fa اثرکاشت زمستانه بر رشد و عملکرد دانه ژنوتیپ‌های سویا (Glycine max L. Merr) در شرایط شمال خوزستان تخصصي Special پژوهشي Scientific & Research <span style="font-size:11pt"><span style="text-justify:kashida"><span style="text-kashida:0%"><span style="line-height:20.0pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span calibri="" style="font-family:"><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" style="font-family:" zar=""><span style="letter-spacing:-.05pt">تاریخ کاشت و ژنوتیپ از عوامل موثر بر رشد و عملکرد دانه سویا می&shy;باشند. به منظور بررسی اثر تاریخ کاشت و ژنوتیپ بر عملکرد ژنوتیپ&shy;های سویا، آزمایشی به‌صورت کرت&shy;های خرد شده در قالب طرح بلوک&shy;های کامل تصادفی با سه تکرار در مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی صفی آباد دزفول به مدت دو سال زراعی (1396-1394) اجرا شد. در این آزمایش چهار تاریخ کاشت (7 بهمن، 21 بهمن، 5 اسفند و 19 اسفند) در کرت&shy;های اصلی و 12 ژنوتیپ سویا (2001، 2002، 504، صبا، کتول، سامان، ساری، </span></span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span bold="" new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="letter-spacing:-.05pt">SK93</span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" style="font-family:" zar=""><span style="letter-spacing:-.05pt">، </span></span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span bold="" new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="letter-spacing:-.05pt">SG2</span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" style="font-family:" zar=""><span style="letter-spacing:-.05pt">، </span></span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span bold="" new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="letter-spacing:-.05pt">SG5</span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" style="font-family:" zar=""><span style="letter-spacing:-.05pt">، ویلیامز و سالند از گروه&shy;های رشدی 3 تا 6) در کرت&shy;های فرعی قرار داده شدند. نتایج نشان داد که با تأخیر در تاریخ کاشت، طول دوره گلدهی و رشد گیاه در کلیه ژنوتیپ&shy;های سویا کاهش یافت. تعداد غلاف در بوته در تاریخ کاشت 19 اسفند در مقایسه با 7 بهمن 42 درصد کاهش یافت. بیشترین میانگین تعداد غلاف در بوته (36&nbsp; غلاف) و کمترین (16 غلاف) به ترتیب به ژنوتیپ&shy;های </span></span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span bold="" new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="letter-spacing:-.05pt">SK93</span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" style="font-family:" zar=""><span style="letter-spacing:-.05pt"> و ویلیامز تعلق داشت. حداکثر (872 کیلوگرم در هکتار) و حداقل (482 کیلوگرم در هکتار) عملکرد دانه نیز به‌ترتیب متعلق به تاریخ کاشت 7 بهمن و 19 اسفند بود. ژنوتیپ </span></span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span bold="" new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="letter-spacing:-.05pt">SK93</span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" style="font-family:" zar=""><span style="letter-spacing:-.05pt"> از بیشترین عملکرد دانه (1281 کیلوگرم در هکتار) برخوردار بود. با توجه به نتایج آزمایش و پایین بودن حداکثر عملکرد دانه (872 کیلوگرم در هکتار) بدست آمده در تاریخ کاشت اول (7 بهمن)، کشت زمستانه سویا اقتصادی به نظر نمی‌رسد، اما با توجه به عملکرد دانه ژنوتیپ </span></span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span bold="" new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="letter-spacing:-.05pt">SK93</span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" style="font-family:" zar=""><span style="letter-spacing:-.05pt">، به نظر می&shy;رسد که بررسی‌های بیشتر برای شناسایی ژنوتیپ‌های سازگار به کشت زمستانه ضروری است. </span></span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span bold="" new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="letter-spacing:-.05pt"></span></span></span></b></span></span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:11pt"><span style="text-justify:kashida"><span style="text-kashida:0%"><span style="line-height:20.0pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span calibri="" style="font-family:"><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" style="font-family:" zar=""><span style="letter-spacing:-.05pt">تاریخ کاشت و ژنوتیپ از عوامل موثر بر رشد و عملکرد دانه سویا می&shy;باشند. به منظور بررسی اثر تاریخ کاشت و ژنوتیپ بر عملکرد ژنوتیپ&shy;های سویا، آزمایشی به‌صورت کرت&shy;های خرد شده در قالب طرح بلوک&shy;های کامل تصادفی با سه تکرار در مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی صفی آباد دزفول به مدت دو سال زراعی (1396-1394) اجرا شد. در این آزمایش چهار تاریخ کاشت (7 بهمن، 21 بهمن، 5 اسفند و 19 اسفند) در کرت&shy;های اصلی و 12 ژنوتیپ سویا (2001، 2002، 504، صبا، کتول، سامان، ساری، </span></span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span bold="" new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="letter-spacing:-.05pt">SK93</span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" style="font-family:" zar=""><span style="letter-spacing:-.05pt">، </span></span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span bold="" new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="letter-spacing:-.05pt">SG2</span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" style="font-family:" zar=""><span style="letter-spacing:-.05pt">، </span></span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span bold="" new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="letter-spacing:-.05pt">SG5</span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" style="font-family:" zar=""><span style="letter-spacing:-.05pt">، ویلیامز و سالند از گروه&shy;های رشدی 3 تا 6) در کرت&shy;های فرعی قرار داده شدند. نتایج نشان داد که با تأخیر در تاریخ کاشت، طول دوره گلدهی و رشد گیاه در کلیه ژنوتیپ&shy;های سویا کاهش یافت. تعداد غلاف در بوته در تاریخ کاشت 19 اسفند در مقایسه با 7 بهمن 42 درصد کاهش یافت. بیشترین میانگین تعداد غلاف در بوته (36&nbsp; غلاف) و کمترین (16 غلاف) به ترتیب به ژنوتیپ&shy;های </span></span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span bold="" new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="letter-spacing:-.05pt">SK93</span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" style="font-family:" zar=""><span style="letter-spacing:-.05pt"> و ویلیامز تعلق داشت. حداکثر (872 کیلوگرم در هکتار) و حداقل (482 کیلوگرم در هکتار) عملکرد دانه نیز به‌ترتیب متعلق به تاریخ کاشت 7 بهمن و 19 اسفند بود. ژنوتیپ </span></span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span bold="" new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="letter-spacing:-.05pt">SK93</span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" style="font-family:" zar=""><span style="letter-spacing:-.05pt"> از بیشترین عملکرد دانه (1281 کیلوگرم در هکتار) برخوردار بود. با توجه به نتایج آزمایش و پایین بودن حداکثر عملکرد دانه (872 کیلوگرم در هکتار) بدست آمده در تاریخ کاشت اول (7 بهمن)، کشت زمستانه سویا اقتصادی به نظر نمی‌رسد، اما با توجه به عملکرد دانه ژنوتیپ </span></span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span bold="" new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="letter-spacing:-.05pt">SK93</span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" style="font-family:" zar=""><span style="letter-spacing:-.05pt">، به نظر می&shy;رسد که بررسی‌های بیشتر برای شناسایی ژنوتیپ‌های سازگار به کشت زمستانه ضروری است. </span></span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span bold="" new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="letter-spacing:-.05pt"></span></span></span></b></span></span></span></span></span></span></span><br> &nbsp; <span style="font-size:11pt"><span style="text-justify:kashida"><span style="text-kashida:0%"><span style="line-height:20.0pt"><span calibri="" style="font-family:"><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Sowing date and genotype are factors affect different growth stages and yield of soybean. To evaluate the effect of sowing date and genotype on seed yield of soybean a field experiment was carried out as </span></span><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">split plot arrangement in randomized complete block design with three replications</span></span><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""> at </span></span><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Safiabad Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, Iran,</span></span> <span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">in </span></span><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">2016 and 2018</span></span><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">. The main plots consisted of four sowing dates (21^st Januray, 9^th February, 23^rd February and 9^th March) and twelve soybean genotypes (2001, 2002, 504, Saba, Katoul, Saman, Sari, SK93, SG2, SG5, Williams and Salend) were randomized in sub-plots. Results showed that delaying in sowing date led to reduction of flowering and growth duration of all soybean genotypes. Number of pod per plant reduced by 42% in 9^th March sowung date compared to 21^st Januray. The highest (36 pods) and the lowest (16 pods) number of pods per plant belonged to SK93 and Williams, respectively. The highest (872 kg.ha^-1) and the lowest (782 kg.ha^-1) seed yield obtained from 21^st January and 9^th March sowing date, respectively. SK93 genotype had the highest (1291 kg.ha^-1) seed yield. Results of this experiment showed that lower seed yield (872 kg.ha^-1) for the first sowing date of winter-sown soybean was not economically viable. Considering seed yield of SK93, further experimets are required to identify soybean genotypes adapted to winter planting.</span></span></span></span></span></span></span><br> &nbsp; تعداد غلاف در بوته, روغن دانه, سویا, عملکرد دانه و گروه رسیدگی Maturity group, Pod number plant-1, Seed oil content, Seed yield and Soybean 290 305 http://agrobreedjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-160-5&slc_lang=fa&sid=1 Seyedahmad Kalantarahmadi سیداحمد کلانتراحمدی kalantar.ahmadi@gmail.com 10031947532846009211 10031947532846009211 Yes Safiabad Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Dezful, Iran مرکز تحقیقات کشاورزی و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی صفی آباد دزفول، سازمان تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی، ایران