fa اثر آرایش کاشت بر خصوصیات فنولوژیک و شاخص‌های رشد گلرنگ در شرایط دیم تخصصي Special پژوهشي Scientific & Research به منظور بررسی اثر آرایش کاشت بر صفات فنولوژیک و فیزیولوژیک گلرنگ در شرایط دیم، آزمایشی در سال زراعی 88-1387 در ایستگاه تحقیقاتی شیروان چرداول استان ایلام به صورت فاکتوریل و در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی در سه تکرار انجام گرفت. فاکتورهای آزمایش شامل سه فاصله ردیف 30،40 و50 سانتی‌متر و سه فاصله بوته روی ردیف 10، 15 و20 سانتی‌متر بودند. در این پژوهش تمام صفات فنولوژیک بجز تعداد روز تا سبز شدن تحت تاثیر فواصل ردیف و فواصل بوته روی ردیف قرار گرفتند. نتایج نشان داد که فواصل ردیف و فواصل بوته روی ردیف‌های کمتر دارای تعداد روز تا طبق دهی، گلدهی و رسیدگی کمتری بودند. نتایج آزمایش نشان داد که در فواصل ردیف و فواصل بوته روی ردیف کمتر، به دلیل توزیع یکنواخت بوته-ها، پوشش گیاهی سریع‌تر کامل شده و حداکثر استفاده از عوامل محیطی و تابش خورشید به عمل آمد. بیشترین شاخص سطح برگ (1/2 و 1/2)، سرعت رشد گیاه (1/2 و 3/2 گرم بر متر مربع در روز) ، تجمع ماده خشک (4/437 و 1/421 گرم در متر مربع) و سرعت جذب خالص (209/0 و 216/0 گرم بر گرم بر روز) در فاصله ردیف 30 سانتی‌متر و فاصله بوته روی ردیف10 سانتی‌متر در اوایل و اواسط دوره رشد حاصل گردید. در اواخر فصل رشد، شاخص‌های سرعت رشد گیاه و سرعت جذب خالص به دلیل سایه اندازی بوته‌ها و ریزش برگ‌ها منفی شدند. در نتیجه فاصله ردیف 30 سانتی‌متر و فاصله بوته روی ردیف10 سانتی‌متر به دلیل دارا بودن شاخص سطح برگ، سرعت رشد گیاه و تجمع ماده خشک بالاتر، از عملکرد دانه بیشتری برخوردار بودند ( به ترتیب 1971 و1730 کیلوگرم‌ در هکتار). به نظر می‌رسد که با متمرکز کردن اهداف اصلاحی بر روی مقدار ماده خشک و بهبود دو شاخص سرعت رشد گیاه و شاخص سطح برگ می‌توان عملکرد دانه در گلرنگ را بهبود بخشید. To study the effect of planting pattern on phonological and physiological characteristics of safflower in rainfed conditions a field experiment was conducted in Shirvan-Chardvol in Ilam in 2008-2009 cropping seasons. The experiment was performed using factorial arrangement in randomized complete block design with three replications. Treatments included of three row spacing (30, 40 and 50 cm) and three plant spacing (10, 15 and 20 cm). Results showed that differences between treatments were significant for all phonological characteristics except days to emergence. The lower row spacing and plant spacing had shorter days to heading, flowering and maturity as compared to higher row and plant spacing. Results also showed that in the lower row and plant spacing, plant canopy closed quickly. The highest LAI (2.1 and 2.1), CGR (2.1 and 2.3 g.m-2.day-1), TDM (437.4 and 421.1 g.m-2) and NAR (0.209 and 0.216 g.g-1.day-1) were obtained in 30 cm row spacing and 10 cm plant spacing in the early and mid growth stages, however, CGR and NAR indices were negative, because of plant shading and loss of older leaves. The 30 cm row spacing and 10 cm plant spacing had maximum LAI, CGR and TDM, hence, grain yield (1971 and 1730 kg.ha-1, respectively). It is concluded that increasing grain yield in safflower in rainfed conditions can be obtained through increasing total dry matter and improving physiological indices. تراکم بوته, شاخص‌های رشد, عملکرد دانه و گلرنگ. Grain yield, Growth indices, Plant density and Safflower 282 298 http://agrobreedjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-1-107&slc_lang=fa&sid=1 Abbas Soleymanifard عباس سلیمانی فرد soleymani877@yahoo.com 100319475328460011607 100319475328460011607 Yes دانشگاه آزاد اسلامی واحد دزفول Seyyed Saeid Pourdad سید سعید پورداد 100319475328460011608 100319475328460011608 No موسسه تحقیقات کشاورزی دیم Rahim Naseri رحیم ناصری 100319475328460011609 100319475328460011609 No دانشگاه ایلام Amir Mirzaei امیر میرزایی 100319475328460011610 100319475328460011610 No دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرج