software. Results: The average actual yield of farmers was 2124 kg.ha-1, while the attainable yield estimated by BLA was 3961 kg.ha-1. Consequently, the calculated yield gap was 1837 kg.ha-1 (45.4%). The analysis identified weed infestation (53% gap contribution) and the number of harvest pickings (51%) as the most significant limiting factors. Other contributing factors included planting date, crop rotation, and irrigation frequency (each contributing ~48%). The optimal ranges for maximizing yield were determined as: plant density of 7-11 plants.m-2, sowing date between May 18 and June 10, nitrogen application of 90 kg.ha-1 (pure N), at least two irrigations, and five pesticide applications. Conclusion: The study revealed that farmers in Behshahr county are achieving only about 54% of the cotton attainable yield. A significant portion of this gap is due to suboptimal crop management practices. Improving weed control strategies, adopting mechanized harvesting (or increasing hand-picking frequency), observing the optimal sowing window, and including legume crops in crop rotation are the most effective strategies to narrow the cotton yield gap in this region.   پنبه, تاریخ کاشت, تراکم بوته, تناوب زراعی, علف‌های هرز و عملکرد وش Cotton, Crop rotation, Sowing date, Plant density and Weeds 231 250 http://agrobreedjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-1628-1&slc_lang=fa&sid=1 Masoumeh Mahdavi Abdolmaleki معصومه مهدوی عبدالملکی mahtamahdavi1981@gmail.com 100319475328460013742 100319475328460013742 Yes Gorgan University of Agricultural Sciences and Natural Resources, Gorgan, Iran دانشکده تولید گیاهی دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران Afshin Soltani افشین سلطانی Afshin.Soltani@gmail.com 100319475328460013743 100319475328460013743 No Gorgan University of Agricultural Sciences and Natural Resources, Gorgan, Iran دانشکده تولید گیاهی دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران Ebrahim Zeinali ابراهیم زینلی Zeinalistudents@yahoo.com 100319475328460013744 100319475328460013744 No Department of Agronomy, Faculty of Plant Production, Gorgan University of Agricultural Sciences and Natural Resources, Gorgan, Iran دانشکده تولید گیاهی دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران Safoora Jafar nodeh صفورا جافر نوده Saforajafarnodeh@yahoo.com 100319475328460013745 100319475328460013745 No Department of Agronomy, Faculty of Plant Production, Gorgan University of Agricultural Sciences and Natural Resources, Gorgan, Iran دانشکده تولید گیاهی دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران