Iranian Society of Crops and Plant Breeding Sciences

fa ایجاد کلکسیون هسته ژرم‌پلاسم جو زراعی (.Hordeum vulgare L) در بانک ژن گیاهی ملی ایران Development of cultivated barley (Hordeum vulgare L.) germplasm core collection in the National Plant Gene Bank of Iran تخصصي Special پژوهشي Scientific & Research زیاد بودن تعداد و تنوع بالا در کلکسیون‌های منابع ژنتیکی، ارزیابی دقیق و بهره‌برداری از آنها را با مشکلات متعددی مواجه می‌سازد.کلکسیون هسته راه حل مناسبی برای مدیریت تعداد زیاد منابع ژنتیکی محسوب می‌شود. کلکسیون ژرم پلاسم جو زراعی در بانک ژن گیاهی ملی ایران شامل حدود 3150 توده بومی ایران با تنوع ژنتیکی بالا است. تحقیق حاضر با هدف ایجاد کلکسیون هسته ژرم‌پلاسم جو زراعی بومی ایران در پنج مرحله انجام شد. برای این منظور در سال‌های 1390 تا 1398 نمونه‌های جو زراعی بومی ایران مورد ارزیابی قرار گرفته و سپس براساس صفات مورد ارزیابی و محل جمع آوری، نمونههای کلکسیون به گروه‌هایی با نمونههای مشابه تقسیم شدند. گروهبندی نمونهها با استفاده از روش سلسله مراتبی مبتنی بر مناطق محل جمع‌آوری نمونهها و صفات مورفولوژیک کیفی انجام شد. تنوع در سایر صفات مورفولوژیک نیز در گروههای حاصل از تجزیه خوشهای مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد که سطح حفظ تنوع آللها با طبقه‌بندی کلکسیونها در گروههایی با نمونههای نزدیکتر و انتخاب 10 درصد از هر گروه، افزایش یافت.  بر این اساس، کلکسیون هسته جو با 333 نمونه انتخاب شد که بیش از 10 درصد از نمونه‌های کلکسیون اصلی را در بر داشت. مقایسه مقادیر شاخص شانون نشان داد که کلکسیون هسته در اغلب صفات کیفی شاخص تنوع مشابه با کلکسیون اصلی را داشت. تجزیه تابع تشخیص و تجزیه به مولفه‌های اصلی نیز نتایج مشابهی داشت. نتایج این تحقیق نشان داد که اختصاص صحیح نمونهها در ایجاد کلکسیون هسته و کارآمدی آن در حفظ تنوع کلکسیون اصلی در یک کلکسیون کوچک‌تر و قابل دسترستر، موثر بود.   The large number and high diversity of genetic resource collections usually affect the accuracy of assessment and exploitation of the potential of these resources. The core collection provides the solution for the challenges of genetic resources manegement. This study aimed to develop the core collection of native barley germplasm of Iran. The germplasm collection of barley germplasm (Hordeum vulgare) in the National Plant Gene Bank of Iran includes about 3150 native barley accessions with high genetic diversity. The core collection of barley germplasm was developed in five main steps. For this purpose, from 2011 to 2019, the traits of native barley accesions of Iran were evaluated. Then, by using the data of evaluated traits and collecting site, the collection accessions were grouped based on their similarityies. The strategy used for the grouping was evaluated based on a hierarchical structure defined based on the areas of collection and qualitative morphological traits. Variation in other morphological traits in different groups obtained from cluster analysis was also studied. By grouping similar accessions and selecting 10% of each group, the level of allele diversity increased in the core collection. The barley core collection was developed with 333 accessions which accouned for more than 10% of the main collection. A comparison of Shannon index values in the core collection with the main collection showed that the core collection had higher diversity for most of the qualitative traits of the index. The results demonstrated that the selection of right accessions for the core collection and its efficiency in preserving the diversity of the germplasm of main collection in a smaller and more accessible collection.   تجزیه به مولفه‌های اصلی, تنوع ژنتیکی, جو زراعی, صفات مرفولوژیک و شاخص شانون Barley, Genetic diversity, Morphological traits, Principle component analysis and Shannon index 390 406 http://agrobreedjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-693-3&slc_lang=fa&sid=1 shakiba shahmoradi شکیبا شاهمرادی shakibashahmoradi@gmail.com 10031947532846009147 10031947532846009147 Yes Seed and Plant Improvement Institute, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Karaj, Iran موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران