fa اثر مدیریت بقایای گیاهی، مصرف کمپوست و کود نیتروژن بر عملکرد دانه و اجزای عملکرد ذرت رقم دابل کراس 370 تخصصي Special پژوهشي Scientific & Research افزایش دانش مربوط به تاثیر نیتروژن معدنی و مواد آلی بر رشد علف‌های هرز و برهمکنش رقابتی آنها با محصولات زراعی، امکان مدیریت بهتر علف‌های هرز را فراهم می‌کند. به منظور بررسی تاثیر سطوح مختلف بقایای گیاهی گندم (Triticum aestivum L.)، نیتروژن، کمپوست و کنترل علف‌های هرز بر ویژگی‌های زراعی گیاه ذرت (Zea mays L.) رقم دبل کراس 370 آزمایشی در سال‌های 1387 و 1388 در مرکز تحقیقات کشاورزی دانشگاه شیراز (باجگاه) استان فارس انجام شد. دو سطح علف‌های هرز (حضورعلف هرز و بدون علف هرز) به عنوان کرت‌های اصلی، سه میزان نیتروژن ( صفر ، 125 و 250 کیلوگرم در هکتار) به عنوان کرت‌های فرعی و 5 تیمار مواد آلی (شاهد؛ بدون بقایا، اختلاط بقایای گندم به مقدار 25 و 50 درصد و استفاده از کمپوست به مقدار 50 و 100 تن در هکتار) بعنوان کرت‌های فرعی فرعی بصورت یک آزمایش کرت های دو بار خرد شده، در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی در سه تکرار مورد ارزیابی قرار گرفتند. نتایج آزمایش نشان داد که استفاده از 125 کیلوگرم نیتروژن در هکتار بیشترین تولید زیست توده علف‌های هرز و جذب نیتروژن از طریق علف‌های هرز را داشت (به ترتیب 2450 کیلوگرم و 17/25 کیلوگرم در هکتار). عملکرد دانه ذرت بطور معنی داری تحت تاثیر مصرف کمپوست و کود نیتروژن قرار گرفت و بیشترین مقدار عملکرد مربوط به تیمار 250 کیلوگرم کود نیتروژن و مصرف 100 تن کمپوست بود (11530 کیلوگرم در هکتار). تیمار حفظ بقایا همراه با نیتروژن نیز عملکرد دانه را نسبت به شاهد افزایش داد، اما میزان این افزایش کمتر از شرایط مربوط به تیمارهای کمپوست و کود نیتروژن بود. استفاده از کمپوست جهت افزایش ماده آلی خاک در دو عمق صفر تا 15 و 30-15 سانتیمتری خاک بهتر از تیمار حفظ بقایای گیاهی بود. نتایج این پژوهش حاکی از آن است که استفاده از کمپوست به همراه مقادیر بالای کود نیتروژن می‌تواند توان بالقوه آلایندگی نیترات برای آبهای زیر زمینی داشته باشد. اگرچه اثرات مثبت استفاده از کمپوست بیشتر از کاربرد بقایا بود، اما استفاده از بقایای گیاهی سالم‌تر و کم هزینه‌تر است. Effect of wheat residues, nitrogen fertilizer levels, compost and weed control on agronomic characteristics and grain yield and its components in maize (cv. DC370) was studied in 2008 and 2009 cropping seasons at Bajgah Agriculture Research Station, Shiraz University, Shiraz, Iran. The experiment was conducted as a split-split plot arrangement in randomized complete block design with three replications. Two levels of weed control (weedy and weed free) were assigned to main plots and three levels of N fertilizer rates (0, 125, 250 kg.ha-1), and five organic matter application methods (0, 25 and 50% of wheat residue incorporation, 50 and 100 ton.ha-1 of compost application) were randomized in sub-plots and sub-sub-plots, respectively. Application of 125 kg.ha-1 of nitrogen fertilizer produced the highest weed biomass and N loss (2450 and 25.17 kg.ha-1, respectively). Grain yield was significantly affected by compost and N fertilizer application and the highest grain yield (9404 kg.ha-1) was obtained with 100 ton.ha-1 of compost and 250 kg.ha-1 of nitrogen fertilizer. Crop residue incorporation and N fertilizer also increased grain yield, but not at the level of compost and N fertilizer. Compost application was often better than residue incorporation in terms of organic matter enhancement in two depths of soil (0-15 and 15-30 cm). Therefore, application of compost with high inorganic N fertilizer could have contaminant potential for ground water. Although positive aspects of application of compost were often more pronounced than residue incorporation, but the latter is more safe and inexpensive. ذرت, عناصر غذایی ,مواد آلی و نیترات. Maize, Nitrate, Nutritional elements, Organic matter and Ground water 336 351 http://agrobreedjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-1-111&slc_lang=fa&sid=1 Amirhoushang Jalali امیر هوشنگ جلالی jalali51@yahoo.com 100319475328460011611 100319475328460011611 Yes دانشکده کشاورزی دانشگاه شیراز Mohammadjafar Bahrani محمد جعفر بحرانی 100319475328460011612 100319475328460011612 No دانشکده کشاورزی دانشگاه شیراز Najafali Karimian نجفعلی کریمیان 100319475328460011613 100319475328460011613 No دانشکده کشاورزی دانشگاه شیراز