fa تجزیه بیان عوامل رونویسی در شرایط تنش شوری بلندمدت در دو ژنوتیپ‌ متحمل و حساس گندم با استفاده از روش نورترن بلات معکوس تخصصي Special پژوهشي Scientific & Research شناسایی ژن‌هایی که بیان آنها گیاه را قادر به انطباق و یا تحمل تنش شوری می‌کند، برای برنامه‌های اصلاحی ضروری است، اما در مورد نقش عوامل رونویسی مختلف به‌طور همزمان، به‌عنوان ژن‌های تنظیم‌گر مهم در تنش شوری و به‌خصوص شوری بلندمدت، تحقیقات اندکی صورت گرفته است. در این آزمایش به‌منظور روشن شدن نقش عوامل تنظیم‌گر در پاسخ به تنش شوری بلندمدت در دو رقم حساس (چینی بهاره) و متحمل (ماهوتی) گندم، بیان 11 ژن عامل رونویسی از خانواده‌های مختلف (bZIP، bHLH، WRKY، MYB و NAC) با استفاده از روش نورترن بلات معکوس، تحت دو شرایط بدون تنش و تنش (12 روز تیمار 250 میلی مولار NaCl) در سال 1387 در پژوهشگاه ملی مهندسی ژنتیک و فناوری زیستی مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد که ژن‌های انتخاب شده در هر دو ژنوتیپ تحت تأثیر شوری قرار گرفته و افزایش و یا کاهش بیان داشتند و این تغییر میزان بیان، در رقم ماهوتی بیشتر از رقم چینی بهاره بود. تغییر بیان سه ژن عامل رونویسی (bHLH2، bZIP5 و MYB3) در پاسخ به تنش شوری، بیش از دو برابر حالت بدون تنش بود. این ژن‌ها تنها در رقم متحمل افزایش بیان معنی‌دار داشتند که نشان می‌دهد آنها ممکن است به‌طور بالقوه پاسخ انطباق به شوری بلندمدت را در گیاه گندم تنظیم کنند و بنابراین می‌توانند به عنوان کاندیداهای مناسب برای آزمایش های بعدی در نظر گرفته شوند. نتایج این تحقیق نشان داد که این عوامل رونویسی، بر خلاف اطلاعات موجود که نقش این گونه ژن های تنظیم گر را در پاسخ گیاه به تنش کوتاه مدت گزارش کرده‌اند، به تنش‌های بلند مدت نیز عکس العمل نشان می‌دهند. Soil salinity is a serious problem in agricultural production systems, particularly where the majority of crop plants have a low level of salt tolerance. The identification of genes whose expression enables plants to adapt or tolerate to salt stress conditions is essential for breeding programs, however little is known about the role of different transcription factors as important regulatory genes in salt stress, specially under long term salinity stress. To elucidate the role of these regulatory factors in response to long term salt stress in two wheat genotypes Chinese Spring (susceptible) and Mahouti (tolerant), eleven transcription factor genes from different families (bZIP, bHLH, WRKY, MYB and NAC) were analyzed by reverse northern bolt under control and stress (250 mM NaCl) conditions. The results showed that the selected genes were affected by salinity in both genotypes and were up- or down-regulated and the variation of expression ratio in Mahouti variety was higher than Chinese Spring. The expression of three transcription factor genes (bHLH2, bZIP5 and MYB3) varied more than two-folds in response to salt stress. These genes were significantly up-regulated only in tolerant genotype, var. Mahouti, indicating that these genes may potentially regulate a long term plant response to salt stress in wheat, and can be considered as suitable candidates for further genetic analysis. It is concluded that the transcription factors can be involved in long term salt stress response of wheat plant, in contrary to general view which distinguishes their contributions only for a short term response to salt stress. بیان ژن, شوری بلند مدت, عامل رونویسی, گندم و نورترن بلات معکوس. Gene expression, Long term salinity, Reverse northern blot, Transcription factor and Wheat. 580 595 http://agrobreedjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-1-102&slc_lang=fa&sid=1 Mahdi Rahaie مهدی رهایی mrahaie@ut.ac.ir 100319475328460011549 100319475328460011549 Yes دانشکده علوم و فنون نوین، دانشگاه تهران Masoud Gomarian مسعود گماریان 100319475328460011550 100319475328460011550 No دانشگاه آزاد اسلامی واحد اراک Houshang Alizadeh هوشنگ علیزاده 100319475328460011551 100319475328460011551 No پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران Mohammadali Malboobi محمدعلی ملبوبی 100319475328460011552 100319475328460011552 No پژوهشگاه ملی مهندسی ژنتیک و زیست فناوری Mohammadreza Naghavi محمدرضا نقوی 100319475328460011553 100319475328460011553 No پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران