fa ارزیابی سازگاری و پایداری عملکرد علوفه ارقام هیبرید ارزن مرواریدی (.Pennisetum glaucum L) تخصصي Special پژوهشي Scientific & Research <span style="font-size:11pt"><span style="text-justify:kashida"><span style="text-kashida:0%"><span style="line-height:20.0pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span calibri="" style="font-family:"><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" style="font-family:" zar="">محدودیت منابع آبی، نوسانات بارندگی، گرمای شدید هوا در تابستان و پراکنش نامتوازن بارش، از چالش‌های اصلی در بخش کشاورزی ایران هستند. بر این اساس توسعه و ترویج زراعت گیاهانی مانند هیبرید ارزن مرواریدی پر محصول و سازگار، راهبردی کارآمد در ارتقای بهره‌وری منابع و تاب‌آوری سامانه‌های زراعی ایران در برابر تغییرات اقلیمی محسوب می‌شود</span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span bold="" new="" roman="" style="font-family:" times="">.</span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" style="font-family:" zar=""> در این تحقیق سازگاری و پایداری عملکرد 11 هیبرید جدید ارزن مرواریدی همراه با رقم مهران (شاهد) در یک آزمایش در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی در سه تکرار و در چهار مکان (کرج، بیرجند، اصفهان و زابل) طی دو سال‌ (1401 و 1402) مورد ارزیابی قرار گرفتند. نتایج تجزیه واریانس مرکب و <a name="_Hlk207094175">مقایسه میانگین‌ها </a>نشان داد که تنوع ژنتیکی قابل‌ملاحظه‌ای برای صفات ارتفاع بوته، تعداد روز تا گلدهی، عملکرد علوفه تر و عملکرد علوفه خشک وجود داشت. نتایج نشان داد که چهار هیبرید </span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span bold="" new="" roman="" style="font-family:" times="">H543</span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" style="font-family:" zar="">، </span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span bold="" new="" roman="" style="font-family:" times="">H353</span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" style="font-family:" zar="">، </span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span bold="" new="" roman="" style="font-family:" times="">H333</span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" style="font-family:" zar=""> و </span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span bold="" new="" roman="" style="font-family:" times="">H604</span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" style="font-family:" zar=""> به ترتیب با 98/2، 96/1، 91/9و 80/9تن در هکتار از لحاظ تولید علوفه برتری داشتند. تجزیه پایداری عملکرد علوفه به روش رتبه&shy;بندی و ضریب برتری لین و بینز در هشت محیط نشان داد که این چهار هیبرید در مقایسه با رقم مهران دارای عملکرد علوفه بالا و پایدار بودند و امکان استفاده از آن‌ها برای تولید علوفه، به‌ویژه در مناطق گرم و خشک (زابل) وجود دارد.</span></span></b></span></span></span></span></span></span></span><br> &nbsp; <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:16.0pt"><span calibri="" style="font-family:"><b><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Introduction:</span></span></b><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""> Iran, with its diverse climatic conditions, is predominantly classified as dry and semi-dry country, where limited water resources, precipitation fluctuations and uneven distribution and summer heat, and are among the main challenges for the agricultural crop production. In such conditions, the development of crop cultivars with low water requirements, short life-cycle, and tolerant to abiotic stresses, particularly drought and heat, and high yield is an unavoidable necessity. The development of high-yielding hybrid pearl millet cultivars with broad adaptation can be an effective strategy to improve resource productivity and the resilience of cropping systems under changing climatic conditions in Iran.</span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:16.0pt"><span calibri="" style="font-family:"><b><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Materials and Methods:</span></span></b><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""> To evaluate the adaptability and yield stability of the promising hybrid pearl millet cultivars, 11 promising hybrid pearl millet along with a control (cv. Mehran) were grown in a randomized complete block design with three replications in four field staions;&nbsp; Karaj, Birjand, Isfahan, and Zabol in 2022 and 2023. Days to 50% flowering, plant height, leaf number, panicle length, panicle diameter, tiller number, fresh forage yield, and dry matter yield were measured and recorded.</span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:16.0pt"><span calibri="" style="font-family:"><b><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">&nbsp;Results: </span></span></b><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">The results of the combined analysis of variance revealed considerable genetic diversity for the studied traits. Mean comparisons showed that four hybrids; H543, H353, H333, and H604, had higher fresh forage yield with 98.2, 96.1, 91.9 and 80.9 ton.ha^-1, respectively. Forage yiled stability analysis (by rank method and Lin & Binns superiority index) indicated that these four hybrids performed a good combination of high forage yield and and yield stability.</span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:16.0pt"><span calibri="" style="font-family:"><b><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Conclusion:</span></span></b><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""> The results of this experiment showed that the potential heterosis present in pearl millet hybrids for replacing older cultivars with the newly developed hybrids. All the hybrids evaluated had higher forgae yiled compared to the cv. Mehran. Moreover, considering drought and rising temperatures stresses, due to changing climate conditions, the development of high-yielding hybrid pearl millet cultivars with broad adaptation can be a key strategy for mitigating the adverse effect of climate change on food production and security.</span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:16.0pt"><span calibri="" style="font-family:"><b><span style="font-size:10.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"></span></span></b></span></span></span><br> &nbsp; ارزن مرواریدی, ارقام هیبرید, ارتفاع بوته, تجزیه پایداری و هتروزیس Heterosis, Hybrid cultivars, Pearl millet, Plant height and Stability analysis 180 191 http://agrobreedjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-1399-1&slc_lang=fa&sid=1 Reza Ataei رضا عطائی reza_ataei@ut.ac.ir 100319475328460013412 100319475328460013412 Yes Seed and Plant Improvement Institute (SPII), Agricultural Research, Education & Extension Organization (AREEO), Karaj, Iran موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران Masoud Torabi مسعود ترابی masoud.agro.ir@gmail.com 100319475328460013413 100319475328460013413 No Field and Horticulture-Crops Science Research Department, Isfahan Agriculture and Natural Resources Research and Education Center, Agricultural Research, Education & Extension Organization (AREEO), Isfahan, Iran بخش تحقیقاتبخش تحقیقات علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی اصفهان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، اصفهان، ایران علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی اصفهان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، اصفهان، ایران. Ali Azari-Nasrabad علی آذری نصرآباد azari_ali2003@yahoo.com 100319475328460013414 100319475328460013414 No Assistant Prof., Field and Horticulture-Crops Science Research Department, South Khorasan Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, Agricultural Research, Education & Extension Organization (AREEO), Birjand, Iran بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان خراسان جنوبی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، بیرجند، ایران Ahmad Ghasemi احمد قاسمی ghasemiahmad@yahoo.com 100319475328460013415 100319475328460013415 No Field and Horticulture-Crops Science Research Department, Sistan Agriculture and Natural Resources Research and Education Center, Agricultural Research, Education & Extension Organization (AREEO), Zabol, Iran بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی سیستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، زابل، ایران Mohammadreza Shiri محمدرضا شیری mohammadrezashiri52@gmail.com 100319475328460013416 100319475328460013416 No Seed and Plant Improvement Institute (SPII), Agricultural Research, Education & Extension Organization (AREEO), Karaj, Iran موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران