:: دوره 21، شماره 4 - ( زمستان 1398 ) ::
جلد 21 شماره 4 صفحات 328-343 برگشت به فهرست نسخه ها
ارزیابی رشد و عملکرد دانه ژنوتیپ‌های جدید زمستانه کلزا (.Brassica napus L) در شرایط تنش خشکی انتهای فصل
عباس رضایی زاد، اسداله زارعی سیاه بیدی، امیر حسین شیرانی راد
بخش تحقیقات زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان کرمانشاه، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرمانشاه، ایران
چکیده:   (884 مشاهده)
اصلاح و تولید ارقام زراعی مناسب برای مناطق خشک و نیمه‌خشک از اهمیت زیادی برخوردار است. آزمایش حاضر با هدف بررسی اثر تنش خشکی بر عملکرد و اجزای عملکرد کلزا و شناسایی ژنوتیپ­های با پتانسیل عملکرد بالا و متحمل به تنش خشکی انجام گرفت. برای این منظور 18 لاین و رقم تجاری جدید کلزا تحت سه تیمار آبیاری در ایستگاه تحقیقات کشاورزی اسلام آباد غرب، کرمانشاه، در دو سال زراعی 1393 تا 1395 مورد ارزیابی قرار گرفتند. تیمارهای آبیاری عبارت بودند از؛ آبیاری کامل (شاهد)، قطع آبیاری از مرحله خورجین­دهی تا انتهای فصل رشد و قطع آبیاری از مرحله گل­دهی تا انتهای فصل رشد. نتایج نشان داد که از اجزای عملکرد، تعداد دانه در خورجین و وزن هزار دانه به‌طور معنی‌داری تحت تأثیر تنش خشکی قرار گرفتند. وزن هزار دانه در تیمار قطع آبیاری از مرحله خورجین­دهی و گل­دهی به ترتیب 8/12 و 4/24 درصد کاهش یافت. کاهش تجمعی اجزای عملکرد دانه در شرایط تنش خشکی باعث کاهش 3/32 و 3/41 درصد در عملکرد دانه، به ترتیب در تیمارهای قطع آبیاری از مرحله خورجین­دهی و گل­دهی شد. نتایج تجزیه همبستگی نشان داد که ارتباط ضعیفی بین عملکرد دانه در شرایط آبیاری کامل و تنش خشکی وجود داشت، بنابراین از شاخص­های تحمل خشکی برای شناسایی ژنوتیپ­های دارای پتانسیل عملکرد بالا و متحمل به تنش خشکی استفاده شد. نمودار سه‌بعدی بر اساس عملکرد دانه در شرایط آبیاری کامل، قطع آبیاری از مرحله خورجین­دهی و شاخص STI نشان داد که ژنوتیپ­های GKH2624، GKH3705، نیما، Neptune، GKH0224 و HW118 در گروه A قرار گرفتند. در تیمار قطع آبیاری از مرحله گل­دهی ژنوتیپ­های GKH2624، GKH3705، نیما، Neptune، GKH0224، HW118، Wpn6 و L155 در گروه A قرار گرفتند. بر اساس نمودارهای سه‌بعدی و بای پلات حاصل از تجزیه به مولفه‌های اصلی در شرایط تنش شدید (تیمار قطع آبیاری از مرحله گلدهی)، ژنوتیپ‌های WPn6، HW118، نیما وGKH2624 به‌عنوان ژنوتیپ­های متحمل به تنش خشکی و با پتانسیل عملکرد بالا شناخته شدند.
واژه‌های کلیدی: بای پلات، تجزیه به مولفه‌های اصلی، تنش خشکی، عملکرد دانه و کلزا.
متن کامل [PDF 775 kb]   (286 دریافت)    
نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: تخصصي
دریافت: 1398/12/12 | پذیرش: 1398/12/12 | انتشار: 1398/12/12
فهرست منابع
1. Blum, A. 2012. Drought Resistance, In: Blum, A. (Ed.), Plant Breeding for Water-limited Environments. Springer, New York, Dordrecht Heidelberg London.##Chen, S., M. Nelson, K. Ghamkhar, T. Fu and W. Cowling. 2008. Divergent patterns of allelic diversity from similar origins: the case of oilseed rape (Brassica napus L.) in China and Australia. Genome, 51: 1-10.##Daneshmand, A. R., A. H. Shirani Rad and M. R. Ardakani. 2006. Evaluation of water deficit stress on tolerance of spring rapeseed (Brassica napus L.) genotypes. J. Agron. 1 (1): 48-60. (In Persian with English abstract).## Dehghani, Gh., F. Malekshhi and B. Alizadeh. 2009. A study of drought tolerance indices in canola (Brassica napus L.) genotypes. J. Sci. Tech. Agric. Natur. Resour. 13(48): 77-90. (In Persian with English abstract).##Delkhosh, B., A. H. Shirani Rad, Z. Bitarafan and G. Mousavi nejad. 2012. Drought stress and sowing date effects on yield and some grain traits of rapeseed cultivars. Adv. in Environ. Biol. 6(1): 49-55.##Diepenbrock, W. 2000. Yield analysis of winter oilseed rape (Brassica napus L). Field Crops Res. 67: 35-49##Fahad, SH., A. Bajwa, U. Nazir, SH. A. Anjum, A. Farooq, A. Zohaib, S. Sadia, W. Nasim, S. Adkins, SH. Saud, M. Z. Ihsan, H. Alharby, CH. Wu, D. Wang and J. Huang. 2017. Crop production under drought and heat stress: Plant responses and management options. Front. Plant Sci. 8: 1-16.##FAOSTAT. 2017. Statistical Database of the Food and Agriculture Organization of the United Nations. FAO, Rome, Italy.##Farooq, M., A. Wahid, N. Kobayashi, D. Fujita and M. A. Sbasra. 2009. Plant drought stress: effects, mechanisms and management. Agron. Sustain. Dev. 29: 185-212.##Fernandez, G. C. J. 1992. Effective selection criteria for assessing plant stress tolerance. In: Kuo, C. C. (Ed.) Proceedings of International Symposium on Adaptation of Food Crops to Temperature and Water Stress. Shanhua, Taiwan, 257-270.##Fischer, R. A. and R. Mourer. 1978. Drought resistance in spring wheat cultivar. I: grain yield responses. Aust. J. Agric. Res. 29: 897-912.##Ghobadi, M., M. Bakhshandeh, G., Fathi, M. H., Gharineh, Kh., Alami-Said, A., Naderi and M. E. Ghobadi. 2006. Short and long periods of water stress during different growth stages of canola (Brassica napus L.): effect on yield, yield components, seed oil and protein contents. J. Agron. 5: 336-341. ##Hamed, A., G. A. Akbari, N. A. Khosh Kholgh Sima, A. H. Shirani Rad, H. Jabbari and A. Tabatabaee, 2015. Evaluation of the agronomic characteristics and some physiological traits of canola varieties under drought stress. Environ. Stresses Crop Sci. 7(2): 155-171. (In Persian with English abstract).##Honar, T., A. Sabet Sarvestani, SH. Shams, A. R. Sepaskhah and A. A. Kamgar Haghighi. 2013. Effect of drought stress in different growth stages on grain yield and yield components of rapeseed (cv. Talayeh). Iran. J. Crop Sci. 14(4): 320-332. (In Persian with English abstract).##Hosseini, S. Z. 2016. Evaluation of drought tolerance in canola (Brassica napus L.) genotypes, using biplot analysis. J. Crop Breed. 8(19): 1192-202. (In Persian with English abstract).## Jabbari, H., G. A. Akbari, N. A. Khosh Kholgh Sima A. H. Shirani Rad, I. Alahdadi, I. and F. Tajodini. 2015. Study of agronomical, physiological and qualitative characteristics of canola (Brassica napus) under water stress. Environ. Stresses Crop Sci .8(1): 35-49. (In Persian with English abstract).##Karimzadeh, R. and M. Mohammadi. 2011. Association of canopy temperature depression with yield of durum wheat genotypes under supplementary irrigated and rainfed conditions. Aust. J. Crop Sci. 5: 138-146. ## Majidi, M. M., M. Jafarzadeh Ghahdrijani, F. Rashidi and A. Mirlohi. 2015. Identification of canola cultivars with drought tolerance indices. Iran. J. Field Crop Sci. 45(4): 565-573. (In Persian with English abstract).##Monajem, S., V. Mohammadi and A. Ahmadi. 2012. Evaluation of drought tolerance in some rapeseed Cultivars based on stress evaluation indices. J. Crop Prod. 4 (1): 151-169. (In Persian with English abstract).##Naderi, A., I. Majidi-Hervan, A. Hashemi Dezfouli, A. Rezaei and Gh. Nourmohammadi. 2000. Efficiency analysis of indices for tolerance to environmental stresses in field crops and introduction of new index. Seed Plant J. 15(4): 390-402. (In Persian with English abstract).##Pantuwan, G., S. Fukia, M. Cooper, S. Rajatasereekul and J. C. OToole. 2002. Yield response of rice (Oryza Sativa L.) genotypes to drought under rainfed lowlands. 2. Selection of drought resistance genotypes. Field Crops Res. 73: 169-180.## Rashidi, F., M. M. Majidib and M. Pirboveiryc. 2017. Response of different species of Brassica to water deficit. Int. J. Plant Prod. 11 (1): 1-16.##Rashidifar, J., H. Dehghani and B. Alizadeh. 2012. Evaluation of drought tolerance in some of winter canola cultivars. Iran. J. Field Crops Res. 20 (2): 456-467. (In Persian with English abstract).##Richard, R. A. 1978. Variation between and within species of rapeseed (Brassica compestris and B. napus) in response to drought stress. Aust. J. Agric. Res. 29: 491-501. ##Richard, R. A. and N. Thrling. 1978. Variation between and within species of rapeseed (Brassica compestris and B. napus) in response to drought stress. II. Growth and development under natural drought stress. Aust. J. Agric. Res. 29: 479-490.##Rosielle, A. A. and J. Hamblin. 1981. Theoretical aspects of selection for yield in stress and non-stress environments. Crop Sci. 21: 943-946.##Shampolivier, L. and A. Merrien. 1996. Effects of water stress applied at different growth stages to Brassica napus l. Var Olieifera on yield, yield components and seed quality. Europ. J. Agron. 5: 153-160. ##Shirani Rad, A. H. and M. Zandi. 2012. The effect of drought stress on qualitative and quantitative traits of spring rapeseed (Brassica napus L.) cultivars. Agriculture. 99 (1): 47-54. ##Sinaki, J. M., I. Majidi Heravan, A. H. Shirani Rad, G. Noormohamadi and G. Zarei. 2007. The effects of water deficit during growth stages of canola (B. napus L). American-Eurasian J. Agric. Environ. Sci. 2(4): 417-422.##Tesfamariam, E. H., J. G. Annandale and J. M. Steyn. 2010. Water stress effects on winter canola growth and yield. Agron. J. 102 (2): 658- 666.##



XML   English Abstract   Print



دوره 21، شماره 4 - ( زمستان 1398 ) برگشت به فهرست نسخه ها