fa اثر مصرف آهن بر فعالیت آنزیمی، عملکرد دانه و میزان روغن دانه گلرنگ در شرایط کمبود آب تخصصي Special پژوهشي Scientific & Research به منظور بررسی تأثیر روش مصرف کلات آهن بر میزان فعالیت برخی از آنزیمهای آنتی اکسیدان، عملکرد دانه و روغن دانه، در شرایط کمبود آب در گلرنگ، آزمایشی به صورت کرت های خرد شده در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با چهار تکرار در مزرعه پژوهشی دانشکده کشاورزی دانشگاه شاهد، در سال 1387 اجرا گردید. کرت‌های اصلی شامل دو سطح آبیاری 1- بدون قطع آبیاری (آبیاری بر اساس تخلیه50 درصد رطوبت ظرفیت زراعی) 2- قطع آبیاری در مرحله گلدهی (آبیاری بر اساس تخلیه 75 درصد رطوبت ظرفیت زراعی) و کرت‌های فرعی شامل هشت سطح کلات آهن (از منبع سکوسترین 138) که چهار سطح آن با مقادیر (صفر، 50 ، 100 و 150 کیلوگرم در هکتار) به صورت کاربرد خاکی و چهار سطح با غلظت‌های (صفر، 1 ، 2 و 3 در هزار)، به صورت محلول پاشی بر روی گلرنگ بهاره (رقم IL 111) در نظر گرفته شد. نتایج نشان داد که مصرف خاکی کلات آهن در شرایط تنش خشکی، میزان فعالیت آنزیم‌های کاتالاز، آسکوربات پراکسیداز، پلی فنل اکسیداز و سوپراکسید دیسموتاز را به طور معنی داری افزایش داد، در حالیکه میزان فعالیت آنزیم پراکسیداز با تیمار محلول پاشی کلات آهن افزایش یافت. در شرایط بدون تنش نیز بیشترین سطح فعالیت آنزیم‌های آسکوربات پراکسیداز، سوپراکسیددیسموتاز و پراکسیداز، با مصرف خاکی کلات آهن حاصل گردید، ولی سطح فعالیت آنزیمهای پلی فنل اکسیداز و کاتالاز با تیمارهای محلول پاشی کلات آهن، افزایش معنی‌داری نشان دادند. اثر تنش خشکی و کلات آهن بر شاخص برداشت، عملکرد دانه و روغن دانه گلرنگ معنی‌دار بود، به نحوی که تیمارهای 50 کیلوگرم کلات آهن در هکتار و محلول پاشی 1 در هزار در شرایط تنش خشکی به ترتیب با 5/3176 و 6/3133 کیلوگرم در هکتار و تیمارهای محلول پاشی 2 در هزار و 150 کیلوگرم کلات آهن در هکتار، در شرایط بدون قطع آبیاری به ترتیب با 7/3765 و 3/3731 کیلوگرم در هکتار، بیشترین عملکرد دانه را داشتند. بالاترین عملکرد روغن با 2/1440 کیلوگرم در هکتار، در شرایط تنش خشکی با مصرف 50 کیلوگرم کلات آهن در هکتار به دست آمد، درحالیکه بیشترین عملکرد روغن در شرایط بدون تنش با 6/1699 کیلوگرم در هکتار با محلول پاشی 2 در هزار کلات آهن حاصل گردید. نتایج این آزمایش نشان داد که مصرف کلات آهن در شرایط تنش خشکی می‌تواند با افزایش میزان فعالیت آنزیم‌های آنتی اکسیدان، باعث بهبود عملکرد دانه و عملکرد روغن دانه گلرنگ شود. To study the effect of soil and foliar application of Fe-EDDHA on the activity of some antioxidant enzymes , grain and oil yield in safflower under water deficit conditions, an experiment was conducted in research field of faculty of agriculture, Shahed University, Tehran, Iran, in 2008 cropping season. The experimental design was split-plot arrangement in randomized complete blocks with four replications. Main plots consisted of two levels of irrigation 1: Full irrigation (irrigation after reaching to 50% soil moisture depletion of field capacity), 2: No irrigation after flowering stage (irrigation after reaching to 75% soil moisture depletion of field capacity). Sub plots were eight levels of Fe-EDDHA, that four levels of it were soil application (0, 50, 100, 150 kg.ha-1 of Fe-EDDHA) and four levels were foliar application (foliar application of water and 1, 2, 3 mg.l-1 of Fe-EDDHA) on spring safflower cv. IL 111. Results showed that soil application under drought stress conditions increased antioxidant enzymes activity of Catalase (CAT), Ascorbate Peroxidase (APX), Polyphenol Oxidase (PPO) and Superoxide dismutase (SOD). However, Peroxidase (POX) activity increased with foliar application of Fe-EDDHA. Effect of drought stress and Fe-EDDHA was significant on harvest index, grain and oil yield of safflower. The highest grain yield under drought was 3176.5 kg.ha-1 and 3133.6 kg.ha-1, obtained with soil application (50 kg.ha-1 of Fe-EDDHA) and foliar application (1 mg.l-1 of Fe-EDDHA), respectively. The highest grain yield in full irrigation was, 3765.7 kg.ha-1 and 3731.3 kg.ha-1 obtained with foliar application (2 mg.l-1 of Fe-EDDHA) and soil application (150 kg.ha-1 of Fe-EDDHA), respectively. The highest oil grain yield under drought stress, 1440.2 kg.ha-1, was obtained from soil application (50 kg.ha-1 of Fe-EDDHA). However, the highest oil yield in full irrigation, 1699.6 kg.ha-1, was obtained from foliar application (2 mg.l-1 of Fe-EDDHA). In conclusion, the application of Fe-EDDHA could increase antioxidant enzymes activity and led to improved grain and oil yield of safflower under drought stress conditions. آنزیم‌های آنتی اکسیدان, آهن, تنش کمبود آب, عملکرد دانه و گلرنگ. Antioxidant enzymes, FeEDDHA, Grain yield, Safflower and Water deficit stress. 452 465 http://agrobreedjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-1-94&slc_lang=fa&sid=1 Keyvan Fathi Amirkhiz کیوان فتحی امیر خیز fathikeivan@gmail.com 100319475328460011580 100319475328460011580 Yes کشاورزی دانشگاه شاهد Majid Amini Dehaghi مجید امینی دهقی 100319475328460011581 100319475328460011581 No کشاورزی دانشگاه شاهد Seyyed Ali Mohammad Modares Sanavy سید علی محمد مدرس ثانوی 100319475328460011582 100319475328460011582 No دانشکده کشاورزی دانشگاه تربیت مدرس Alireza Reza Zadeh علیرضا رضازاده 100319475328460011583 100319475328460011583 No کشاورزی دانشگاه شاهد Siavash Heshmati سیاوش حشمتی 100319475328460011584 100319475328460011584 No کشاورزی دانشگاه شاهد