fa ارزیابی تحمل تنش خشکی ژنوتیپ‌های چغندر قند (.Beta vulgaris L) در روش‌های آبیاری جویچه‌ای و قطره‌ای نواری (تیپ) تخصصي Special پژوهشي Scientific & Research <strong><span style="font-family:B Zar;"><span style="font-size:10.0pt;">به‌منظور ارزیابی ژرم‌پلاسم چغندر قند و شناسایی ژنوتیپ‌های متحمل به تنش خشکی، نیاز به روش‌های دقیق اعمال تنش است. بدین منظور در یک آزمایش مزرعه‌ای هشت تیمار آبیاری در کرت‌های اصلی و چهار ژنوتیپ چغندر قند ژنوتیپ شامل 7112، </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">BP</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:B Zar;"><span style="font-size:10.0pt;"> کرج، </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">BP</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:B Zar;"><span style="font-size:10.0pt;"> مشهد و </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">BP</span></span></span></strong> <strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">(I13&times;A37.1)</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:B Zar;"><span style="font-size:10.0pt;"> کرج در کرت‌های فرعی، به‌صورت کرت‌های خرد شده در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی در چهار تکرار و در دو سال (1386 و 1387) در کرج مورد ارزیابی قرار گرفتند. تیمارهای آبیاری با دو روش آبیاری جویچه‌ای و قطره‌ای نواری (تیپ)</span></span></strong> <strong><span style="font-family:B Zar;"><span style="font-size:10.0pt;">بعد از 80، 130 و 180 میلی‌متر تبخیر از تشتک تبخیر کلاس </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">A</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:B Zar;"><span style="font-size:10.0pt;"> (شش تیمار) همراه با دو تیمار آبیاری قطره‌ای نواری بعد از 30 میلی‌متر تبخیر در دو سطح تامین 100 و 75 درصد تامین نیاز آبی گیاه، اعمال شدند. نتایج نشان داد که تفاوت بین تیمارهای آبیاری برای عملکرد ریشه، عملکرد شکر و درصد قند ریشه معنی‌دار بود. کمترین عملکرد ریشه به ترتیب در تیمارهای آبیاری قطره‌ای نواری بعد از 130 میلی‌متر تبخیر (2/41 تن در هکتار) و آبیاری قطره‌ای نواری بعد از 80&nbsp; و 180 میلی‌متر تبخیر (7/41 تن در هکتار) بدست آمد. بیشترین عملکرد ریشه به‌ترتیب مربوط به تیمار آبیاری جویچه‌ای بعد از 80 و 130 میلی‌متر تبخیر (بیش از 58 تن در هکتار) بود. تیمارهای آبیاری قطره‌ای نواری بعد از 80 میلی‌متر تبخیر و آبیاری جویچه‌ای بعد از 130 میلی‌متر تبخیر به‌ترتیب با 35/6 و 31/9 تن در هکتار، کمترین و بیشترین عملکرد شکر را داشتند. میانگین حجم آب مصرفی در تیمار آبیاری جویچه‌ای بعد از 80 میلی‌متر تبخیر (به عنوان روش رایج ؛ با دور آبیاری حدود 8&nbsp; تا 10 روز ) 16000 و در تیمار آبیاری قطره‌ای نواری بعد از 30 میلی‌متر تبخیر با تامین 75 درصد نیاز آبی گیاه (با دور آبیاری سه تا چهار روز)، 7350 مترمکعب در هکتار بود. بیشترین و کمترین میزان بهره‌وری آب آبیاری به‌ترتیب در تیمارهای آبیاری قطره‌ای نواری بعد از 30 میلی‌متر و تامین 100 درصد نیاز آبی گیاه، به‌میزان 56/1 کیلوگرم شکر بر مترمکعب و آبیاری جویچه‌ای بعد از 180 میلی‌متر تبخیر، به‌میزان 42/0 کیلوگرم شکر بر مترمکعب بدست آمد. بر اساس نتایج این پژوهش روش آبیاری قطره‌ای نواری بعد از 30 میلی‌متر تبخیر و تامین 75 درصد نیاز آبی گیاه، مناسب‌ترین روش برای اعمال تنش خشکی در چغندر قند شناخته شد.</span></span></strong> To evaluate sugar beet germplasm for identifying drought tolerant genotypes, precise methods are required for application of drought stress. A field experiment carried out as split arrangments in randomized complete block design with four replications in Karaj, Iran in 2007 and 2008. Main plots consisted of eight irrigation treatments with furrow and tape drip irrigation methods after 30 mm (except furrow irrigation) 80, 130 and 180 mm evaporation from the class A evaportation pan. Four sugar beet genotype; 7112, BP Karaj, BP Mashhad and BP Karaj (I13*A37.1) were randomized in sub-plots. The 30 mm level of tape drip irrigation was applied at two levels of %75 and %100 sugar beet crop water requirement. Combined analysis of variance showed that there was significant differences between irrigation treatments, for root yield, sugar yield and white sugar yield. The lowest root yield obtained in tape irrigation after 130 mm (41.2 t.ha^-1) and 80 and 180 mm (41.7 t.ha^-1) evaporation from calss A evaporation pan, respectively.&nbsp; The highest root yield obtained in furrow irrigation after 80 and 130 mm (> 50.8 tha^-1) evaporation from class A evaporation pan, respectively. Tape irrigation after 80 mm evaporation and furrow irrigation after 130 mm evaporation from class A evaporation pan had the lowest (6.35 t.ha^-1) and highest (9.31 t.ha^-1) sugar yield, respectively. Average water use in furrow irrigation after 80 mm evaporation from class A evaporation pan (common irrigation practice with 8-10 days interval) was 16000 m³.ha^-1. However, average water use in drip tape irrigation after 30 mm evaporation from class A evaporation pan to meet 75% sugar beet crop water requirement was 7350 m³.ha^-1. The highest and lowest irrigation water productivity belonged to drip tape irrigation after 30 mm (1.56 kg_sugar.m^-3) and furrow irrigation after 180 mm (0.42 kg_sugar.m^-3) evaporation from class A evaporation pan, respectively. Considering the results of this research, tape drip irrigation after 30 mm evaporation from class A evaporation pan with supplying 75% of sugar beet crop water requirement was identified as suiable irrigation system for application of drought stress for screening sugar beet germplasm. آبیاری, بهره‌وری آب آبیاری, تنش خشکی, چغندر قند و عملکرد ریشه Drought stress, Irrigation, Irrigation water productivity, Root yield and Sugar beet. 1 13 http://agrobreedjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-1111-1&slc_lang=fa&sid=1 Dariush Taleghani داریوش طالقانی d.taleghani@areeo.ac.ir 10031947532846007637 10031947532846007637 Yes Sugar Beet Seed Institute, (AREEO), Karaj, Iran موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه بذر چغندرقند، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران - Hamidreza Salemi حمیدرضا سالمی hrsalemiwk@gmail.com 10031947532846007638 10031947532846007638 No Agricultural Engineering Research Department, Isfahan Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, (AREEO), Isfahan, Iran بخش تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان اصفهان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، اصفهان، ایران - Masoud farzamnia مسعود فرزام نیا M.farzamnia@areeo.ac.ir 10031947532846007639 10031947532846007639 No Agricultural Engineering Research Department, Isfahan Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, (AREEO), Isfahan, Iran بخش تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان اصفهان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، اصفهان، ایران - Hosien Sadreghaen سید حسین صدرقاین sadr_ghaen@yahoo.com 10031947532846007640 10031947532846007640 No Agricultural Engineering Research Institute, (AREEO), Karaj, Iran موسسه تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران