fa ارزیابی پایداری عملکرد دانه ژنوتیپ‎های گندم نان در اقلیم سرد ایران تخصصي Special پژوهشي Scientific & Research به منظور ارزیابی پایداری عملکرد ارقام و لاین های گندم و انتخاب ارقام پر محصول، پایدار و مناسب اقلیم سرد کشور، 15 رقم و لاین امید بخش گندم به صورت کرت‌های خرد شده در قالب طرح آزمایشی بلوک‌‌های کامل تصادفی در سه تکرار و سه تاریخ کشت (20 مهر،10آبان و 30 آبان) درهشت منطقه طی سه سال 87-1384 مورد مقایسه قرار گرفتند. عملکرد ارقام و لاین‎های مورد آزمایش پس از جمع آوری نتایج سه ساله از ایستگاه‌های مختلف به منظور تعیین مناسب‎ترین تاریخ کاشت مورد مقایسه قرار گرفتند. نتایج حاکی از آن بود که تاریخ کاشت اول (20 مهر) برای تمام ایستگاه‌ها مناسب بود. داده های سه ساله مربوط به تاریخ کاشت اول در قالب طرح بلوک‎های کامل تصادفی مورد تجزیه واریانس مرکب قرار گرفتند. با توجه به معنی‌دار شدن اثر متقابل ژنوتیپ  سال  مکان، جهت بررسی دقیق‌تر اثر متقابل و تعیین ارقام با عملکرد دانه پایدار، تجزیه پایداری با روش‎های مختلف انجام گرفت. نتایج حاصل از روش‎های ارزیابی شده تا اندازه‌ای مشابه بودند و در بیشتر روش‎ها رقم گاسکوژن و لاین C-81-14 به ترتیب با میانگین عملکرد دانه 7841 و 8250 کیلوگرم در هکتار دارای عملکرد دانه پایدارتری بودند. بعد از آنها لاین C-82-12، و رقم سایسون با میانگین عملکرد دانه 8819 و 8295 کیلوگرم در هکتار، از نظر پایداری در رتبه‌های بعدی قرار گرفتند. لاین‎های M-81-13 و M-79-7 (بهار) و رقم پیشتاز در این پژوهش از پایداری عملکرد نسبتا" کمتری در مناطق سرد برخوردار بودند. To select wheat cultivars/lines with high grain yield and stability as well as to determine suitable sowing date for cold agro-climatic zone in Iran, 15 wheat cultivars/ lines were studied in split plot arrangement using randomized complete block design, with three replications in three sowing dates (Oct. 12, Nov. 01 and Nov. 21), at 10 field stations, for three growing seasons (2004-2007). Data on grain yield from different field stations in three growing seasons were analyzed to determine the best sowing date for each location. Results of combined analysis of variance showed that the first sowing date (Oct. 12) was suitable for all of the test locations. Therefore, the data of first sowing date were analyzed for 8 location and three grwong seasons. Since interaction of genotype × year × location was significant, stability analysis was performed using different methods. Results of these methods were almost similar. According to the results, Gascogne and C-81-14 with grain yield averages of 7841 and 8250 kg.ha-1, respectively, were the most stable genotypes. However, C-82-12 and Sissons, were superior genotypes with average yield of 8819 and 8295 kg.ha-1, respectively, but with lower grain yield stability. M-81-13, M-79-7 and Pishtaz had the least grain yield stability in cold agroclimatic zone. اثر متقابل ژنوتیپ × محیط, اقلیم سرد, پایداری عملکرد, سازگاری و گندم Genotype × environment interaction, Cold agro-climatic zone, Bread wheat, Grain yield stability and Adaptation. 380 394 http://agrobreedjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-1-114&slc_lang=fa&sid=1 Tohid Najafi Mirak توحید نجفی میرک : tnmirak@spii.i 100319475328460011626 100319475328460011626 Yes مؤسسه تحقیقات اصلاح وتهیه نهال وبذر