fa اثر زمان برداشت بر صفات مورفولوژیک و عملکرد لاین‌های امیدبخش سورگوم دومنظوره (Sorghum bicolor L. Moench) تخصصي Special پژوهشي Scientific & Research <span style="font-size:11pt"><span style="text-justify:kashida"><span style="text-kashida:0%"><span style="line-height:16.0pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span calibri="" style="font-family:"><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" style="font-family:" zar=""><span style="letter-spacing:-.1pt">به‌منظور ارزیابی پتانسیل تولید لاین‌های امیدبخش سورگوم دومنظوره (دانه‌ای-علوفه‌ای) در زمان‌های مختلف برداشت، آزمایشی در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در شش مکان (کرج، مشهد، اصفهان، بیرجند، شیراز و گرگان) طی دو سال زراعی 1396 و 1397 اجرا شد. در این آزمایش صفات مورفولوژیک و عملکرد هفت ژنوتیپ سورگوم (</span></span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span bold="" new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="letter-spacing:-.1pt">KDFGS4</span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" style="font-family:" zar=""><span style="letter-spacing:-.1pt">، </span></span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span bold="" new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="letter-spacing:-.1pt">KDFGS6</span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" style="font-family:" zar=""><span style="letter-spacing:-.1pt">، </span></span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span bold="" new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="letter-spacing:-.1pt">KDFGS9</span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" style="font-family:" zar=""><span style="letter-spacing:-.1pt">، </span></span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span bold="" new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="letter-spacing:-.1pt">KDFGS10</span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" style="font-family:" zar=""><span style="letter-spacing:-.1pt">، </span></span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span bold="" new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="letter-spacing:-.1pt">KDFGS16</span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" style="font-family:" zar=""><span style="letter-spacing:-.1pt">، </span></span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span bold="" new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="letter-spacing:-.1pt">MDFGS1</span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" style="font-family:" zar=""><span style="letter-spacing:-.1pt"> و </span></span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span bold="" new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="letter-spacing:-.1pt">MDFGS2</span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" style="font-family:" zar=""><span style="letter-spacing:-.1pt">) در چهار مرحله برداشت (شیری، خمیری نرم، خمیری سخت و رسیدگی فیزیولوژیک دانه) مورد ارزیابی قرار گرفتند. نتایج نشان داد که حداقل عملکرد علوفه سیلویی و حداکثر عملکرد ماده خشک در کلیه ژنوتیپ‌های سورگوم در مرحله رسیدگی فیزیولوژیک بدست آمد. بیشترین عملکرد ماده خشک و دانه (به‌ترتیب 32/34 و 39/7 تن در هکتار) به‌ترتیب در شیراز و اصفهان ثبت شده و در بیرجند و گرگان به‌ترتیب حداقل علوفه و دانه تولید شدند. بیشترین و کمترین عملکرد دانه (67/6 و 04/5 تن در هکتار) به‌ترتیب در لاین‌های </span></span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span bold="" new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="letter-spacing:-.1pt">KDFGS6</span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" style="font-family:" zar=""><span style="letter-spacing:-.1pt"> و </span></span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span bold="" new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="letter-spacing:-.1pt">KDFGS16</span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" style="font-family:" zar=""><span style="letter-spacing:-.1pt"> ثبت شد. بیشترین <a name="_Hlk112947337">عملکرد علوفه سیلویی </a>و ماده خشک، بیشترین ارتفاع بوته و کمترین طول خوشه در لاین </span></span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span bold="" new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="letter-spacing:-.1pt">MDFGS1</span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" style="font-family:" zar=""><span style="letter-spacing:-.1pt"> مشاهده شد. براساس درصد ماده خشک مناسب برای تولید علوفه سیلویی، مرحله خمیری نرم بهترین زمان برای برداشت علوفه سورگوم شناخته شد. بالاترین پایداری عملکرد دانه در لاین‌های </span></span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span bold="" new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="letter-spacing:-.1pt">MDFGS2</span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" style="font-family:" zar=""><span style="letter-spacing:-.1pt">، </span></span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span bold="" new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="letter-spacing:-.1pt">KDFGS6</span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" style="font-family:" zar=""><span style="letter-spacing:-.1pt"> و </span></span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span bold="" new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="letter-spacing:-.1pt">KDFGS10</span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" style="font-family:" zar=""><span style="letter-spacing:-.1pt"> و بیشترین پایداری عملکرد علوفه در لاین‌های </span></span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span bold="" new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="letter-spacing:-.1pt">KDFGS9</span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" style="font-family:" zar=""><span style="letter-spacing:-.1pt">، </span></span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span bold="" new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="letter-spacing:-.1pt">KDFGS6</span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" style="font-family:" zar=""><span style="letter-spacing:-.1pt"> و </span></span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span bold="" new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="letter-spacing:-.1pt">MDFGS1</span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" style="font-family:" zar=""><span style="letter-spacing:-.1pt"> مشاهده شد. براساس نتایج این تحقیق با در نظر گرفتن عملکرد و پایداری عملکرد، لاین </span></span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span bold="" new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="letter-spacing:-.1pt">KDFGS6</span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" style="font-family:" zar=""><span style="letter-spacing:-.1pt"> به عنوان برترین ژنوتیپ دومنظوره (دانه‌ای- علوفه‌ای) سورگوم شناخته شد و لاین </span></span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span bold="" new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="letter-spacing:-.1pt">MDFGS1</span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" style="font-family:" zar=""><span style="letter-spacing:-.1pt"> برای تولید علوفه مناسب‌تر بود. </span></span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span bold="" new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="letter-spacing:-.1pt"></span></span></span></b></span></span></span></span></span></span></span><br> &nbsp; <h2 style="text-align:justify; text-indent:.2in"><span style="font-size:14pt"><span style="text-justify:kashida"><span style="text-kashida:0%"><span style="line-height:17.0pt"><span style="page-break-after:auto"><span arial="" style="font-family:"><span style="font-weight:normal"><span lang="EN" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">To assess the </span></span><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">productivity</span></span><span lang="EN" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""> potential of dual-purpose (grain-forage) sorghum promising lines at different harvesting times, a field experiment was carried-out using randomized complete block design with three replications in six locations (Karaj, Mashhad, Isfahan, Birjand, Shiraz, and Gorgan) Iran, during </span></span><span lang="X-NONE" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">2017 and 2018 </span></span><span lang="EN" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">growing seasons. Morphological traits and yield of seven dual purpose sorghum promising lines (KDFGS4, KDFGS6, KDFGS9, KDFGS10, KDFGS16, MDFGS1, and MDFGS2) were evaluated at four harvest stages (milk, soft dough, hard dough, and physiological maturity). </span></span><span lang="X-NONE" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">The results showed that the </span></span><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">lowest</span></span><span lang="X-NONE" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""> silage </span></span><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">forage </span></span><span lang="X-NONE" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">yield and the </span></span><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">highest</span></span><span lang="X-NONE" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""> dry </span></span><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">forage</span></span><span lang="X-NONE" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""> yield in all sorghum </span></span><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">promising lines</span></span><span lang="X-NONE" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""> were obtained at the </span></span><span lang="EN" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">physiological maturity </span></span><span lang="X-NONE" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">stage. </span></span><span lang="EN" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">The highest dry forage (34.32 ton</span></span><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">.</span></span><span lang="EN" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">ha^-1) and grain yield (7.39 ton.ha^-1) were recorded in Shiraz and Isfahan.&nbsp; The lowest forage and grain yield were produced in Birjand and Gorgan, respectively. The highest (6.67 ton.ha^-1) and lowest (5.04 ton.ha^-1) grain yield (obtained from KDFGS6 and KDFGS16 lines, respectively. The highest silage forage yied and dry forage yield, the tallest plant height, and the shortest panicle length belonged MDFGS1 line. Considering the suitable dry matter content for silage forage production, the soft dough stage was identified as appropriate stage to harvest sorghum forage. The highest grain yield stability belonged to MDFGS2, KDFGS6, and KDFGS10 lines, repectively. While, the highest forage yield stability belonged to KDFGS9, KDFGS6, and MDFGS1 lines, respectively. Based on the results of this study and considering </span></span><span lang="X-NONE" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">the </span></span><span lang="EN" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">yield and yield stability, KDFGS6 line was identified as the superior dual-purpose (grain-forage) sorghum genotype, and MDFGS1 promising line was more suitable for forage production. </span></span></span></span></span></span></span></span></span></h2> ارتفاع بوته, پایداری عملکرد دانه, زمان برداشت, سورگوم و عملکرد علوفه سیلویی Grain yield stability, Harvest time, Plant height, Silage forage yield and Sourghum 302 318 http://agrobreedjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-899-4&slc_lang=fa&sid=1 Farid Golzardi فرید گل‌زردی f.golzardi@areeo.ac.ir 10031947532846009128 10031947532846009128 Yes Seed and Plant Improvement Institute, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Karaj, Iran مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران Azim Khazaei عظیم خزائی a.khazaei@areeo.ac.ir 10031947532846009129 10031947532846009129 No Seed and Plant Improvement Institute, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Karaj, Iran مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران Masoud Torabi مسعود ترابی masoud.agro.ir@gmail.com 10031947532846009130 10031947532846009130 No Crop and Horticultural Science Research Department, Isfahan Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, AREEO, Isfahan, Iran بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی اصفهان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، اصفهان، ایران Ali Azarinasrabad علی آذری نصرآباد azari_ali2003@yahoo.com 10031947532846009131 10031947532846009131 No Assistant Prof., Crop and Horticultural Science Research Department, South Khorasan Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, AREEO, Birjand, Iran بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی خراسان جنوبی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، بیرجند، ایران Mostafa Jafariani مصطفی جعفریانی mj9060@gmail.com 10031947532846009132 10031947532846009132 No Crop and Horticultural Science Research Department, Khorasan Razavi Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, AREEO, Mashhad, Iran محقق بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی خراسان رضوی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، مشهد، ایران Leyla Nazari لیلا نظری nazarilaila@yahoo.com 10031947532846009133 10031947532846009133 No Crop and Horticultural Science Research Department, Fars Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, AREEO, Shiraz, Iran بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی فارس، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، شیراز، ایران Hasan Mokhtarpour حسن مختارپور mokhtarpour2009@yahoo.com 10031947532846009134 10031947532846009134 No Crop and Horticultural Science Research Department, Golestan Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, AREEO, Gorgan, Iran بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی گلستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، گرگان، ایران Alireza Aghashahi علیرضا آقاشاهی aghashahimobinmobin@gmail.com 10031947532846009135 10031947532846009135 No Animal Science Research Institute of Iran, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Karaj, Iran مؤسسه تحقیقات علوم دامی کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران