fa برهمکنش تنش خشکی و پتاسیم بر جذب و انتقال یون پتاسیم در دو رقم متحمل و حساس به خشکی کلزا (Brassica napus L.) تخصصي Special پژوهشي Scientific & Research جهت شناسایی برخی سازوکار‌های تحمل به تنش خشکی در دو رقم حساس و متحمل به خشکی کلزا، آزمایشی در محیط آب‌کشت با چهار سطح تنش خشکی، حاصل از پلی‌اتیلن‌گلیکول انجام شد. حساس و متحمل بودن ارقام براساس وزن خشک ساقه و ریشه مورد ارزیابی قرار گرفت. به منظور بررسی اثر تنش خشکی برجذب و انتقال یون پتاسیم، گیاهچه‌های 8 روزه ارقام متحمل و حساس به فلاسک‌های حاوی 5 میلی‌مولار کلرید پتاسیم منتقل و با استفاده از غلظت‌های مختلف پلی‌اتیلن‌گلیکول، تنش خشکی در چهار سطح (صفر ، 29/0- ، 48/0- و 71/0- مگا‌پاسکال) اعمال گردید. درآزمایش دیگر اثر غلظت‌های کلرید پتاسیم (صفر، 5/2، 5، 5/7 و 10 میلی مولار) در تیمار خشکی متوسط پلی‌اتیلن‌گلیکول (48/0- مگا‌پاسکال) بر رشد گیاهچه‌های ارقام حساس و متحمل مورد مطالعه قرار گرفت. این دو آزمایش در قالب طرح کاملاً تصادفی به صورت فاکتوریل با سه تکرار انجام شدند. اندازه‌گیری میزان پتاسیم ریشه و ساقه نشان داد که میزان یون پتاسیم در ریشه هر دو رقم با افزایش تنش خشکی، کاهش معنی‌داری داشت و در برگ‌ها با افزایش تنش خشکی کاهش بیشتری نشان داد. در تنش خشکی شدید، میزان یون پتاسیم رقم حساس نسبت به گروه شاهد، به ‌علت نشت یونی، کاهش بیشتری نشان داد. میزان جذب و انتقال یون پتاسیم در رقم متحمل، در تمام سطوح تنش بیشتر از رقم حساس بود. ارزیابی نتایج مربوط به اثر غلظت‌های مختلف پتاسیم در خشکی متوسط نشان داد که در محیط‌های فاقد پتاسیم، رقم حساس برخلاف رقم متحمل دارای نشت یونی از ریشه بود، ولی با افزایش یون پتاسیم محیط میزان آن در ریشه و برگ هر دو رقم افزایش یافت و این افزایش در غلظت پایین (5/2 میلی‌مولار) پتاسیم مشهودتر بود. با توجه به نقش پتاسیم در تنظیم اسمزی و رفع آسیب اکسایشی، به نظر می‌رسد که پتاسیم می‌تواند در افزایش تحمل کلزا در برابر تنش خشکی کم و متوسط نقش موثر داشته باشد. میزان پتاسیم ساقه و ریشه در رقم متحمل بیشتر از رقم حساس بود که نشان دهنده وابستگی جذب و انتقال پتاسیم به ژنوتیپ است. Drought stress is an ever-increasing problem that severely limits crop production worldwide particularly in arid and semi-arid areas. The effect of water stress simulated by polyethylene glycol-6000 (PEG 6000) on K+ uptake and transport responses in two canola cultivars was studied. Based on their plumule and radicle dry weight, AG and PO4 cultivars were selected as the high and the low drought tolerant, respectively. The effect of drought stress (0, -0.29, -0.48 and -0.71 MPa) on K+ uptake and transport in these two cultivars grown in nutrient solutions containing 5 mM KCl was studied. In a second experiment, the rate of K+ uptake from different concentrations of KCl at a fixed water potential (-0.48 MPa) was also studied. Both of experiments were carried out in comletely randomized design in factorial layout with three replications. K+ uptake was determined by flame photometry. Water stress reduced the rates of K+ uptake by the two cultivars. However, the observed reduction was more pronounced in drought stress sensitive cultivar. The rate of K+ uptake by the two cultivars increased by the increase in K+ concentration. Increase in K+ uptake was more pronounced in tolerant cultivar. In the absent of K+, water stress caused K+ endogenous leakage which was greater in sensitive cultivar indicating cell membrane damage by water stress. Results showed that under water stress K+ uptake by canola cultivars was different and K+ alleviated some deleterious effects of drought stress. پلی‌اتیلن‌گلیکول 6000 , تنش خشکی,‌ غشای سلولی, کلزا و یون پتاسیم. Canola, Cell membrane, Drought stress, PEG 6000 and Potassium ion. 49 60 http://agrobreedjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-1-121&slc_lang=fa&sid=1 Behrouz Salehi Eskandari بهروز صالحی اسکندری behsalehi@yahoo.com 100319475328460011645 100319475328460011645 Yes دانشگاه پیام نور شاهین شهر Bahman Kholdebarin بهمن خلدیرین 100319475328460011646 100319475328460011646 No دانشگاه شیراز Ali Moradshahi علی مرادشاهی 100319475328460011647 100319475328460011647 No دانشگاه شیراز