|
ارزیابی سازگاری و پایداری عملکرد دانه ژنوتیپهای عدس (Lens culinaris Medik) دیم در مناطق سرد دیم در ایران
|
سیده سودابه شبیری   ، علی اکبر اسدی ، مژگان تبریزی وند طاهری ، هادی شوریده |
| بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان زنجان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، زنجان، ایران |
|
|
چکیده: (57 مشاهده) |
سازگاری و پایداری عملکرد ارقام گیاهی در شرایط مختلف محیطی، یکی از اهداف مهم بهنژادی گیاهان زراعی است. در همین ارتباط، شناسایی ژنوتیپهای جدید پرمحصول، سازگار و عملکرد دانه پایدار عدس نیز از اهمیت بالایی برخوردار است. به همین منظور، سازگاری و پایداری عملکرد دانۀ هفت ژنوتیپ پیشرفته عدس دیم حاصل از برنامههای بهنژادی همراه با سه رقم شاهد (کیمیا، بیله سوار و سنا) در سه سال زراعی (1401 تا 1404) در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی با سه تکرار در سه ایستگاه تحقیقاتی از مناطق سردسیر دیم کشور (مراغه؛ Mara، شیروان؛ Shir و زنجان؛ Zan) مورد ارزیابی قرار گرفت. تجزیه واریانس مرکب داده ها نشان داد که اثر محیط و برهمکنش ژنوتیپ و محیط معنیدار بودند. محیط، ژنوتیپ و برهمکنش آنها بهترتیب 78/5، 3/4و 12/6 درصد از تغییرات مجموع مربعات کل را تبیین کردند. در تجزیه AMMI دو مؤلفه اصلی اول و دوم در مجموع 72 درصد از تغییرات مربوط به برهمکنش ژنوتیپ و محیط را تبیین کردند. تجزیه به مولفههای اصلی نشان داد که ژنوتیپهای G6 و G1 با دارا بودن کمترین مقدار IPCA1 و عملکرد دانه بالاتر از میانگین عملکرد کل، بهعنوان ژنوتیپهای دارای سازگاری عمومی با عملکرد دانه بالا و پایدار شناخته شدند. ژنوتیپ G8 در محیط مراغه سال سوم (Mara3)، ژنوتیپ G4 در محیطهای مراغه سال اول (Mara1) و مراغه سال دوم (Mara2) و ژنوتیپهای G2 و G3 در محیط زنجان سال اول (Zan1) دارای سازگاری خصوصی بودند. تجزیه GGE Biplot نشان داد که ژنوتیپهای G6، G1 با عملکرد دانه بالاتر از میانگین، دارای عملکرد دانه پایدارتر بودند. محیط زنجان سال سوم (Zan3) با توانایی تمایز و نمایندگی، محیط مناسبی برای انتخاب ژنوتیپهای پر محصول و سازگار بود. محیطهای زنجان سال اول، زنجان سال دوم و مراغه سال سوم (بهترتیب Zan1، Zan2 و Mara3) در حلقههای نزدیک مبدأ بایپلات نیز دارای کمترین توانایی جداکنندگی بین ژنوتیپها بودند. ژنوتیپهای G5، G1 و G6 با کمترین فاصله از ژنوتیپ مطلوب فرضی، بهعنوان برترین ژنوتیپها شناخته شدند. در مجموع میتوان محیطهای شیروان سال اول، زنجان سال سوم، شیروان سال دوم و زنجان سال دوم (Shir1، Zan3،Shir2 وZan2 ) (شیروان و تا حدوی زنجان) و محیطهای مراغه سال اول، مراغه سال دوم و زنجان سال اول (Mara1،Mara2 وZan1 ) را به دلیل دارا بودن همبستگی بالا با عملکرد دانه بهعنوان محیطهای مشابه در نظر گرفت.
|
|
| واژههای کلیدی: تجزیه بایپلات، تجزیه امی، سازگاری عمومی، عدس دیم و عملکرد دانه |
|
|
متن کامل [PDF 775 kb]
(39 دریافت)
|
نوع مطالعه: پژوهشي |
موضوع مقاله:
تخصصي
دریافت: 1404/9/1 | پذیرش: 1404/10/21 | انتشار: 1405/1/10
|
|
|
|
|
|
|
| ارسال پیام به نویسنده مسئول |
|
|
|
| ارسال نظر درباره این مقاله |
|
|
|
