fa اثر غلظت و زمان محلول‌پاشی کود نیتروژن مکمل بر انتقال مجدد ماده خشک، عملکرد دانه و اجزای عملکرد کلزا (Brassica napus L.)رقم هایولا 401 تخصصي Special پژوهشي Scientific & Research به منظور بررسی تأثیر غلظت و زمان محلول‌پاشی کود نیتروژن مکمل بر انتقال مجدد ماده خشک و عملکرد دانه کلزا (هیبرید هایولا 401) به صورت کشت دوم پس از برداشت برنج در شالیزار، آزمایشی به صورت بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در سال زراعی 88-1387 در اراضی مؤسسه تحقیقات برنج کشور در رشت اجرا گردید. دراین آزمایش دو عامل غلظت محلول‌ حاوی کود نیتروژن خالص (از منبع اوره) در دو سطح (5 و 10 در هزار) و زمان محلول‌پاشی در هفت سطح: 1- محلول‌پاشی در مرحله 6 تا 8 برگی (کدهای 06/1 تا 08/1 کدبندی سیلوستر- برادلی و میکپیس)، 2- محلول‌پاشی در مرحله ساقه‌رفتن (کدهای 01/2 تا 03/2 )، 3- محلول‌پاشی در مرحله قبل از گلدهی ( کد 9/3 )، 4- محلول‌پاشی در مرحله 6 تا 8 برگی + ساقه‌رفتن، 5- محلول‌پاشی در مرحله 6 تا 8 برگی + قبل از گلدهی، 6- محلول‌پاشی در مرحله ساقه‌رفتن + قبل از گلدهی، 7- محلول‌پاشی در مرحله 6 تا 8 برگی + ساقه رفتن + قبل از گلدهی، همراه با دو تیمار شاهد الف- بدون مصرف کود نیتروژن و ب- کوددهی متداول خاکی به صورت در زمان کاشت، در زمان ساقه‌رفتن و قبل از گلدهی به میزان 180 کیلوگرم نیتروژن خالص در هکتار منظور شدند. صفات گیاهی مورد ارزیابی شامل عملکرد دانه، میزان روغن، تعداد خورجین در بوته، تعداد دانه در خورجین، وزن هزاردانه، انتقال مجدد ماده خشک، کارایی انتقال مجدد ماده خشک و میزان ماده خشک تولید شده در مرحله 50 درصد گلدهی و رسیدگی، عملکرد بیولوژیکی، شاخص برداشت دانه و مدت زمان رسیدگی بودند. نتایج نشان داد که بین غلظت‌های محلول‌پاشی و زمان‌های مصرف نیتروژن و شاهدها با هریک از تیمارها از نظر صفات عملکرد دانه، میزان روغن، تعداد خورجین در بوته، انتقال مجدد ماده خشک، میزان ماده خشک تولید شده در زمان 50 درصد گلدهی و رسیدگی، عملکرد بیولوژیکی و زمان رسیدگی تفاوت معنی‌داری وجود داشت. محلول‌پاشی با غلظت 10 در هزار در مرحله ساقه‌رفتن + قبل از گلدهی، بیشترین عملکرد دانه (7/4221 کیلوگرم در هکتار)، تعداد خورجین در بوته (7/219)، انتقال مجدد ماده خشک (1/694 گرم در متر مربع) و میزان ماده خشک تولید شده در زمان 50 درصد گلدهی (5/891 گرم در متر مربع) را داشت. از نظر صفات تعداد خورجین در بوته، انتقال مجدد ماده خشک، میزان ماده خشک تولید شده در زمان 50 درصد گلدهی و رسیدگی بین تیمار محلول‌‌پاشی در مراحل ساقه‌رفتن + قبل از گلدهی و 6 تا 8 برگی + ساقه‌رفتن + قبل از گلدهی، تفاوتی وجود نداشت. نتایج حاصل از این آزمایش نشان داد که محلول‌پاشی تکمیلی کود نیتروژن با غلظت 10 در هزار در مرحله ساقه‌رفتن + قبل از گلدهی، می‌تواند باعث افزایش عملکرد دانه و روغن کلزا شود. The effect of concentration and timing of application of supplementary nitrogen fertilizer on dry matter remobilization and grain yield of rapeseed (Hyola401) as a second crop following rice in paddy field, was evaluated in a field experiment conducted using complete randomized block design with three replications at Rice Research Institute of Iran, Rashat, Iran, in 2008 cropping season. Fertilizer (N from Urea source) doses at two levels (5 and 10 ppm) and timing of application at 7 levels 1: seedling stage at 6-8 leaves (1.06-1.08 based on Sylvester-Bradley and Makepeace coding system = SBMCS), 2: commencement of stem elongation (2.01-2.03 SBMCS), 3: prior to flowering (3.9 SBMCS), 4: 1.06-1.08 + 2.01-2.03, 5: 1.06- 1.08 + 3.9, 6: 2.01-2.03 + 3.9, 7: 1.06-1.08 + 2.01- 2.03 + 3.9, plus two control treatments a: no nitrogen b: commonly applied fertilization (180 kg.ha-1) at seed sowing, stem elongation and prior to flowering in equal rates. Plant characteristics (number of siliques, number of grain.silique-1, 1000-grain weight, dry matter remobilization, dry matter remobilization efficiency, dry matter content in 50% flowering and grain maturity stages, biological yield, grain yield, oil content and harvest index) were measured. Results showed a significant difference between concentration and timing of nitrogen spray application effect on grain yield, oil content, number of siliques, dry matter remobilization, dry matter content in 50% flowering, grain maturity stages, biological yield. Spray application of nitrogen (10 ppm) in 2.01- 2.03 + 3.9 stages (Treatment. #6) had the higest grain yield (4221.7 kg.ha-1) and number of siliques.plant-1 (219.7 siliques), dry matter remobilization (694.1 g.m-2) and dry matter content at 50% flowering stage (891.5 g.m-2). There were no significant differences between number of siliques.plant-1, dry matter remobilization, dry matter content in 50% flowering stage and grain maturity stages in concentrations (10 ppm) and times of nitrogen spray application in 2.01- 2.03 + 3.9 and 1.06- 1.08 + 2.01-2.03 treatments. Results also showed that application of supplementary nitrogen (10 ppm) at 2.01- 2.03 + 3.9 stages can increase grain yield and dry matter remobilization in rapeseed cv. Hayola401. انتقال مجدد ماده خشک, عملکرد دانه, کلزا و محلول‌پاشی نیتروژن. Dry matter remobilization, Grain yield, Rapeseed and Spray application of nitrogen. 352 367 http://agrobreedjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-1-112&slc_lang=fa&sid=1 Pari Tousikehal پری طوسی کهل 100319475328460011617 100319475328460011617 No دانشکده کشاورزی دانشگاه گیلان Masoud Esfahani مسعود اصفهانی mesfahan@yahoo.com 100319475328460011618 100319475328460011618 Yes دانشکده کشاورزی دانشگاه گیلان Mohammad Rabiei محمد ربیعی 100319475328460011619 100319475328460011619 No مؤسسه تحقیقات برنج کشور Babak Rabiei بابک ربیعی 100319475328460011620 100319475328460011620 No کشاورزی دانشگاه گیلان