fa اثر تنش خشکی بر القای خواب تابستانه و تسهیم ماده خشک در اکوتیپ‌های یونجه (.Medicago sativa L) تخصصي Special پژوهشي Scientific & Research <strong><span style="font-family:B Zar;"><span style="font-size:10.0pt;">ارزیابی پتانسیل اکوتیپ‌های یونجه از نظر نحوه تسهیم زیست</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">&shy;</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:B Zar;"><span style="font-size:10.0pt;">توده به بخش&shy;های قابل برداشت و غیر قابل برداشت در شرایط تنش خشکی و القای خواب تابستانه، می&shy;تواند به انتخاب رقم مطلوب، متناسب با هدف برنامه اصلاحی و نظام زراعی مورد نظر، کمک کند. به منظور بررسی اثر تیمارهای آبیاری شامل؛ آبیاری کامل (بدون تنش خشکی) و قطع آب به مدت 20، 40 و 60</span></span></strong> <strong><span style="font-family:B Zar;"><span style="font-size:10.0pt;">روز (تنش خشکی) بر رشد و عملکرد 10 اکوتیپ یونجه، چهار آزمایش جداگانه در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در مزرعه مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر (کرج) به مدت دو سال (97-1395) اجرا شدند. نتایج نشان داد که در شرایط تنش و بدون تنش، اکوتیپ‌های گرمسیری نیکشهری ویزدی با رشد مجدد سریع و اکوتیپ سردسیری </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">KFA6</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:B Zar;"><span style="font-size:10.0pt;"> با بیشترین تعداد ساقه در واحد سطح، بالاترین قابلیت زنده&shy;مانی را در شرایط القای خواب تابستانه داشتند. در تیمار آبیاری کامل بیشترین مقدار زیست توده (31/17 تن در هکتار) تولید شد و&nbsp; بالاترین عملکرد بخش غیر قابل برداشت (02/7 تن در هکتار) در تیمار40 روز قطع آبیاری مشاهده شد. در کلیه تیمارهای آزمایشی، اکوتیپ </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">KFA6</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:B Zar;"><span style="font-size:10.0pt;"> با 76/15</span></span></strong> <strong><span style="font-family:B Zar;"><span style="font-size:10.0pt;">و اکوتیپ یزدی با 71/15 تن </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">&shy;</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:B Zar;"><span style="font-size:10.0pt;">در هکتار بیشترین مقدار زیست</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">&shy;</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:B Zar;"><span style="font-size:10.0pt;">توده را به ترتیب در بین اکوتیپ&shy;های سردسیری وگرمسیری تولید کردند، بنابراین به نظر می‌رسد که می&shy;توان از این اکوتیپ&shy;ها برای انجام تلاقی در گروه خود استفاده کرد. از نظر نحوه تسهیم زیست</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">&shy;</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:B Zar;"><span style="font-size:10.0pt;">توده، اکوتیپ&shy;های </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">KFA17</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:B Zar;"><span style="font-size:10.0pt;">، </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">KFA6</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:B Zar;"><span style="font-size:10.0pt;"> و یزدی به ترتیب با نسبت‌های 63/1، 43/1 و 40/1، بیشترین نسبت بخش قابل برداشت به بخش غیرقابل برداشت را داشتند، در نتیجه اکوتیپ&shy;های داخلی در تیمارهای آبیاری گزینه&shy;های مناسبی جهت تولید علوفه محسوب می‌شوند. از نظر نحوه تسهیم علوفه (نسبت برگ به ساقه)، اکوتیپ بغدادی در بین اکوتیپ&shy;های یونجه مورد ارزیابی بالاترین نسبت برگ به ساقه را دارا بود (29/1). این اکوتیپ در تیمارهای آبیاری کامل و قطع آبیاری نیز بالاترین کیفیت علوفه را داشت. بر اساس نتایج این آزمایش در صورتی که هدف برنامه اصلاحی یونجه، تولید محصول در شرایط بدون تنش و تنش، همزمان برای بهبود عملکرد علوفه و عملکرد بخش غیر قابل برداشت باشد، اکوتیپ گرمسیری یزدی و اکوتیپ سردسیری &nbsp;</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">KFA6</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:B Zar;"><span style="font-size:10.0pt;">&nbsp; گزینه&shy;های مناسبی خواهند بود. </span></span></strong><br> <span dir="LTR"></span> Study of potential of alfalfa ecotypes in biomass partitioning and harvestable and non-harvestable parts as well as induction of summer dormancy under water scarcity can lead to develop adapted cultivars for sustainable farming system andto meet targets of the breeding program. Therefore, this experiment was conducted with 10 alfalfa ecotypes under four irrigation managements at Seed and Plant Improvement Institute (SPII), Karaj, Iran, during 2016-2018. The irrigation treatments included; full irrigation and irrigation withhold for 20, 40 and 60 days<span dir="RTL">.</span> Under stress and on stress conditions, Nikshahri and Yazdi ecotypes had the highest regrowth rate, therefore, these two ecotypes as well as KFA6 ecotype with high stem number demonstrated the highest survival rate under induction of summer dormancy. The highest biomass belonged to normal irrigation with 17.31 t.ha^-1 while the maximum unharvestable part yield with 7.02 t.ha^-1was measured in irrigation withhold treatment for 40 days. Yazdi and KFA6 ecotypes showed the maximum total biomass (15.71 and 15.76 t.ha^-1 respectively) among warm and cold region ecotypes with different fall dormancy scores and can be used as aprentsin alfalfa breeding programs. Regarding to biomass partitioning ratio, KFA17, KFA6 and Yazdi, which are landraces, had greater harvestable part to unharvestable part ratio with 1.63, 1.43 and 1.40, respectively. Therefore, these landraces can be selected for forage production under different irrigation managements. As the leaf to stem ratio has the main role in forage quality, Baghdadi ecotype with leaf: stem ratio of 1.29 had the highest forage quality among studied ecotypes. Baghdadi also maintained its high quality in all irrigation management treatments. In alfalfa breeding programs focused on improvement of forage and unharvestable yield for sustainable production in both optimum and stress environment conditions, Yazdi and KFA6 ecotypes seems to be suitable. آبیاری, رشد مجدد, عملکرد علوفه, نسبت برگ به ساقه و یونجه. Alfalfa, Forage yield, Irrigation, Leaf: stem ratio and Regrowth. 94 107 http://agrobreedjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-805-1&slc_lang=fa&sid=1 SeyedMohammadAli Mofidian سیدمحمدعلی مفیدیان amofidian@ymail.com 10031947532846006583 10031947532846006583 Yes Imam Khomeini International University, Qazvin, Iran and Faculty Member of Seed and Plant Improvement Institute, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Karaj, Iran دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه بین المللی امام خمینی (ره) قزوین، ایران و مربی پژوهشی مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال وبذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی،کرج، ایران Jafar Ahmadi جعفر احمدی njahmadi910@yahoo.com 10031947532846006584 10031947532846006584 No Imam Khomeini International University, Qazvin, Iran دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه بین المللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران Ali Moghaddam علی مقدم moghaddam_ali@yahoo.com 10031947532846006585 10031947532846006585 No Seed and plant Improvement Institute, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Karaj, Iran پژوهش مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران