|
ارزیابی واکنش به تنش شوری و برهمکنش ژنوتیپ و محیط ژنوتیپ‌های امیدبخش جو (.Hordeum vulgare L) در اقلیم معتدل ایران
|
الیاس آرزمجو    ، علی براتی ، سید علی طباطبائی ، مهرداد محلوجی |
| موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران |
|
|
چکیده: (36 مشاهده) |
شوری خاک و آب از مهم‌ترین محدودیت‌های تولید پایدار جو در مناطق خشک و نیمه‌خشک به‌شمار می‌روند و واکنش ژنوتیپ‌ها به تنش شوری، انتخاب ژنوتیپ‌های متحمل را پیچیده می‌سازد. آزمایش حاضر با هدف ارزیابی عملکرد دانه و میزان تحمل به تنش شوری ۱۷ ژنوتیپ جو شامل ۱۶ ژنوتیپ امیدبخش و رقم شاهد ارمغان، در تیمارهای بدون تش و تنش شوری انجام شد. آزمایش‌ها در سه ایستگاه تحقیقاتی بیرجند، یزد و اصفهان طی دو سال زراعی ۱۴۰۳-۱۴۰۲ و ۱۴۰۴-۱۴۰۳، در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار اجرا شدند. در مجموع، ۱۲ محیط شامل سه مکان، دو سال و دو تیمار بدون تنش و تنش شوری مورد ارزیابی قرار گرفتند. عملکرد دانه، شاخص‌های تحمل و حساسیت به تنش شامل RC، TOL، MP، GMP، HM ، SSI، STI، YI،YSI و RSI محاسبه و روابط بین شاخص‌ها و عملکرد با استفاده از تحلیل همبستگی، نمودار سه‌بعدی و تحلیل مؤلفه‌های اصلی ارزیابی شد. نتایج تجزیه واریانس نشان داد که برهمکنش سال و مکان در هر دو تیمار بدون تنش و تنش شوری معنی‌دار بود و برهمکنش ژنوتیپ و سال و مکان نیز در سطح احتمال یک درصد معنی‌دار بود که نشان دهنده وابستگی پاسخ ژنوتیپ‌ها به ترکیب محیطی است. تنش شوری باعث کاهش عملکرد دانه کلیه ژنوتیپ‌های جو شد، با این حال، میزان کاهش بین آنها متفاوت بود. ژنوتیپ‌های G1 و G8 کمترین کاهش عملکرد را داشتند و ژنوتیپ‌های G14،G16 و G17 حساس‌تر بودند. ژنوتیپ‌های G1، G2، G6، G7،G13 و G17 بر اساس عملکرد دانه،STI وYI در گروه برتر قرار گرفتند، با این حال از نظر حفظ عملکرد و حساسیت نسبی به تنش شوری، ژنوتیپ‌های G1، G8 و G4 عملکرد بهتری داشتند. شاخص‌های GMP، HM و STI بیشترین ارتباط همزمان را با عملکرد دانه در هر دو تیمار بدون تنش وو تنش شوری داشتند. نتایج تجزیه به مولفه‌های اصلی نیز ۹/۹۵ درصد از تغییرات کل را در دو مؤلفه نخست تبیین کرد. در مجموع، ژنوتیپG1 به‌عنوان ژنوتیپ برتر از نظر ترکیب عملکرد دانه، کاهش نسبی کمتر عملکرد و شاخص‌های تحمل شناسایی شد و ژنوتیپ‌های G2 و G6 نیز به دلیل عملکرد بالای کلی، به‌ویژه در شرایط بدون تنش و عملکرد قابل قبول در تیمار تنش شوری، به‌عنوان ژنوتیپ‌های امیدبخش شناخته شدند. این ژنوتیپ‌ها می‌توانند برای ارزیابی‌های تکمیلی در محیط‌های دارای تنش شوری و استفاده در برنامه‌های به‌نژادی جو مورد استفاده قرار گیرند.
|
|
| واژه‌های کلیدی: آزمایش‌های چند محیطی، تنش شوری، جو، عملکرد دانه و ضریب همبستگی |
|
|
متن کامل [PDF 711 kb]
(23 دریافت)
|
نوع مطالعه: پژوهشي |
موضوع مقاله:
تخصصي
دریافت: 1404/11/22 | پذیرش: 1405/6/20 | انتشار: 1404/9/10
|
|
|
|
|
|
|
| ارسال پیام به نویسنده مسئول |
|
|
|
| ارسال نظر درباره این مقاله |
|
|
|
