fa اثر زمان سبز شدن گیاهچه بر صفات مورفولوژیک و تولید بذر تاج‌خروس ریشه قرمز (Amaranthus retroflexus L.) در رقابت با آفتابگردان (Helianthus annus L.) تخصصي Special پژوهشي Scientific & Research به منظور بررسی رقابت تاج‌خروس و آفتابگردان در زمان‌های سبز شدن تاج‌خروس و مطالعه تغییرات صفات مورفولوژیک، ساختار پوشش گیاهی، توزیع ماده خشک و تولید بذر تاج‌خروس، آزمایشی در قالب طرح بلوک ‌های کامل تصادفی با سه تکرار در مزرعه تحقیقاتی بخش تحقیقات علف‌های هرز موسسه تحقیقات گیاهپزشکی کشور واقع در ورامین، در سال 1387 به اجرا گذاشته شد. تیمارهای آزمایش شامل پنج زمان سبز شدن تاج‌خروس (همزمان با آفتابگردان، 2، 4، 6 و 8 هفته بعد از سبز شدن آفتابگردان) با تراکم ثابت 8 بوته در هر متر ردیف بود. داده‌های آزمایش از طریق اندازه‌گیری تعداد و طول شاخه-های فرعی و سطح برگ تاج‌خروس در لایه‌های مختلف پوشش گیاهی و میزان بذر تولید شده و ماده خشک برگ، ساقه و گل آذین گیاه بدست آمد. نتایج نشان داد که با تاخیر در زمان سبز شدن تاج‌خروس، سطح برگ، تعداد و طول شاخه‌های فرعی و وزن خشک ساقه، برگ و گل آذین آن کاهش معنی‌داری یافت. با تاخیر در سبز شدن تاج‌خروس بیش از چهار هفته بعد از سبز شدن آفتابگردان، ساقه‌های فرعی تاج‌خروس به تحلیل رفتند و سطح برگ بیشتری به لایه‌های بالایی پوشش گیاهی آن اختصاص داده شد. با دو برابر شدن شاخص سطح برگ تاج‌خروس به بیش از 08/0 یا دو برابر شدن وزن خشک آن به بیش از 10 گرم در بوته، تعداد بذر تولید شده 4 تا 5 برابر افزایش یافت. نسبت ماده خشک ساقه و برگ به ماده خشک کل با به تاخیر افتادن زمان سبز شدن تاج‌خروس روند نسبتاً ثابتی داشت ولی وزن بذر تولیدی نسبت به وزن خشک کل کاهش یافت. با توجه به نتایج این آزمایش، اگرچه عملکرد دانه آفتابگردان در هیچ یک از زمان‌های سبز شدن تاج‌خروس کاهش معنی‌داری نداشت، ولی برای جلوگیری از افزایش میزان بذر تاج‌خروس در بانک بذری خاک، کنترل علف‌های هرز در زمان دو هفته بعد از سبز شدن آفتابگردان سودمند خواهد بود. To investigate the morphological and structural changes of Redroot pigweed (Amaranthus retroflexus L.) in competition with sunflower (Helianthus annus L.) under different timing of seedling emergence, a field experiment was conducted in , Weed Research Department, Iranian Research Institute of Plant Protection in 2008 using Randomized Complete Block Design with three replications. Experimental treatments included five times of emergence for redroot pigweed (with 0, 2, 4, 6, and 8 weeks after sunflower emergence) planted at a density of eight plants per meter of row length. Lateral branch number and length, leaf area in different canopy layers, leaf, stem and head dry mater weights, seed per plant in redroot pigweed and sunflower yield were measured at the end of the growing season. Results indicated that redroot pigweed leaf area number of lateral branches, branches length, leaf, stem, and head weight significantly decreased with delay- in redroot pigweed emergence. Delayed seedling emergence in redroot pigweed (> 4 weeks after sunflower emergence) lost lateral branches and had more leaf area to upper layers of canopy. Increasing the redroot pigweed leaf area index (up to 0.08) and dry matter (up to 10 g.plant-1) increased the seed number.plant-1 up to 4 to 5 folds. Stem and leaf partitioning coefficient, did not vary over all of emergence times for redroot pigweed, but seed partitioning coefficient decreased with delaying seedling emergence. However, the seed yield of sunflower did not decrease in competition with redroot pigweed. In conclusion, weed control in early season (two weeks after sunflower emergence) is suggested to avoid enrichment of redroot pigweed seed bank in the field. آفتابگردان, تاج‌خروس ریشه قرمز, رقابت, زمان سبز شدن, شاخص سطح برگ و ماده خشک. Dry matter, LAI, Redroot pigweed, Sunflower, and Timing of seedling emergence. 32 48 http://agrobreedjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-1-120&slc_lang=fa&sid=1 SaeidReza Yaghoubi سعیدرضا یعقوبی :maghaalikhani@modares.ac.ir 100319475328460011648 100319475328460011648 Yes دانشگاه تربیت مدرس Majid Aghaalikhani مجید آقاعلیخانی 100319475328460011649 100319475328460011649 No دانشگاه تربیت مدرس Eskandar Zand اسکندر زند 100319475328460011650 100319475328460011650 No مؤسسه تحقیقات گیاهپزشکی ایران