fa امکان‌سنجی کشت زمستانه ارقام زودرس چغندرقند (.Beta vulgaris L) در منطقه مغان تخصصي Special پژوهشي Scientific & Research <span style="font-size:9pt"><span style="line-height:150%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" style="font-family:" zar="">با توجه به اهمیت آب به‌عنوان مهم‌ترین عامل محدودکننده زراعت چغندرقند، کشت زمستانه می‌تواند راهکار مناسبی برای افزایش کارایی مصرف آب باشد. به این منظور 11 رقم چغندرقند با دوره رشد کوتاه در نیمه دوم بهمن‌ماه کشت شده و در دو تاریخ برداشت مختلف (اوایل و اواخر تیرماه) در ایستگاه تحقیقات کشاورزی مغان طی سه سال زراعی مورد بررسی قرار گرفتند. </span></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" style="font-family:" zar=""><span style="letter-spacing:-.1pt">نظر به اینکه میزان ساقه‌روی در تمامی ارقام مورد مطالعه برابر با صفر بود، لذا این ویژگی در تجزیه و تحلیل‌ها لحاظ نشد. طبق نتایج، اثرات اصلی سال و رقم برای همه صفات ارزیابی‌شده شامل عملکرد ریشه، درصد قند ناخالص، سدیم، پتاسیم، نیتروژن مضره، عملکرد شکر، قند ملاس، درصد قند خالص، عملکرد شکر سفید و ضریب استحصال شکر در سطح احتمال یک درصد معنی‌دار بودند. برهمکنش دوجانبه تاریخ برداشت- سال تفاوت معنی‌داری را در سطوح احتمال یک و پنج درصد بر روی همه صفات ایجاد نمود. برهمکنش دوجانبه رقم- سال بر روی همه صفات به‌جز دو صفت عملکرد ریشه و درصد قند ملاس اثر معنی‌دار داشت. برهمکنش رقم- تاریخ برداشت تنها برای دو صفت میزان پتاسیم در سطح احتمال یک درصد و عملکرد شکر سفید در سطح احتمال پنج درصد معنی‌دار بود. نتایج مقایسه میانگین عملکرد شکر سفید حاکی از آن بود که در برداشت دوم و اول سال 1400 به ترتیب با میانگین 60/12 و 18/12 تن در هکتار بیشترین میزان عملکرد به دست آمد. در این میان سه رقم </span></span></span></span><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span style="letter-spacing:-.1pt">FDIR19B3021</span></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" style="font-family:" zar=""><span style="letter-spacing:-.1pt">، دراووس و </span></span></span></span><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span style="letter-spacing:-.1pt">SVZB2019</span></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" style="font-family:" zar=""><span style="letter-spacing:-.1pt"> در سال 1400 به ترتیب با میانگین عملکرد 38/14، 26/14 و 18/14 تن در هکتار بالاترین مقادیر صفت نامبرده را داشتند. ارقام </span></span></span></span><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span style="letter-spacing:-.1pt">FDIR19B3021</span></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" style="font-family:" zar=""><span style="letter-spacing:-.1pt"> و دراووس در برداشت دوم با میانگین 10 و 70/9 تن در هکتار بالاترین میزان عملکرد شکر سفید را به خود اختصاص دادند. با توجه به نتایج به‌دست‌آمده، </span></span></span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" style="font-family:" zar="">می‌توان </span></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" style="font-family:" zar=""><span style="letter-spacing:-.1pt">ارقام </span></span></span></span><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span style="letter-spacing:-.1pt">FDIR19B3021</span></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" style="font-family:" zar=""><span style="letter-spacing:-.1pt"> و دراووس را در صورتی که در آخر تیرماه برداشت شوند، برای کشت در منطقه مغان توصیه نمود.</span></span></span></span></span></span></span></span></span><br> &nbsp; <span style="font-size:11pt"><span style="text-justify:kashida"><span style="text-kashida:0%"><span style="line-height:20.0pt"><span calibri="" style="font-family:"><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Shortage of irrigation water is the most important limiting factor in sugar beet production, therefore, winter sowing can be a suitable strategy to increase water produvtivity and production of this crop. For this purpose, 11 sugar beet early cultivars were sown in the first half of February and were studied on two different harvest dates (early and late July) at Moghan Agricultural Research Station (Iran) during three cropping seasons (2019, 2020 and 2021). Since bolting percentage in all studied sugare beet cultivars was zero, therefore, this trait was not included in the analyses. Combined analysis of variance showed that the effects of year and cultivar were significant (P</span></span><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">&le;0.01) </span></span><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">on all the studied traits: root yield, sugar content, Na⁺, K⁺, <i>alpha</i> <i>amino</i> N, sugar yield, molasses sugar content, white sugar content, white sugar yield and extraction coefficient of sugar. The harvest time and year interaction effect was significant (P</span></span><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">&le;</span></span><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">0.01) on all traits. Cultivar and year interaction had significant effect on all traits except root yield and molasses sugar content. Cultivar and harvest time interaction effect was only significant on K⁺ and white sugar yield. Mean comparisons indicated that the highest white sugar yield obtained in the second (12.60 ton.ha^-1) and first (12.18 ton.ha^-1) harvest time of 2021cropping season, respectively. Cv. FDIR19B3021 (14.38 ton.ha^-1), cv. Dravus (14.26 ton.ha^-1) and cv. SVZB2019 (14.18 ton.ha^-1) had the highest white sugar yield in 2021 cropping season, respectively. Cv. FDIR19B3021 (10 ton.ha^-1) and cv. Dravus (9.70 ton.ha^-1) had the highest white sugar yield in the second harvest time, respectively. Considering the results of this experiment, cv. FDIR19B3021 and cv. Dravus can be recommended for winter sowing in Moghan region should the crop is harvested in late July.</span></span></span></span></span></span></span><br> &nbsp; زمان برداشت, عملکرد ریشه, چغندرقند, عملکرد شکر سفید و قند ملاس Harvest time, Molasses sugar content, Root yield, Sugar beet and White sugar yield 319 334 http://agrobreedjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-1111-2&slc_lang=fa&sid=1 Dariush Taleghani داریوش طالقانی d.taleghani@areeo.ac.ir 10031947532846009136 10031947532846009136 Yes Sugar Beet Seed Institute, Agricultural Research, Education and Extension Organization, Karaj, Iran مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه بذر چغندرقند، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران Mostafa Hosseinpour مصطفی حسین پور harm558@yahoo.com 10031947532846009137 10031947532846009137 No Sugar Beet Seed Institute Agricultural Research, Education and Extension Organization, Karaj, Iran مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه بذر چغندرقند، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران Reza Nemati رضا نعمتی rezanemati555@gmail.com 10031947532846009138 10031947532846009138 No Sugar Beet Seed Institute, Agricultural Research, Education and Extension Organization, Karaj, Iran تحقیقات مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه بذر چغندرقند، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران Ali Saremirad علی صارمی راد Asaremirad@gmail.com 10031947532846009139 10031947532846009139 No Sugar Beet Seed Institute, Agricultural Research, Education and Extension Organization, Karaj, Iran تحقیقات مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه بذر چغندرقند، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران