fa تجزیه پایداری عملکرد ژنوتیپ‌های امید بخش گندم دوروم در اقلیم گرم و خشک جنوب ایران تخصصي Special پژوهشي Scientific & Research به منظور تعیین پایداری و عکس العمل ژنوتیپ‌های امید‌ بخش گندم دورو‌م در اقلیم گرم و خشک جنوب ایران، 18 ژنوتیپ امید بخش گندم دوروم در مناطق خرم‌آباد، اهواز، داراب، دزفول و زابل به همراه دو رقم شاهد کرخه و چمران (گندم نان)، در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی، در سه تکرار و دو سال زراعی متوالی (1388-1386) ارزیابی شدند. با توجه به معنی‌دار شدن اثر متقابل ژنوتیپ × محیط، هشت آماره پایداری ( ، ، ، ، ، ، و ) مورد محاسبه قرار گرفتند. براساس آماره‌های یاد شده و نمودار‌های سه‌بعدی حاصل از آماره‌های تیپ یک، دو و چهار، ژنوتیپ‌های 1، 3، 5، 14 و 17 در اکثر روش‌ها، درجات مختلفی از پایداری عمومی را نشان دادند. از بین این ژنوتیپ‌ها نیز، ژنوتیپ‌های 5 (NUS/SULA//5*NUS/4/SULA/RBCE_2/3/HUI//CIT71/CII) و 14 (CNDO/PRIMADUR//HAI-OU_17/3/SN TURK MI83-84 375/NIGRIS_5//TANTLO_1) به ترتیب با میانگین عملکرد 5926 و 5912 کیلوگرم در هکتار، بر اساس کلیه روش‌ها پایدار شناخته شدند و رتبه‌های مناسب پایداری عملکرد دانه را به خود اختصاص دادند. بر اساس نتایج بدست آمده از این آزمایش، در بین ژنوتیپ‌های مورد ارزیابی، این دو ژنوتیپ به عنوان پایدارترین ژنوتیپ‌ها برای اقلیم گرم و خشک جنوب ایران شناخته شدند. To determine agronomic performance and grain yield stability of durum wheat promising genotypes in southern warm and dry agro-climatic zone of Iran, 18 durum wheat promising lines and Karkheh (durum wheat) and Chamran (bread wheat) cultivars as checks, were evaluated in Khorramabad, Ahwaz, Darab, Dezful and Zabul, using randomized complete block design with three replications in two consecutive cropping cycles (2007-2009). Since the genotype × environment interaction was significant, eight stability statistics were calculated ( and ) for stability analysis. Based on the above statistics and three-dimensional plots derived from the statistics of type one, two and four, genotypes 1, 3, 5, 14 and 17 showed varying degrees of the general stability, in most of the methods used. Among these genotypes, genotypes 5 (NUS/SULA//5*NUS/4/SULA/RBCE_2/3/HUI//CIT71/CII) and 14 (CNDO/PRIMADUR//HAI-OU_17/3/SN TURK MI83-84 375/NIGRIS_5//TANTLO_1) with the average grain yield of 5926 kg.ha-1 and 5912 kg.ha-1, respectively, based on all methods, had grain yield stability. These genotypes were identified as suitable and adapted genotypes with grain stability for southern warm and dry agro-climatic zone ofIran. اثر متقابل ژنوتیپ× محیط, تجزیه پایداری, گندم دوروم و نمودار سه بعدی. Durum wheat, Genotype × environment interaction, Stability analysis, and Three-dimensional plot. 565 579 http://agrobreedjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-1-101&slc_lang=fa&sid=1 Majid Haji Mohammad Ali Jahromi مجید حاجی محمد علی جهرمی jahromi_agri@yahoo.com 100319475328460011554 100319475328460011554 Yes دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرج Manouchehr Khodarahmi منوچهر خدارحمی 100319475328460011555 100319475328460011555 No دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرج Alireza Mohammadi علیرضا محمدی 100319475328460011556 100319475328460011556 No موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر Abdoll Mohammadi عبداله محمدی 100319475328460011557 100319475328460011557 No دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرج