fa اثر مصرف کود نیتروژن بر عملکرد دانه و راندمان تبدیل برنج رقم خزر تخصصي Special پژوهشي Scientific & Research به منظور بررسی تأثیر مقادیر کود نیتروژن بر عملکرد دانه و اجزای عملکرد برنج رقم خزر، آزمایشی به صورت مزرعه‌ای در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با 11 تیمار در 3 تکرار در سال زراعی 1387 در موسسه تحقیقات برنج کشور در رشت به اجرا گذاشته شد. مقادیر کود نیتروژن از منبع اوره در سه سطح (10، 20 و 30 کیلوگرم نیتروژن خالص در هکتار) بر اساس محتوای کلروفیل بالغ-ترین برگ که با استفاده از دستگاه کلروفیل‌متر دستی (SPAD-502) اندازه‌گیری می‌شد، در سه حد آستانه 36، 38 و 40، به خاک افزوده شدند. نتایج نشان داد که بالاترین تعداد پنجه در واحد سطح و میزان باروری پنجه‌ها در تیمار S40N30 (SPAD40+30kgN) با تعداد 242 پنجه در متر مربع و 90 درصد باروری پنجه‌ها بدست آمد. بالاترین تعداد خوشه در واحد سطح در تیمار S38N30(SPAD38+30kgN) حاصل گردید (33/247 خوشه در متر مربع)، که تفاوت معنی‌داری با سایر تیمارها داشت. میانگین بالاترین تعداد دانه پر در خوشه (17/145 دانه در خوشه) و بالاترین میزان باروری خوشه (51/68 درصد) به ترتیب در تیمارهای S40N30(SPAD40+30kgN) و S38N20 (SPAD38+20kgN) حاصل شد. بیشترین وزن هزار دانه در تیمار S40N30 (SPAD40+30kgN) و به مقدار 60/29 گرم بدست آمد و بیشترین عملکرد دانه در تیمار S40N30 (SPAD40+30kgN) به مقدار 5955 کیلوگرم در هکتار بدست آمد. کمترین عملکرد دانه در تیمار شاهد به مقدار 3454 کیلوگرم در هکتار بدست آمد. حداکثر راندمان تبدیل نیز از تیمار S40N30 (SPAD40+30kgN) و به مقدار 6/68 درصد بدست آمد که نسبت به تیمار کودی توصیه شده 7 درصد و نسبت به تیمار شاهد 28 درصد افزایش داشت. با توجه به نتایج این آزمایش به نظر می‌رسد که مصرف نوبتی (تقسیط شده) کود نیتروژن به مقدار مناسب و مطابق با نیاز گیاه، باعث افزایش عملکرد و اجزای عملکرد و راندمان تبدیل دانه برنج می‌شود. To evaluate the effect of application of different levels of nitrogen fertilizer on grain yield and yield components of rice (cv. Khazar), a field experiment was conducted at Rice Research Institute of Iran using a randomized complete block design with 11 treatments and three replications in 2008 cropping season. Nitrogen fertilizer levels (10, 20 and 30 kg.ha-1) were applied according to three chlorophyll meter (SPAD-502) reading thresholds (36, 38 and 40) on fully developed leaf of rice plant. Results showed that the maximum number of tiller.m-2 and tiller fertility was recorded in S40N30 (SPAD40+30 kgN) treatment with 242 tiller.m-2 and 90% tiller fertility. Maximum number of panicle.m-2 was recorded in S38N30 (SPAD38+30 kgN) treatment with 247.33 panicle.m-2, which had not significant difference with other treatments. Mean of highest grain number.panicle-1 (145.17) and maximum panicle fertility (68.51%) was recorded in S40N30 (SPAD40+30 kgN) and S38N30 (SPAD38+30 kgN) treatments, respectively. Highest rate of 1000-grain weight was recorded in S40N30 (SPAD40+30 kgN) treatment (29.60 g), as well as the maximum grain yield with 5559 kg.ha-1. Minimum grain yield was obtained in control treatment (without N) with 3454 kg.ha-1. Maximum milling recovery was also observed in S40N30 (SPAD40+30 kgN) treatment with 68.6% which was 7% higher than the recovery rate in recommended level of fertilizer and 28% greater than control. It can be concluded that splitting of nitrogen fertilizer application at appropriate rate, considering plant requirement, may improve grain yield, yield components and milling recovery in rice. اجزای عملکرد, برنج, تقسیط کود نیتروژن, راندمان تبدیل و عملکرد دانه. : Grain yield, Milling recovery, Rice, Split application of Nitrogen and Yield components 61 77 http://agrobreedjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-1-122&slc_lang=fa&sid=1 Farnaz Faraji فرناز فرجی 100319475328460011651 100319475328460011651 No دانشکده کشاورزی دانشگاه گیلان Masoud Esfahani مسعود اصفهانی mesfahan@yahoo.com 100319475328460011652 100319475328460011652 Yes دانشکده کشاورزی دانشگاه گیلان Masoud Kavoosi مسعود کاوسی 100319475328460011653 100319475328460011653 No موسسه تحقیقات برنج کشور Majid Nahvi مجید نحوی 100319475328460011654 100319475328460011654 No موسسه تحقیقات برنج کشور Babak Rabiei بابک ربیعی 100319475328460011655 100319475328460011655 No دانشکده کشاورزی دانشگاه گیلان